Theo thống kê từ ngành văn hóa, du lịch tỉnh Thái Nguyên, trong quý I năm 2026, địa phương này đã đón hơn 2,6 triệu lượt khách, trong đó có gần 80.000 lượt khách quốc tế. Tổng doanh thu từ du lịch đạt 3.604 tỷ đồng. Riêng trong dịp nghỉ lễ 30/4-1/5 kéo dài 4 ngày, Thái Nguyên đón hơn 315.000 lượt khách, tăng hơn 57% so với cùng kỳ năm 2025; tổng thu du lịch đạt khoảng 210 tỷ đồng, tăng 64%.
Điều đáng chú ý là sự gia tăng lượng khách không chỉ diễn ra theo mùa vụ đơn lẻ, mà phản ánh một xu hướng mới: du khách đang tìm đến những không gian xanh, trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa bản địa và du lịch sinh thái ngày càng nhiều hơn do áp lực từ nhịp sống hiện đại. Trong sự dịch chuyển này, Thái Nguyên sở hữu lợi thế hiếm có khi vừa gần các trung tâm lớn như Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, vừa có hệ sinh thái du lịch đa dạng, từ hồ, rừng, hang động đến văn hóa trà, lịch sử cách mạng và bản sắc cộng đồng dân tộc.
Du lịch xanh và trải nghiệm văn hóa trà
Thái Nguyên hấp dẫn du khách bởi những đồi chè thơ mộng. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, không gian phát triển của tỉnh mở rộng hơn, tạo điều kiện kết nối tài nguyên du lịch theo hướng liên vùng, thay vì khai thác rời rạc từng điểm đến. Đây được xem là một trong những tiền đề quan trọng để địa phương xây dựng chiến lược du lịch dài hơi, thay đổi cách tiếp cận từ "có gì làm nấy" sang tổ chức sản phẩm theo trục trải nghiệm rõ ràng.
Hiện du lịch Thái Nguyên đang bước vào giai đoạn chuyển động mới, định hình rõ chiến lược phát triển với bản sắc riêng, có điểm nhấn, sẵn sàng bứt phá. Sự chuyển động này thể hiện rõ qua việc Thái Nguyên lựa chọn chủ đề du lịch năm 2026 là "Hồ trên núi - Trà trong mây" nhằm định vị lại thương hiệu du lịch địa phương, lấy tài nguyên đặc trưng nhất làm hạt nhân phát triển. "Hồ trên núi" gợi mở không gian sinh thái rộng lớn với hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể, cùng các vùng hồ, rừng, mặt nước nằm giữa miền trung du và núi thấp. "Trà trong mây" mở ra chiều sâu văn hóa của xứ trà Tân Cương, La Bằng, Khe Cốc, Trại Cài,... nơi cây chè là nếp sống, là ký ức và căn cước vùng đất.
Cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, lãng mạn trên hồ Ba Bể là điểm nhấn. Nhằm tạo hướng đi riêng, tỉnh đang khai thác theo hướng du lịch xanh, du lịch trải nghiệm, du lịch văn hóa gắn với hệ sinh thái hồ và không gian trà. Theo đó, du khách có thể chèo kayak trên mặt hồ buổi sớm, đi bộ giữa những đồi chè phủ sương, ngủ homestay trong bản làng người Tày, Dao, Nùng, thưởng trà bên bếp lửa và nghe những câu chuyện về vùng ATK năm xưa. Những trải nghiệm này có khả năng giữ chân du khách lâu hơn và tạo cảm xúc sâu lắng, chân thật hơn.
Định hướng phát triển bền vững
Nhiều chuyên gia du lịch cho rằng đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh du khách ngày càng quan tâm tới chất lượng trải nghiệm thay vì chỉ "check-in" điểm đến. Giá trị của du lịch hiện đại bên cạnh cảnh quan còn phụ thuộc rất lớn vào khả năng tạo ra sự kết nối với văn hóa và đời sống bản địa. Đơn cử như việc khai thác cây chè trở thành tài nguyên văn hóa-du lịch có giá trị cao hơn. Các tour trải nghiệm hái chè, sao chè, thưởng trà, tìm hiểu văn hóa trà Việt đang được mở rộng tại Tân Cương và các vùng chè nổi tiếng. Nhờ đó, du khách cảm nhận được chiều sâu văn hóa của vùng đất thông qua trà, giúp sản phẩm du lịch tạo được điểm nhấn.
Khách tham quan Bảo tàng chè Thái Nguyên cũng là một điểm đến hấp dẫn. Đáng chú ý, phía sau chiến lược phát triển du lịch mới, bên cạnh nỗ lực riêng của ngành văn hóa-du lịch, còn có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Những tháng gần đây, Thái Nguyên liên tục tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tư, chỉnh trang hạ tầng, kết nối giao thông, xây dựng sản phẩm OCOP gắn với du lịch cộng đồng, thúc đẩy chuyển đổi số trong quảng bá điểm đến. Nhiều địa phương trong tỉnh cũng bắt đầu nhìn du lịch như một hướng phát triển kinh tế quan trọng, không còn là lĩnh vực phụ trợ.
Mục tiêu tham vọng và thách thức
Năm 2026, Thái Nguyên đặt mục tiêu đón khoảng 8 triệu lượt khách, doanh thu đạt khoảng 11.000 tỷ đồng, tăng gần 48% so với năm 2025. Đây là mục tiêu khá tham vọng đối với một địa phương trung du, nhưng cũng phản ánh quyết tâm chuyển du lịch thành ngành kinh tế quan trọng trong cơ cấu phát triển mới của tỉnh.
Ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao, Du lịch tỉnh Thái Nguyên chia sẻ: "Để triển khai phát triển du lịch, tỉnh đang tập trung chỉ đạo các địa phương xây dựng chiến lược cụ thể. Đồng thời, tỉnh giao nhiệm vụ cho từng sở ngành, đặc biệt là ngành Văn hóa, Thể thao, Du lịch tích cực tham mưu ban hành các cơ chế chính sách thu hút đầu tư, hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng. Tỉnh cũng đã thành lập Ban chỉ đạo thu hút, hỗ trợ các nhà đầu tư chiến lược tập trung đầu tư phát triển khu du lịch hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể."
Biểu diễn trà đạo trong khuôn khổ chương trình "Trăm năm đệ nhất danh trà" là một hoạt động nổi bật. Để phát triển du lịch bền vững, Thái Nguyên vẫn còn nhiều việc phải làm. Hạ tầng lưu trú chất lượng cao chưa nhiều. Một số sản phẩm du lịch cộng đồng còn thiếu tính chuyên nghiệp. Việc liên kết tour tuyến với các trung tâm du lịch lớn chưa thật mạnh. Nguồn nhân lực du lịch tại chỗ vẫn cần tiếp tục đào tạo bài bản hơn. Điều tích cực là địa phương đã định hình rõ chiến lược và tích cực xúc tiến. Với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt, du lịch Thái Nguyên kỳ vọng sẽ thực sự bứt phá trong thời gian tới.
