Lễ hội Cầu ngư Thai Dương 2026: Tái hiện sống động nghề biển qua hoạt cảnh 'bắt cá trên bờ'
Ngày 28/2 (tức 12 tháng Giêng), lễ hội Cầu ngư làng Thai Dương năm 2026 đã chính thức khai mạc tại phường Thuận An, thành phố Huế. Sự kiện diễn ra trong không khí trang nghiêm, thu hút đông đảo nhân dân địa phương, bà con ngư dân và du khách tham dự. Lễ hội được tổ chức tại đình làng Thai Dương theo tục lệ cổ truyền “tam niên đáo lệ”, tức cứ ba năm một lần vào các năm Tý, Mão, Ngọ, Dậu.
Đây là một sinh hoạt tín ngưỡng đặc trưng của cư dân vùng biển Thuận An, thể hiện mong ước mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng yên, ra khơi thuận buồm xuôi gió và đánh bắt bội thu. Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để cộng đồng gắn kết và bảo tồn những giá trị văn hóa lâu đời.
Lịch sử và di sản của làng Thai Dương
Theo các sử liệu, Thai Dương là một trong những ngôi làng cổ ở vùng ven biển Thuận An, được hình thành từ sau khi nhà Trần tiếp quản hai châu Ô, Lý vào thế kỷ XIV. Dưới triều Nguyễn, nơi đây được vua Thiệu Trị xếp vào một trong 20 thắng cảnh của Kinh thành Huế, gọi là “Thần Kinh nhị thập cảnh”. Vua Tự Đức từng ngự ban bức hoành phi bốn chữ “Văn - Vật - Danh - Hương” để tôn vinh vùng đất này.
Cùng với đình làng Thai Dương, hệ thống di tích như Trấn Hải Đài – một điểm phòng thủ quan trọng ven biển, và miếu Âm Linh… là những dấu tích quan trọng minh chứng cho lịch sử phong phú của vùng đất cửa biển này. Những di sản này góp phần làm nên bản sắc độc đáo của cộng đồng cư dân nơi đây.
Phần lễ trang trọng và phần hội sôi động
Tại lễ hội Cầu ngư, phần lễ diễn ra theo nghi thức truyền thống với các nghi lễ cung nghinh và tế lễ tại đình làng. Người dân tưởng nhớ tiền nhân khai canh làng là Ngài Trương Quý Công (tức Trương Thiều) và tôn sư Xử Sĩ Hoàng Đại Lang. Cả hai vị đã được các triều vua Thành Thái, Duy Tân, Khải Định ban sắc phong “Thần sắc Tôn Thần Thần Vị”.
Sau phần lễ là phần hội với nhiều hoạt động đa dạng như múa lân, hát bả trạo, diễn xướng dân gian và giao lưu văn nghệ. Năm nay, điểm nhấn đặc biệt là nghi thức khởi lệnh làm trò trên bờ, dưới nước kết hợp với lễ xuất quân đánh cá vụ Nam năm 2026 của ngư dân địa phương.
Hoạt cảnh 'bắt cá trên bờ' độc đáo
Điểm đáng chú ý nhất tại lễ hội là hoạt cảnh quảng diễn “bắt cá trên bờ”. Các ngư dân trong trang phục truyền thống, đầu đội nón lá, mình khoác áo nâu, đã tái hiện sống động cảnh đẩy thuyền, chèo thuyền, quăng lưới và kéo lưới ngay tại sân đình. Điều đặc biệt là những “con cá” không ở dưới nước mà do các em nhỏ trong làng đảm nhận trong những hoạt cảnh sống động ở trên cạn.
Các em được hóa trang sinh động, nhập vai cá biển, chạy lẩn trốn rồi bị quăng lưới bắt giữa tiếng trống, tiếng hò khoan và sự cổ vũ nhiệt tình của đông đảo người xem. Khi mẻ lưới “trúng đậm”, những “con cá” được gánh đi trong tiếng reo hò phấn khích, tạo nên không khí sôi nổi và hào hứng.
Hoạt cảnh này không chỉ tạo điểm nhấn thị giác mạnh mẽ mà còn tái hiện trực quan đời sống lao động của cư dân miền biển. Việc để trẻ nhỏ tham gia vào lễ hội giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về nghề truyền thống và về đời sống gắn với biển cả của cha ông, từ đó nuôi dưỡng tình yêu và ý thức bảo tồn di sản văn hóa.
Ý nghĩa và sự bền vững của lễ hội
Theo các bô lão của làng, lễ hội Cầu ngư Thai Dương có lịch sử hơn 500 năm và được duy trì đều đặn theo lệ tam niên. Mỗi kỳ tổ chức, hầu như người dân địa phương và con em xa quê đều tham gia, đóng góp công sức và kinh phí để duy trì hoạt động. Đồng thời, đây cũng là dịp để xây dựng những công trình công ích của xóm làng và khối phố, góp phần phát triển cộng đồng.
Lễ hội không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của những truyền thống tốt đẹp, được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Sự kết hợp giữa nghi lễ trang trọng và hoạt động sáng tạo như hoạt cảnh “bắt cá trên bờ” đã làm cho lễ hội thêm phần hấp dẫn và ý nghĩa, thu hút sự quan tâm của cả người dân và du khách.
