Bali, hòn đảo thiên đường của Indonesia, đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng rác thải nghiêm trọng sau khi chính quyền đóng cửa bãi chôn lấp lớn nhất trên đảo. Rác thải chất đống trên đường phố, bốc mùi hôi thối, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân và ngành du lịch.
Bãi rác Suwung đóng cửa gây khủng hoảng
Từ đầu tháng 4, chính quyền Bali đã cấm đưa rác hữu cơ vào bãi rác Suwung, bãi rác lớn nhất trên đảo, nhằm thực thi lệnh cấm bãi rác lộ thiên đã tồn tại nhiều năm. Được vận hành từ năm 1984, Suwung mỗi ngày xử lý khoảng 1.000-1.200 tấn rác, thậm chí có thời điểm lên tới 1.800 tấn, vượt xa công suất thiết kế. Chính quyền dự kiến đóng cửa hoàn toàn bãi rác này từ ngày 1/8.
Tuy nhiên, việc chưa có phương án thay thế ngay lập tức đã khiến rác thải ùn ứ trên đường phố, thu hút chuột bọ và bị người dân đốt, tạo ra khói độc gây lo ngại về sức khỏe.
Người dân và du khách chịu ảnh hưởng nặng nề
Tại thủ phủ Denpasar, những xô hoa rực rỡ bày trước cửa hàng của Yuvita Anggi Prinanda không thể át đi mùi hôi từ rác thải tích tụ khắp nơi. Nghịch lý giữa vẻ đẹp du lịch và thực trạng môi trường ngày càng đáng lo ngại.
"Là người kinh doanh, điều này thực sự phiền toái. Một số khách có lẽ vì mùi hôi nên đã không mua hàng", Yuvita, 34 tuổi, chia sẻ. Cô phải trích khoản lợi nhuận ít ỏi để thuê đơn vị tư nhân dọn rác gần cửa hàng. Riêng cửa hàng của cô mỗi ngày thải ra khoảng 4 túi rác lớn, chủ yếu là lá và cành hoa.
Tại nhiều khu vực, người dân chuyển sang đốt rác hoặc đổ trộm ven đường, kênh rạch. "Cứ 3 hoặc 4 nhà trên phố tôi thì có một nhà đốt rác. Quy mô nhỏ nhưng cộng lại rất lớn", một cư dân Denpasar nói với Bloomberg.
Áp lực từ du lịch và lượng rác khổng lồ
Mỗi ngày, Bali phát sinh khoảng 3.400 tấn rác. Trên toàn Indonesia, con số này vượt 40 triệu tấn mỗi năm, nhưng chỉ khoảng 1/3 được xử lý chính thức, phần còn lại thường bị xả ra môi trường. Tại Bali, khoảng 52% lượng rác không được xử lý đúng cách và có tới 1.000 bãi rác tự phát hoạt động trên đảo.
Hệ quả đã lan đến các khu vực trọng điểm của ngành du lịch. Tại Kuta, một trong những bãi biển đông khách nhất, rác xuất hiện dày đặc ở không gian công cộng và khu vực gần khách sạn, trong khi công tác dọn dẹp không theo kịp. Ban quản lý bãi biển Kuta cho biết đã thu gom một phần rác nhưng vẫn thiếu phương tiện để xử lý hết.
Năm ngoái, Bali đón khoảng 7 triệu lượt khách, vượt xa dân số 4,4 triệu người, tạo áp lực lớn lên hệ thống xử lý rác vốn đã quá tải. Hình ảnh rác xuất hiện tại các khu nghỉ dưỡng làm dấy lên lo ngại về trải nghiệm du khách. "Ban đêm có rất nhiều chuột, mùi rất khó chịu, nhìn không đẹp chút nào", một du khách Australia nói tại Kuta.
Giải pháp và thách thức
Giới chức Indonesia thừa nhận tình trạng môi trường tại Bali ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh quốc gia. "Bali là cửa sổ của Indonesia. Nếu bãi biển sạch, đất nước sẽ được nhìn nhận là thân thiện môi trường", một quan chức môi trường từng nhận định, cho biết lượng rác tại Suwung vượt xa ước tính theo dân số địa phương, cho thấy vai trò lớn của hoạt động kinh doanh.
Thống đốc Bali cho biết một nhà máy đốt rác phát điện tại Denpasar, công suất khoảng 1.200 tấn mỗi ngày, dự kiến khởi công cuối tháng 6, nhưng có thể mất nhiều năm mới đi vào vận hành.
Trong thời gian chờ đợi, các biện pháp xử phạt được siết chặt. Người đổ hoặc đốt rác có thể đối mặt án tù tối đa 3 tháng và tiền phạt khoảng 2.100 bảng Anh. Tuy nhiên, chính quyền thừa nhận việc thực thi còn khó khăn do người dân thiếu lựa chọn thay thế.
Ngoài vấn đề nội tại, Bali còn phải đối mặt với dòng rác theo mùa từ đảo Java, nơi đông dân nhất Indonesia, trôi dạt vào bờ trong mùa gió mùa, tạo nên hiện tượng "thủy triều rác" lặp lại hàng năm.
