Lễ Hội Rước Ông Khiu, Bà Khiu Tái Hiện Sau 19 Năm, Gìn Giữ Di Sản Văn Hóa Phú Thọ
Lễ hội rước ông Khiu, bà Khiu, một di sản văn hóa tín ngưỡng phồn thực nông nghiệp, đã chính thức được khôi phục tại xã Hy Cương, tỉnh Phú Thọ, sau gần hai thập kỷ bị mai một. Sự kiện này không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của người dân mà còn khẳng định quyết tâm bảo tồn giá trị truyền thống của địa phương.
Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa Của Lễ Hội
Lễ hội có nguồn gốc từ làng cổ Gia Ninh, nay thuộc xã Hy Cương, thể hiện ước nguyện sâu sắc của cộng đồng về mùa màng bội thu và sự sinh sôi nảy nở. Trước đây, lễ hội được tổ chức vào ngày mùng 3-4 tháng Giêng với các cổ tục độc đáo như rước ông Giải, rước ông Khiu, bà Khiu. Tuy nhiên, theo thời gian, nhiều nghi thức đã dần bị lãng quên.
Quá Trình Khôi Phục Và Tổ Chức
Để bảo tồn và phát huy giá trị di sản, xã Hy Cương đã quyết định khôi phục lễ hội vào năm Bính Ngọ 2026. Lễ được tổ chức trong hai ngày 27-28/2, tức ngày 11-12 tháng Giêng, với sự tham gia của hàng nghìn người dân. Quá trình khôi phục được thực hiện thận trọng, dựa trên tư liệu lịch sử, hồ sơ di tích và ý kiến tham vấn từ các nhà nghiên cứu, cơ quan chuyên môn.
Nghi Thức Trọng Tâm Và Đoàn Rước
Phần lễ của lễ hội tập trung vào nghi thức tế nam quan tại đình Thanh Đình, do Ban tế gồm 13 cụ cao niên từ 60 tuổi trở lên thực hiện. Các cụ được lựa chọn kỹ lưỡng dựa trên sức khỏe, đức độ và gia đình mẫu mực. Trong đó, một cụ đảm nhận vai trò Chủ tế kiêm ông Khiu, trong khi bà Khiu do một thiếu niên nam 13-16 tuổi đóng giả, danh tính được giữ kín theo tục lệ.
Đoàn rước được tổ chức theo trình tự truyền thống, bao gồm:
- Đội múa lân khai lộ để xua tà khí và rước tài lộc.
- Đội cờ, trống chiêng tạo không khí hào hùng và linh thiêng.
- Đội múa sênh tiền, chấp kích-bát bửu tôn vinh thần thánh và cầu bình an.
- Các kiệu lễ vật, kiệu bát cống rước Thành hoàng, kiệu ông Khiu, bà Khiu, và ông Giải.
Ba ông Giải được làm từ tre bánh tẻ dài 7-9m, tạo hình rồng và trang trí giấy ngũ sắc với hình tôm, cá, rùa, mang đậm sắc thái tín ngưỡng dân gian.
Phần Hội Sôi Động Và Ý Nghĩa Xã Hội
Phần Hội thu hút đông đảo người dân với nhiều hoạt động phong phú như kéo co, bóng đá thanh niên, và biểu diễn văn nghệ, tạo bầu không khí vui tươi trong những ngày đầu xuân. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hy Cương Nguyễn Thu Hiền nhấn mạnh rằng lễ hội không chỉ là hoạt động văn hóa tâm linh mà còn kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn".
Hướng Đến Di Sản Quốc Gia Và Phát Triển Du Lịch
Việc khôi phục lễ hội mở ra hướng phát huy di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa tâm linh. Xã Hy Cương đang xây dựng hồ sơ đề nghị tỉnh Phú Thọ trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh lễ hội vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia khi đủ điều kiện. Điều này thể hiện cam kết lâu dài trong việc gìn giữ và trao truyền giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ tương lai.
