Hệ thống mái vòm Bologna: Di sản UNESCO với hơn 62 km hành lang kiến trúc độc đáo
Thành phố Bologna, Italy, nổi tiếng với hệ thống hành lang mái vòm trải dài hơn 62 km, không chỉ tạo nên dấu ấn kiến trúc đặc sắc mà còn trở thành một phần bản sắc văn hóa sâu sắc, in đậm trong ký ức của người dân địa phương. Nhờ giá trị nổi bật này, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã chính thức công nhận hệ thống mái vòm Bologna là Di sản Thế giới vào năm 2021. Kể từ đó, Bologna được biết đến rộng rãi với danh xưng “Thành phố mái vòm”, thu hút sự chú ý của du khách và các nhà nghiên cứu trên toàn cầu.
Lịch sử hình thành và phát triển qua các thế kỷ
Theo phóng viên TTXVN tại Italy, các hành lang mái vòm, cổng vòm và mái hiên hình vòm dưới các tòa nhà hiện diện khắp nơi trong thành phố, được xem là kỳ tích về kỹ thuật xây dựng và mỹ thuật qua nhiều giai đoạn lịch sử. Hệ thống này bắt đầu xuất hiện từ thế kỷ XII-XIII, với một bước ngoặt quan trọng vào năm 1288 khi chính quyền Bologna ban hành đạo luật quy định các ngôi nhà đều phải có cổng và mái hiên.
Việc dựng các mái vòm bao trùm vỉa hè không chỉ giúp bảo vệ người đi bộ khỏi thời tiết mà còn cho phép người dân mở rộng không gian sinh hoạt bằng cách xây tầng phía trên mái vòm. Nhờ giải pháp kiến trúc linh hoạt này, hệ thống hành lang mái vòm đã phát triển rộng khắp và trở thành đặc trưng đô thị điển hình ở Bologna.
Sự biến đổi và đa dạng kiến trúc
Trải qua nhiều thế kỷ, hệ thống mái hiên của Bologna không ngừng biến đổi với nhiều hình thái kiến trúc khác nhau:
- Từ những mái hiên gỗ mộc mạc thời Trung cổ đến các mái hiên phong cách Gothic và Phục hưng được tích hợp hài hòa vào các tòa nhà.
- Từ dạng bán mái hiên không cột xuất hiện từ thế kỷ XIV cho tới những mái hiên mang đậm dấu ấn kiến trúc cung điện thế kỷ XIX.
Tất cả đã góp phần tạo nên diện mạo đặc trưng của Bologna, phản ánh sự tiến hóa của nghệ thuật và kỹ thuật xây dựng. Đến thế kỷ XX, việc ứng dụng bê tông trong xây dựng đã mở ra khả năng thay thế các mái vòm truyền thống bằng những kết cấu hiện đại hơn, định hình một ngôn ngữ kiến trúc mới cho hệ thống mái vòm của thành phố.
Giá trị thực tiễn và biểu tượng văn hóa
Nhờ hệ thống mái vòm, người dân và du khách khi đến Bologna có thể di chuyển thuận tiện trong mọi điều kiện thời tiết, từ mưa đến nắng. Những cổng vòm từ lâu đã trở thành biểu tượng, đồng thời là yếu tố cấu thành bản sắc đô thị của Bologna.
Nổi bật trong số đó là tuyến đường đi bộ có mái che dài nhất thế giới dẫn tới Thánh đường Madonna di San Luca - vương cung thánh đường tọa lạc trên ngọn đồi cao nhìn xuống toàn thành phố. Tuyến đường này dài khoảng 3,8 km với tổng cộng 664 mái vòm, tạo nên một trải nghiệm độc đáo cho người tham quan.
Tác động đến giáo dục và du lịch
Hệ thống mái vòm cũng được xem là một “tài sản” quý giá của thành phố, thu hút hàng triệu sinh viên đến học tập tại Đại học Bologna, được thành lập vào năm 1088, một trong những trường đại học lâu đời nhất thế giới. Trải qua hơn 700 năm, hệ thống mái vòm của Bologna vẫn được bảo tồn nguyên vẹn, góp phần tạo nên nét độc đáo của đô thị này.
Hệ thống mái vòm không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn được xem là minh chứng tiêu biểu cho quần thể kiến trúc đặc sắc, đồng thời phản ánh những giai đoạn quan trọng trong tiến trình lịch sử nhân loại. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại đã biến Bologna thành một điểm đến hấp dẫn, nơi kiến trúc và văn hóa hòa quyện một cách tinh tế.
