Quỳnh Nhi và hành trình lan tỏa di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam qua Hiếu Văn Ngư
Trong suốt những năm qua, Lục Phạm Quỳnh Nhi (sinh năm 1997 tại Bình Định, nay là Gia Lai) đã đảm nhận nhiều vai trò đa dạng: từ chiến lược gia nội dung, người dẫn chương trình, hướng dẫn viên du lịch, thiết kế workshop, trợ lý nghiên cứu học thuật, đến nghệ sĩ biểu diễn và tác giả sách. Tất cả đều hướng đến mục tiêu chung: quảng bá di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam, đặc biệt là âm nhạc truyền thống như dân ca, nhạc dân tộc, và các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian như đờn ca tài tử, hát bội, cải lương.
Hiếu Văn Ngư: Dự án khơi gợi nét đẹp nghệ thuật Việt
Năm 2020, ở tuổi 23, sau khi gây dựng được niềm tin từ cộng đồng và những người đồng hành, Quỳnh Nhi đã thành lập Hiếu Văn Ngư (Cultura Fish). Dự án này nhằm khơi gợi nét đẹp của nghệ thuật Việt Nam trong lòng khán giả trẻ thông qua các hoạt động như kể chuyện, tổ chức workshop, khóa học nhập môn thưởng thức, và phát triển sản phẩm ứng dụng. Các thành viên của Hiếu Văn Ngư đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau nhưng cùng chung tình yêu với chất liệu nghệ thuật truyền thống.
Quỳnh Nhi ví von rằng, giống như những chú cá quen bơi nhưng ít khi thắc mắc về nước, con người đôi khi cũng xa lạ với "văn hóa" - thứ "nước" mà chúng ta đang sống. Đó chính là lý do Hiếu Văn Ngư ra đời: để giúp mọi người hiểu hơn về "nước" văn hóa của mình. Dự án hoạt động với tiêu chí nghiên cứu - quảng bá - ứng dụng di sản, hướng đến các giá trị thiết thực: biết người (hiểu văn hóa thế giới), biết ta (thực hành văn hóa bản địa), và hòa nhập toàn cầu (trở thành công dân tự tin).
Lan tỏa nghệ thuật hát bội và dân ca
Một trong những hoạt động nổi bật của Hiếu Văn Ngư từ ngày đầu là quảng bá nghệ thuật hát bội. Thông qua hợp tác với Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP.HCM, dự án đã thực hiện 10 chương trình giới thiệu về loại hình này. Sự kết hợp giữa nhà nghiên cứu Vương Hoài Lâm, các nghệ sĩ, cùng công nghệ và mạng xã hội, đã giúp khán giả trẻ tự tin hơn khi thưởng thức và sáng tạo với yếu tố hát bội qua các khóa cảm thụ, workshop và nội dung infographic.
Đặc biệt, dự án Types of Characters in Vietnamese hát bội: A Quick Guide, đồng sản xuất với ICHCAP - UNESCO, đã đưa nghệ thuật hát bội lên nền tảng ichLinks, giúp bạn bè quốc tế tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp cận dễ dàng hơn. Bên cạnh đó, Hiếu Văn Ngư còn duy trì chuỗi workshop về dân ca, với sự đồng hành của các nghệ sĩ như tài tử Sáu Hưng (đờn kìm) và Song Oanh (ca), những người mong muốn truyền bá loại hình này cho thế hệ sau.
Ứng dụng di sản vào thực tiễn
Hiếu Văn Ngư không chỉ dừng lại ở các hoạt động giáo dục mà còn ứng dụng di sản vào thực tiễn qua thương hiệu thời trang Đồng Nhân. Thương hiệu này khai thác khả năng nghiên cứu và đào sâu về chất liệu truyền thống của Việt Nam và Á Đông, tạo ra sản phẩm hữu hình từ di sản văn hóa.
Quỳnh Nhi cũng chia sẻ rằng, từ năm 2017, cô đã hỗ trợ bạn bè ở Đài Loan nghiên cứu về âm nhạc Việt, văn hóa cà phê, thảo dược và đô thị Việt Nam thông qua các tour địa phương. Để thực hiện tốt vai trò này, cô đã học chơi nhạc cụ truyền thống và phương Tây, nắm vững kiến thức marketing, và đọc nhiều tài liệu để có góc nhìn rộng hơn.
Nhã Tập Hiên: Không gian tri thức và nghệ thuật
Năm 2024, Hiếu Văn Ngư đã mở rộng hoạt động với không gian Nhã Tập Hiên tại địa chỉ 3/8B Nguyễn Văn Thủ, P.Tân Định, TP.HCM. Đây là nơi để thực hiện các ý tưởng sáng tạo, vừa giữ nhiệt huyết, vừa vận hành một điểm hẹn văn hóa với sản phẩm kinh doanh được. Quỳnh Nhi, với vai trò "Hiên chủ", cho biết đây là không gian để mọi người tụ lại, ngưỡng vọng tri thức, ca tụng nghệ thuật, và cùng nhau hát lên trong bối cảnh đô thị vội vã.
Quỳnh Nhi đã thiết kế và biên soạn nhiều dự án, bao gồm hơn 300 sự kiện tại Nhã Tập Hiên, các chương trình như Hát bội 101 và Phong hoa ca vịnh. Cô cũng là tác giả cuốn sách Đường vào đờn ca tài tử và tham gia biên dịch, nghiên cứu cho cuốn Câu chuyện cải lương: Thật và đẹp của Hội đồng Anh.
Tác động xã hội và tầm nhìn tương lai
Theo Quỳnh Nhi, hành trình quảng bá di sản giống như gieo hạt giống vào trái tim con người, với hy vọng chúng sẽ nở hoa vào một ngày nào đó. Cô nhấn mạnh rằng, bên cạnh các chỉ số như lượt tiếp cận trên mạng xã hội hay số người tham gia, tác động xã hội mới là điều quan trọng nhất. Đó có thể là việc ai đó thêm nhạc truyền thống vào playlist, tự đến đình chùa xem biểu diễn, hát dân ca cho con nghe, hay các nghệ sĩ đưa yếu tố di sản vào tác phẩm.
Nhìn lại 5 năm hoạt động, Quỳnh Nhi cho biết công việc này đầy gian nan và thách thức, nhưng cô luôn nỗ lực để mỗi lần tốt hơn lần trước. Dù được nhiều người xem như một "đại sứ văn hóa" tự nguyện, cô thích tự gọi mình là "người quảng bá di sản toàn thời gian". Với Quỳnh Nhi, lan tỏa di sản không chỉ là công việc, mà còn là cách sống, như một "đạo" để kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai.
