Ngày 14/5, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt (Nghệ An) thông báo hệ thống bẫy ảnh tại đây đã ghi nhận hình ảnh một cá thể sói lửa (tên khoa học: Dhole, Cuon alpinus), một trong những loài thú săn mồi bí ẩn và quý hiếm bậc nhất châu Á. Đây là lần xác nhận đầu tiên về sự hiện diện của loài này trong tự nhiên tại Việt Nam sau hơn 20 năm.
Phát hiện mang tín hiệu tích cực
Theo Ban Quản lý, sói lửa vừa được ghi nhận trở lại tại Pù Hoạt sau nhiều năm gần như biến mất khỏi các nghiên cứu thực địa. Đơn vị đánh giá phát hiện này mang đến tín hiệu tích cực cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Việt Nam, đồng thời cho thấy vai trò quan trọng của những cánh rừng nguyên sinh ở Pù Hoạt trong việc lưu giữ các loài động vật hoang dã quý hiếm.
Tuy nhiên, phía sau phát hiện đầy hy vọng ấy vẫn là thực trạng đáng lo ngại. Quần thể sói lửa đang suy giảm nghiêm trọng trên phạm vi cả nước do mất sinh cảnh, săn bắt và cạn kiệt nguồn thức ăn tự nhiên.
Xác nhận từ chuyên gia quốc tế
Hình ảnh ghi nhận sau đó được Trung tâm Nghiên cứu IZW (Đức) giám định và xác nhận. Kết quả nghiên cứu cũng được công bố trên tạp chí khoa học của Đại học Cambridge. Theo nhóm tác giả, chưa thể xác định cá thể được ghi nhận là động vật đi lạc hay thuộc về một quần thể còn sót lại. Tuy nhiên, phát hiện này cần được đặt trong bối cảnh suy giảm chung của loài tại Việt Nam.
Cá thể xuất hiện trong bẫy ảnh dường như là một con trưởng thành, được chụp ở độ cao 1.590 m trong rừng thường xanh ẩm, cách biên giới Lào khoảng 4,3 km. Đây là lần xác nhận đầu tiên về sự hiện diện của sói lửa trong tự nhiên tại Việt Nam sau hơn 20 năm, bất chấp các nỗ lực đặt bẫy ảnh quy mô lớn.
Quá trình khảo sát và phát hiện
Từ tháng 11/2023 đến tháng 3/2024, nhóm nghiên cứu đã đặt bẫy ảnh có hệ thống tại Pù Hoạt. Các điểm đặt bẫy cách nhau khoảng 2,5 km theo dạng lưới, mỗi điểm sử dụng hai máy ảnh hướng về các phía khác nhau. Trong quá trình lắp đặt bẫy ảnh, nhóm khảo sát từng phát hiện dấu chân động vật họ chó tại khu vực này nhưng ban đầu cho rằng đó là dấu của chó nhà.
Theo nhóm nghiên cứu, trước ghi nhận mới tại Pù Hoạt, Việt Nam chỉ có 2 ghi nhận xác thực về sói lửa trong hơn 2 thập kỷ qua, gồm một cá thể tại Vườn quốc gia Pù Mát năm 1999 và một cá thể tại Vườn quốc gia Yok Đôn (Đắk Lắk) năm 2003. Ngoài ra còn có một trường hợp nhìn thấy chưa được xác minh tại Ninh Thuận năm 2014.
Hai khả năng về nguồn gốc
Dù chưa thể đưa ra kết luận chắc chắn từ một ghi nhận đơn lẻ, nhóm nghiên cứu đưa ra hai khả năng. Thứ nhất, vẫn còn một quần thể sói lửa tồn tại tại Pù Hoạt nhưng số lượng rất nhỏ vì chỉ ghi nhận được một cá thể. Thứ hai, đây có thể là một cá thể đi lạc từ khu rừng gần đó ở Việt Nam hoặc Lào.
Đặc điểm của sói lửa
Sói lửa có hình dáng khá giống chó nhà, nặng khoảng 8-20 kg, lông màu đỏ nâu, chân cao khỏe và thường sống theo đàn. Loài này từng phân bố rộng khắp châu Á, xuất hiện ở nhiều dạng sinh cảnh khác nhau và săn nhiều loại con mồi. Tuy nhiên, số lượng sói lửa đã giảm mạnh trong vài thập kỷ gần đây do mất rừng, suy thoái sinh cảnh và từng bị săn bắt quá mức. Hiện chúng biến mất hoặc chỉ còn tồn tại với mật độ rất thấp ở phần lớn vùng phân bố cũ.
Theo Sách đỏ Việt Nam, sói lửa thuộc nhóm CR (Critically Endangered - cực kỳ nguy cấp), đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất cao ngoài tự nhiên. Loài này thường sống trong các khu rừng già, ít chịu tác động của con người và có vùng phân bố hẹp.
