Theo ông Nguyễn Thanh Giang, Phó Ban Quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, việc tỉnh Hà Giang ban hành quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị công viên địa chất là hết sức cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Hiện nay, du lịch trên địa bàn, đặc biệt tại khu vực Cao nguyên đá Đồng Văn, phát triển mạnh mẽ, đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý, bảo vệ và phát huy các giá trị di sản. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và nhiều nhiệm vụ từ tỉnh và các ngành chức năng.
Ông Nguyễn Thanh Giang nhấn mạnh: “Bên cạnh đó, việc ban hành quy chế nhằm tăng cường trách nhiệm, sự phối hợp của các cơ quan, đơn vị quản lý nhà nước, bảo đảm phù hợp sau sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc quản lý và bảo vệ di sản, bảo vệ môi trường thiên nhiên.”
Phạm vi điều chỉnh và nguyên tắc quản lý
Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn xác định rõ phạm vi điều chỉnh đối với toàn bộ các hoạt động liên quan đến quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị công viên địa chất. Các nội dung bao gồm: bảo vệ khu vực di sản; quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản; quản lý hoạt động du lịch, dịch vụ, văn hóa; nghiên cứu khoa học; xây dựng và khai thác khoáng sản. Quy chế này áp dụng đối với các sở, ban, ngành, địa phương và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Nguyên tắc quản lý được xác định theo hướng bảo tồn gắn với phát triển bền vững. Các giá trị địa chất, văn hóa và tự nhiên của công viên địa chất phải được bảo vệ nguyên vẹn, đồng thời khai thác hợp lý để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân, bảo vệ môi trường sinh thái và giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.
Phân vùng quản lý
Quy chế quy định rõ việc phân vùng quản lý gồm: vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Trong đó, vùng lõi được bảo vệ nghiêm ngặt, cấm mọi hoạt động làm thay đổi cảnh quan và yếu tố gốc của di sản. Vùng đệm cho phép các hoạt động có kiểm soát, hạn chế tác động tiêu cực. Vùng chuyển tiếp là khu vực phát triển kinh tế, xã hội nhưng phải tuân thủ các tiêu chí của UNESCO và bảo đảm hài hòa giữa phát triển và bảo tồn.
Bảo tồn và phát huy giá trị di sản
Đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản, quy chế yêu cầu tổ chức điều tra, kiểm kê, phân loại di sản; xây dựng kế hoạch bảo vệ, tu bổ, phục hồi; khuyến khích phát triển du lịch địa chất, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với giáo dục di sản. Các hoạt động khai thác phải được kiểm soát chặt chẽ, không vượt quá sức chịu tải của môi trường và di sản.
Bên cạnh đó, các hoạt động xây dựng, khai thác khoáng sản, nghiên cứu khoa học, tổ chức lễ hội, dịch vụ du lịch phải tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, bảo đảm không làm ảnh hưởng đến giá trị nổi bật toàn cầu của công viên địa chất. Quy chế cũng nhấn mạnh vai trò của cộng đồng địa phương trong tham gia bảo vệ, khai thác và hưởng lợi từ di sản.
Hẻm vực Tu Sản trên Cao nguyên đá Đồng Văn, được biết đến là hẻm vực sâu nhất Đông Nam Á, là một trong những điểm nhấn quan trọng cần được bảo vệ và phát huy giá trị. Tỉnh Tuyên Quang cũng đang khai thác hiệu quả các giá trị địa chất, địa mạo Cao nguyên đá Đồng Văn để phát triển du lịch, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương.
