Nguy cơ xuống cấp của di sản hơn 900 năm tuổi
Ninh Bình, vùng đất cố đô với nhiều di tích lịch sử hàng nghìn năm tuổi, đang phải đối mặt với thách thức lớn trong việc bảo tồn các di sản văn hóa. Trong số đó, chùa Bái Đính cổ - một trong những ngôi chùa có tuổi đời hơn 900 năm - đang có dấu hiệu xuống cấp nghiêm trọng. Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính là do thời gian, thời tiết khắc nghiệt và sự thiếu hụt kinh phí bảo trì.
Thực trạng xuống cấp tại chùa Bái Đính cổ
Chùa Bái Đính cổ, tọa lạc tại xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình, được xây dựng từ thời nhà Lý (thế kỷ 11). Quần thể kiến trúc gồm nhiều hạng mục như tượng Phật, bia đá, và các công trình phụ trợ. Tuy nhiên, theo ghi nhận, nhiều bức tượng đã bị nứt vỡ, các bia đá bị phong hóa, mái ngói bị sụt lún. Ông Nguyễn Văn Hùng, Trưởng ban Quản lý di tích tỉnh Ninh Bình, cho biết: “Tình trạng xuống cấp diễn ra từ nhiều năm nay, nhưng gần đây tốc độ nhanh hơn do biến đổi khí hậu và lượng khách tham quan tăng cao.”
Nguyên nhân và tác động
Nguyên nhân chính được xác định là do thời gian tồn tại hơn 9 thế kỷ, các vật liệu xây dựng truyền thống như gỗ, đá, gạch đã bị lão hóa. Bên cạnh đó, môi trường ẩm thấp, mưa nhiều và sự xâm thực của rêu mốc cũng góp phần làm hư hại. Ngoài ra, việc đầu tư kinh phí bảo tồn còn hạn chế. Theo số liệu từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Bình, mỗi năm chỉ có khoảng 2 tỷ đồng dành cho bảo trì toàn bộ các di tích trên địa bàn, trong khi nhu cầu thực tế lên tới hàng chục tỷ đồng. Điều này dẫn đến nhiều hạng mục không được sửa chữa kịp thời, làm tăng nguy cơ sụp đổ.
Giải pháp bảo tồn cấp bách
Trước tình hình đó, tỉnh Ninh Bình đã đề ra nhiều giải pháp nhằm bảo tồn di sản. UBND tỉnh đã phê duyệt dự án tu bổ, tôn tạo chùa Bái Đính cổ với tổng vốn đầu tư 50 tỷ đồng, trong đó 30 tỷ từ ngân sách nhà nước và 20 tỷ từ xã hội hóa. Dự án sẽ tập trung gia cố nền móng, thay thế ngói mới, phục chế tượng Phật và bia đá bằng công nghệ hiện đại. Ông Đinh Văn Điền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, nhấn mạnh: “Việc bảo tồn di sản không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn cần sự chung tay của cộng đồng và các tổ chức xã hội.”
Kêu gọi sự tham gia của cộng đồng
Bên cạnh nguồn lực nhà nước, tỉnh cũng kêu gọi sự đóng góp từ các doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ và người dân. Các hoạt động gây quỹ được tổ chức thường xuyên, như chương trình “Chung tay bảo tồn di sản” đã thu hút nhiều nhà hảo tâm. Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị di sản cũng được chú trọng. Theo thống kê, mỗi năm chùa Bái Đính đón khoảng 2 triệu lượt khách, trong đó có nhiều du khách quốc tế. Việc bảo tồn tốt sẽ góp phần phát triển du lịch bền vững.
Tương lai của di sản
Với những nỗ lực hiện tại, hy vọng rằng di sản hơn 900 năm tuổi sẽ được giữ gìn cho thế hệ mai sau. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có biện pháp kịp thời, nhiều di tích khác ở Ninh Bình cũng sẽ đối mặt với nguy cơ tương tự. Do đó, việc xây dựng chiến lược bảo tồn dài hạn là vô cùng cần thiết. Ông Nguyễn Văn Hùng khẳng định: “Chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá hiện trạng các di tích để có kế hoạch bảo tồn phù hợp, đảm bảo di sản không bị mai một.”
