Tại tỉnh Vĩnh Long, nhiều dự án khôi phục và phát triển rừng ngập mặn đã được triển khai, bao gồm: bảo vệ và phát triển vùng đất ngập nước ven biển Nam Việt Nam; đầu tư bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ khu vực ven biển; tài trợ từ tổ chức Oxfam Anh cho khôi phục và bảo vệ rừng; xây dựng khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước tại Thạnh Phú. Nhờ đó, diện tích rừng ngập mặn và rừng chắn sóng được khôi phục, tạo môi trường trú ngụ và sinh sản lý tưởng cho nhiều loài động thực vật, thủy hải sản.
Từ năm 1995 đến nay, ngành nông nghiệp phối hợp với chính quyền và người dân các xã Long Hòa, Hòa Minh, Mỹ Long đã tổ chức trồng mới và bảo vệ khoảng 1.800 ha rừng bần ven sông, ven biển và trên các cồn mới nổi. Trong đó, 300 ha rừng bần được trồng mới tại Cồn Nạng, xã Mỹ Long, giúp quá trình bồi lắng phù sa tự nhiên diễn ra nhanh hơn và nguồn lợi thủy hải sản trở nên dồi dào. Diện tích rừng bần được phủ xanh có tác dụng chắn sóng, bảo vệ hơn 30 km đê sông tại hai xã đảo Hòa Minh và Long Hòa, cùng 15 km tuyến đê ven sông Cổ Chiên chạy dài từ xã Vinh Kim đến phường Trường Long Hòa. Ngoài tác dụng chắn sóng và bảo vệ đê, rừng bần còn góp phần cải thiện môi trường và bảo vệ đất sản xuất của người dân.
Ông Phạm Văn Sánh, người dân Ấp 3, xã Mỹ Long, chia sẻ rằng nhờ rừng bần được trồng mới, các loại thủy hải sản như cua biển và nghêu cám xuất hiện ngày càng nhiều trên các bãi bồi ven sông, ven biển. Hằng năm, từ tháng 8 đến hết tháng 12, dưới tán rừng bần ở xã Mỹ Long, cua nhướng xuất hiện rất nhiều. Người dân địa phương dùng sệp bắt cua và bán cho các cơ sở ương dưỡng cua giống, thu nhập khoảng 150.000 đồng mỗi ngày.
Khu bảo tồn thiên nhiên Thạnh Phú
Khu bảo tồn thiên nhiên Thạnh Phú, tọa lạc trên địa bàn hai xã Thạnh Hải và Thạnh Phong, có diện tích 2.043 ha, sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn vô cùng đa dạng. Khu bảo tồn được chia thành bốn phân khu, thực hiện tốt công tác chăm sóc và bảo vệ rừng. Theo các chuyên gia khoa học, phân khu hệ động thực vật tại đây hiện có 119 loài động vật và 45 họ thực vật. Hệ thống kênh rạch chằng chịt khi nước triều xuống tạo thành những bãi ăn lý tưởng cho nhiều loài sinh vật. Quần xã mắm trắng dày đặc ở khu bãi lầy là nơi trú ngụ và sinh sản của 27 loài bò sát, 8 loài lưỡng cư, 16 loài thú và 60 loài chim. Bên cạnh đó, phân khu hệ cá của khu bảo tồn Thạnh Phú còn có hàng chục loài cá thuộc 32 họ và 12 bộ cá khác nhau, mang giá trị kinh tế cao.
Tạo sinh kế bền vững cho người dân
Tháng 12 năm 2005, Ủy ban nhân dân tỉnh Trà Vinh đã phê duyệt dự án đầu tư khu bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn Long Khánh tại xã Long Thành, với mục tiêu khôi phục và phát triển rừng, tái tạo sự đa dạng của hệ sinh thái rừng ngập mặn, phục vụ du lịch sinh thái. Khu bảo tồn có diện tích 650 ha, bao gồm các loại cây đước, chà là, mắm, cốc và giá. Trong đó, 183 ha rừng đước nguyên sinh được chăm sóc và bảo vệ nghiêm ngặt. Trên địa bàn tỉnh, chỉ duy nhất xã Long Thành còn tồn tại hệ sinh thái rừng đước lâu năm với nguồn đa dạng sinh học quý giá, là nơi cư trú và sinh sản của nhiều loài động vật quý hiếm như kỳ đà, rắn hổ mang, chồn, sóc và các loài chim hoang dã từ khắp nơi.
Hộ ông Mai Văn Dững, ngụ ấp Đình Cũ, xã Long Thành, quản lý 5 ha đất rừng kết hợp nuôi tôm quảng canh cải tiến. Ngoài việc chăm sóc và bảo vệ rừng đước theo quy định, gia đình ông đã đầu tư gần 300 triệu đồng để hạ thế điện, đào ao và thực hiện mô hình nuôi tôm công nghiệp ao nổi. Với hai ao nuôi tôm công nghiệp diện tích 1.800 m², hằng năm gia đình ông đạt lợi nhuận khoảng 700 đến 800 triệu đồng.
Trước đây, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở phường Trường Long Hòa chỉ có thể canh tác một vụ lúa hoặc một vụ dưa hấu, năng suất lúa bấp bênh, còn dưa hấu thường bị thiệt hại do sương muối và gió biển. Khi tỉnh phối hợp với địa phương triển khai trồng rừng chắn sóng bảo vệ bờ biển, hơn 100 ha đất sản xuất của phường được bố trí canh tác hai vụ màu và một vụ lúa mỗi năm. Nhờ các mô hình trồng khoai lang xuất khẩu và trồng đậu phộng tưới nhỏ giọt, người dân phường Trường Long Hòa có thu nhập bình quân đạt hơn 130 triệu đồng mỗi ha mỗi năm.
Cùng với đó, phường Trường Long Hòa đã huy động nhiều nguồn lực đầu tư hàng trăm tỷ đồng để hoàn thiện hạ tầng giao thông, điện, viễn thông và trồng rừng, nhằm phát triển du lịch biển. Khu du lịch biển Ba Động, một điểm đến nổi tiếng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, thu hút du khách bởi vẻ đẹp hoang sơ, không khí trong lành và hải sản tươi ngon. Địa phương tích cực phối hợp với các sở, ngành hướng dẫn cộng đồng, doanh nghiệp và các cơ sở dịch vụ du lịch thực hành sản xuất sạch, thân thiện với môi trường, ghi dấu ấn biển Ba Động là một điểm đến trong lành và đặc sắc đối với du khách gần xa.
Trong thời gian tới, phường Trường Long Hòa sẽ đẩy mạnh tuyên truyền và phổ biến kiến thức pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng, giúp người dân hiểu rõ các hành vi xâm hại đến tài nguyên rừng và hệ sinh thái rừng bị nghiêm cấm. Mục tiêu ưu tiên của địa phương là bảo tồn hệ sinh thái rừng, kết hợp phát triển du lịch sinh thái, bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Bài và ảnh: MINH KHỞI
