Chương trình OCOP tại Ninh Bình đã mở ra hướng đi bền vững cho các hợp tác xã, doanh nghiệp và các chủ thể sản xuất, kinh doanh ở nông thôn, giúp khai thác tiềm năng về đất đai, sản vật, lợi thế và đặc biệt là các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương để nâng cao giá trị sản phẩm. Tính đến nay, tỉnh Ninh Bình ghi nhận 1.001 sản phẩm đạt chất lượng OCOP từ 3 sao trở lên, chiếm gần 6% tổng số sản phẩm OCOP của cả nước. Trong đó, có 155 sản phẩm OCOP 4 sao, 839 sản phẩm OCOP 3 sao và đặc biệt có 7 sản phẩm OCOP 5 sao.
Mở rộng cách tiếp cận đa chiều
Trước đây, chương trình OCOP thường tập trung vào các sản phẩm hàng hóa nông sản, nhưng nay, tỉnh Ninh Bình đã mở rộng cách tiếp cận toàn diện hơn theo hướng đa chiều, bao gồm cả sản phẩm và dịch vụ. Đặc biệt, các loại hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với bản sắc địa phương được chú trọng phát triển. Sự thay đổi này phản ánh bước chuyển quan trọng từ tư duy sản xuất sang tư duy phát triển tổng hợp, kết hợp hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, xã hội và bảo vệ môi trường.
Hợp tác xã Sinh Dược và sản phẩm tranh lá bồ đề
Nằm dưới chân dãy núi Bái Đính, Hợp tác xã Sinh Dược được thành lập vào tháng 9 năm 2014, tiền thân là tổ hợp tác nghiên cứu và sản xuất dược liệu tại địa phương. Bên cạnh các sản phẩm dược liệu từ thiên nhiên, hợp tác xã còn nổi tiếng với những sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ xương lá bồ đề, được xây dựng thương hiệu Bồ đề Tây Phương và Bồ đề Vạn Hạnh. Các thành viên cốt cán của hợp tác xã đã không ngừng tìm tòi, nghiên cứu, tạo ra những bức tranh lá bồ đề độc đáo, được tỉnh Ninh Bình đánh giá là sản phẩm OCOP tiềm năng 5 sao. Với tinh thần học hỏi và sáng tạo, Hợp tác xã Sinh Dược đang từng bước đưa sản phẩm tranh lá bồ đề đến với những người yêu nghệ thuật trong nước và quốc tế.
Yêu cầu "xanh" và "bền vững" xuyên suốt
Theo xu hướng phát triển thị trường, mỗi sản phẩm OCOP được công nhận không còn đơn thuần là "đặc sản địa phương", mà phải hội tụ nhiều yếu tố giá trị: chất lượng, an toàn thực phẩm, chiều sâu văn hóa và tính bền vững về môi trường. Mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị kinh tế cho các chủ thể mà còn trở thành một "câu chuyện" gắn với văn hóa, con người và hệ sinh thái bản địa. Từ đó, tư duy phát triển "đa giá trị" được định hình, kết hợp hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, xã hội và bảo vệ môi trường trong cùng một sản phẩm. Yếu tố "xanh" và "bền vững" trở thành yêu cầu xuyên suốt toàn bộ hệ thống tiêu chí.
Tác động tích cực đến phát triển nông thôn
Chương trình OCOP tỉnh Ninh Bình đã tác động mạnh mẽ đến chuyển đổi tư duy sản xuất từ quy mô nhỏ lẻ sang sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu địa phương ổn định. Chương trình cũng thúc đẩy phong trào khởi nghiệp, phát triển thêm các ngành nghề, dịch vụ thương mại ở nông thôn, mở ra hướng đi mới về phát triển sinh kế bền vững. Nhờ đó, người dân và doanh nghiệp địa phương không chỉ thu được giá trị kinh tế mà còn góp phần tôn vinh giá trị bản địa, phát huy tri thức dân gian, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo và xây dựng hình ảnh nông thôn hiện đại, năng động.
Định hướng tương lai
Theo đồng chí Trần Anh Dũng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình, thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh chương trình OCOP gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sinh thái, tuần hoàn bền vững và đa giá trị. Sản phẩm OCOP sẽ gắn chặt với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của địa phương.
