Dự Án Giáo Dục Di Sản VietHED Lọt Top 12 Sáng Kiến Khởi Nghiệp Thanh Niên 2025
Dự án Giáo dục di sản Việt Nam (VietHED) đã chính thức lọt vào top 12 Sáng kiến khởi nghiệp thanh niên 2025 trong cuộc thi do Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) tổ chức. Nguyễn Phan Anh Thy, người đồng sáng lập VietHED, đã có những chia sẻ sâu sắc với Thời Nay về mục tiêu giúp các giá trị di sản trở nên sống động hơn trong thế hệ trẻ thông qua các hoạt động thực tế và trải nghiệm văn hóa.
Cơ Duyên Hình Thành Dự Án VietHED
Phóng viên: Cơ duyên nào đưa Thy và các cộng sự theo đuổi dự án này?
Nguyễn Phan Anh Thy (NPAT): Chúng tôi có nhiều năm kinh nghiệm làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến văn hóa và giáo dục, thông qua các dự án như “Journeys in Hue”. Trong quá trình đó, nhóm đã có cơ hội tiếp xúc với nhiều nghệ nhân, làng nghề truyền thống, các nhà nghiên cứu và du khách. Từ những trải nghiệm này, chúng tôi dần thấu hiểu hơn về tình hình thực tế tại địa phương và khởi xướng các chương trình hỗ trợ cụ thể, chẳng hạn như giúp bà Công Tôn Nữ Trí Huệ phát triển nghề làm gối tựa và bà Trương Thị Hường với nghề làm trống lùng tung.
Qua nhiều năm làm việc, chúng tôi nhận thấy những khoảng trống lớn trong việc truyền tải giá trị di sản đến thế hệ trẻ. Các trải nghiệm văn hóa hiện có tuy thú vị nhưng chưa giúp học sinh hiểu sâu về câu chuyện, kỹ năng và tinh hoa đằng sau mỗi nghề truyền thống. Chính điều này đã thúc đẩy VietHED ra đời, như một mô hình giáo dục di sản mang tính hệ thống và bài bản hơn, nhằm lấp đầy những khoảng trống đó.
Trăn Trở Về Bảo Tồn Di Sản
Phóng viên: Đằng sau những câu chuyện góp sức giữ nghề, điều các bạn trăn trở là gì?
NPAT: Đối với chúng tôi, việc tìm kiếm giải pháp phù hợp cho vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị di sản là một thách thức khó khăn nhưng vô cùng cấp thiết. Phần lớn các nghệ nhân đều đã lớn tuổi, nhiều nghề truyền thống đang đối mặt với nguy cơ thất truyền do thiếu thế hệ kế thừa. Do đó, chúng ta không còn nhiều thời gian và cần phải nghiêm túc nghiên cứu, hành động sớm.
Ví dụ, khi hỗ trợ nghề làm gối tựa cho gia đình bà Trí Huệ, chúng tôi phải làm việc cật lực vì bà đã gần trăm tuổi, đòi hỏi sự chạy đua với thời gian để đạt được các mục tiêu đề ra. Hơn nữa, quá trình thương mại hóa sản phẩm truyền thống không hề dễ dàng do thị trường tiêu thụ không ổn định. Các sản phẩm thủ công thường là tinh hoa từ đôi bàn tay nghệ nhân, được làm tỉ mỉ trong thời gian dài, dẫn đến giá bán cao hơn mức bình thường. Việc thúc đẩy khách hàng thấu hiểu giá trị lớn của sản phẩm và chấp nhận chi trả cũng đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và sự đầu tư nghiêm túc.
Hỗ Trợ Từ Các Tổ Chức Quốc Tế
Phóng viên: Một số tổ chức quốc tế đã hỗ trợ nhóm các bạn thực hiện dự án. Thy có thể nói rõ hơn về điều này?
NPAT: Đối với dự án gối tựa, chúng tôi đã nhận được sự hỗ trợ quý báu từ Chính phủ Canada và Công ty Du lịch Long Mã. Mô hình du lịch trải nghiệm văn hóa di sản này cũng được công nhận là một trong 30 doanh nghiệp tạo tác động xã hội năm 2023 (Social Impact Business) trong chương trình của UNDP, với tài trợ từ Chính phủ Canada.
Hiện tại, với dự án hỗ trợ trống lùng tung, chúng tôi có sự chung sức của Chính phủ Anh thông qua chương trình Sáng kiến Thanh niên khởi nghiệp, được tổ chức bởi IOM và triển khai bởi BambuUP. Cả hai chương trình này đều chia sẻ mục tiêu chung là hỗ trợ phát triển nghề truyền thống và tăng cường sinh kế cho cộng đồng địa phương. Trong giá trị cốt lõi khi phát triển doanh nghiệp, chúng tôi luôn gắn liền với các giá trị và trách nhiệm xã hội, thúc đẩy sự gắn kết cộng đồng, và các dự án triển khai đều bám sát tinh thần này.
Phản Ứng Tích Cực Từ Thế Hệ Trẻ
Phóng viên: Bạn thấy các bạn nhỏ đón nhận nghề truyền thống như thế nào?
NPAT: Các em được sống với một tuổi thơ hồn nhiên và vui tươi đúng với lứa tuổi của mình. Thông qua các hoạt động giáo dục, các em cũng biết quý trọng hơn những đồ vật thân quen xung quanh, bởi lẽ các em đã thấu cảm được những khó khăn, gian khổ mà ông bà, cha mẹ đã trải qua. Điều này giúp hình thành tình thương và sự trân trọng sâu sắc hơn đối với các giá trị di sản.
Chúng tôi tin tưởng rằng việc giáo dục các giá trị này sẽ giúp các em phát triển toàn diện, lớn lên trong sự thấu hiểu về nguồn gốc, thêm yêu những sản phẩm thủ công và mang hình ảnh tốt đẹp của người Việt Nam hội nhập cùng bạn bè thế giới.
Phóng viên: Cảm ơn Anh Thy về cuộc trò chuyện ý nghĩa này!
Khôi Yên (Thực hiện)
