Ngày 21/4, bà Nguyễn Thị Phấn, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch Hòn Yến, cho biết từ ngày 8/4, đơn vị chính thức trở thành cầu nối giữa chính quyền, người dân và dự án bảo tồn rạn san hô gắn với du lịch cộng đồng. Danh thắng quốc gia Hòn Yến, tọa lạc tại xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk (trước đây thuộc Phú Yên), sở hữu 12,7 ha rạn san hô với 17 loài sinh sống.
Bảo tồn san hô – linh hồn của du lịch
Sau 4 năm triển khai các giải pháp đồng bộ, cùng sự phối hợp của chính quyền địa phương, Quỹ Môi trường Toàn cầu và UNDP, những điểm nóng gây hại cho san hô đã dần được kiểm soát. Tuy nhiên, tác động kép từ thiên tai, biến đổi khí hậu và con người khiến các rạn san hô vẫn đối mặt với nguy cơ suy thoái.
Bà Phấn nhấn mạnh, văn hóa làng biển và san hô được xem như linh hồn của du lịch Hòn Yến. Các thành viên Hợp tác xã trực tiếp tham gia bảo vệ san hô, vệ sinh môi trường, đặc biệt vào thời điểm thủy triều rút. Để cân bằng giữa phát triển du lịch và bảo tồn, Hợp tác xã ưu tiên chất lượng trải nghiệm thay vì chạy theo số lượng khách.
Du lịch cộng đồng bền vững
Việc bảo tồn san hô giúp mô hình du lịch cộng đồng trở nên ý nghĩa hơn, các hộ dân tham gia có ý thức hơn về hệ sinh thái. Dự án mới tài trợ kinh phí xây dựng các tuyến điểm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân tham gia làm du lịch cộng đồng và đăng ký sản phẩm OCOP.
Hợp tác xã đã xây dựng các tour trải nghiệm như một ngày làm ngư dân, thưởng thức ẩm thực làng chài, khám phá san hô có trách nhiệm. Bên cạnh đó, các tour từ năm 2024 gồm trải nghiệm làng nghề (mắm, tổ yến, đan lưới), trekking đồi Cổng Thiên, đạp xe, thuyền thúng tham quan 6 điểm. Mỗi chuyến đi của du khách đều đóng góp vào Quỹ bảo tồn rạn san hô địa phương.
Thách thức và giải pháp
Hiện tại, danh thắng quốc gia Hòn Yến tồn tại song song dịch vụ du lịch của Hợp tác xã và cá nhân tự phát. Cần sự phối hợp của chính quyền để tập hợp ngư dân, hộ kinh doanh vào chuỗi dịch vụ thống nhất, hạn chế tranh giành khách, chặt chém. Bà Phấn cho rằng việc xây dựng khu đón khách tập trung là cần thiết để kiểm soát, bảo đảm an ninh và nâng chất lượng phục vụ. Đồng thời, địa phương nên quy hoạch lại khu vực lồng bè nuôi thủy sản để tránh mất mỹ quan.
Lượng khách đến Hòn Yến chủ yếu là nội địa, khách quốc tế còn hạn chế do người dân làm du lịch còn mộc mạc. Thời gian tới, các thành viên Hợp tác xã cần được đào tạo tiếng Anh giao tiếp cơ bản để phục vụ khách quốc tế tốt hơn.
Năm 2024, Phú Yên (cũ) ước đón 4 triệu lượt du khách, tăng 25% so với năm 2023. Riêng quý I/2025 (trước sáp nhập) đạt 1,18 triệu lượt. Sau sáp nhập, năm 2025, tổng lượt khách đến Đắk Lắk đạt hơn 7,3 triệu lượt.
