Theo ông Lê Văn Ngọc, Trưởng Ban Quản lý Di tích lịch sử văn hóa quốc gia Lăng Lê Văn Duyệt, ngày mồng 7 Tết âm lịch hàng năm được xem là ngày lễ Hạ nêu truyền thống. Đức Tả quân Lê Văn Duyệt đã chọn thời điểm này để tổ chức Ngày Khai hạ, đồng thời là dịp khai môn, khai bút, khai ấn, và thực hiện lễ Tịch điền nhằm cầu nguyện cho mưa thuận gió hòa, Quốc thái dân an.
Nghi thức đa dạng và ý nghĩa sâu sắc
Lễ hội năm nay được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú, gắn liền với các dấu ấn của nền văn minh Việt cổ và trở thành phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa-tín ngưỡng của đồng bào. Các nghi thức chính bao gồm:
- Lễ nghinh thần để đón rước các vị thần linh.
- Lễ hạ nêu, biểu tượng kết thúc những ngày Tết.
- Lễ dâng hương-Cầu an nhằm mong cầu bình an cho cộng đồng.
- Lễ khai bút-khai ấn, khởi đầu cho công việc và học hành.
- Lễ phát động Tết trồng cây, thúc đẩy bảo vệ môi trường.
- Lễ xây chầu-Đại bội và chương trình Hát bội, mang đậm nét nghệ thuật truyền thống.
Đặc biệt, lễ hội mang ý nghĩa tôn kính các vị tiền nhân, tưởng nhớ công lao khai hoang lập đất, đồng thời cầu mong vạn vật phát triển thuận lợi, mùa màng tươi tốt, và cuộc sống ấm no hạnh phúc cho mọi người.
Giá trị văn hóa và sự công nhận quốc gia
Lễ hội Khai hạ đã ăn sâu vào tâm thức cộng đồng, được người dân địa phương bảo tồn, gìn giữ và phát huy qua nhiều thế hệ. Sự kiện này không chỉ thu hút đông đảo người dân địa phương mà còn là điểm đến hấp dẫn cho du khách trong mùa lễ hội. Đây được xem là nét văn hóa đặc trưng, niềm tự hào của vùng Gia Định nói riêng và Thành phố Hồ Chí Minh nói chung.
Với những ý nghĩa và giá trị sâu sắc đó, Lễ hội Khai hạ-Cầu an tại Lăng Ông Tả quân Lê Văn Duyệt đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào ngày 4 tháng 4 năm 2022. Sự công nhận này khẳng định tầm quan trọng của lễ hội trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.
Phát huy giá trị di sản và giáo dục truyền thống
Trong thời gian qua, Di tích lịch sử văn hóa quốc gia Lăng Lê Văn Duyệt đã nhận được sự quan tâm và hỗ trợ tích cực từ các cấp lãnh đạo, cơ quan đơn vị, cùng đông đảo nhân dân gần xa. Nhờ đó, di tích ngày càng phát huy giá trị văn hóa, đặc biệt là các yếu tố phi vật thể.
Qua các hoạt động lễ hội, di tích đã góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, nuôi dưỡng lòng tự hào dân tộc, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa. Điều này cũng tạo cơ hội quảng bá nền văn hóa Việt Nam đến với du khách trong nước và quốc tế, thúc đẩy sự giao lưu và hiểu biết văn hóa.
