Đắk Lắk: Nghị quyết 80 mở cánh cửa lớn, di sản trở thành nguồn lực phát triển du lịch
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk, ông Trần Hồng Tiến, đã khẳng định: Việc Trung ương ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW đã mở ra một cánh cửa lớn cho văn hóa và du lịch tại các địa phương. Nghị quyết này xác định di sản là nguồn vốn và nguồn lực nội sinh quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững.
Cơ hội lớn từ di sản phong phú
Theo thống kê từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk, trên địa bàn tỉnh hiện có 177 di tích đã được xếp hạng. Trong đó, có 5 di tích quốc gia đặc biệt, 39 di tích quốc gia và 133 di tích cấp tỉnh, bao gồm các loại hình như di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, khảo cổ và danh lam thắng cảnh. Các di tích này phân bố rộng khắp ở nhiều xã, phường trên toàn tỉnh.
Bên cạnh đó, qua công tác kiểm kê, toàn tỉnh đã có 286 di tích được đưa vào Danh mục kiểm kê di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh theo tiêu chí của Luật Di sản văn hóa. Hiện nay, nhiều di tích đang được khai thác phục vụ du lịch, chẳng hạn như Biệt điện Bảo Đại, nhà đày Buôn Ma Thuột, đình Lạc Giao, địa điểm lưu niệm các chiến sĩ nam tiến tại Buôn Ma Thuột, thác Dray Nur, thác Bìm Bịp ở phía Tây, tháp Nhạn và gành Đá Đĩa.
Chuyển đổi tư duy: Từ bảo tồn thụ động sang phát huy giá trị
Ông Trần Hồng Tiến nhấn mạnh rằng di sản không chỉ là tài sản văn hóa cần được gìn giữ, mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng để phát triển bền vững. Do đó, ngành văn hóa, thể thao và du lịch của tỉnh sẽ chuyển mạnh từ tư duy "bảo tồn thụ động" sang "bảo tồn gắn với phát huy giá trị", biến di sản thành nền tảng cho mục tiêu phát triển du lịch và nâng cao đời sống người dân.
"Trọng tâm hành động của chúng tôi là tập trung khai thác các giá trị đặc trưng của địa phương, bao gồm không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, di sản văn hóa của các dân tộc Ê Đê và M’nông, hệ thống lễ hội truyền thống, tri thức bản địa, cùng với hệ sinh thái rừng, thác và hồ. Trên cơ sở đó, ngành văn hóa định hướng xây dựng các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng của Đắk Lắk", ông Tiến cho biết.
Ông cũng xác định cộng đồng là chủ thể của di sản, cần đẩy mạnh giáo dục di sản trong trường học, truyền thông trong cộng đồng và hỗ trợ người dân tham gia vào các hoạt động du lịch. "Khi người dân trực tiếp hưởng lợi từ di sản, công tác bảo tồn sẽ trở nên bền vững hơn", ông Tiến nhấn mạnh.
Kế hoạch hành động và tầm nhìn đến năm 2045
Năm 2026 được Đắk Lắk xác định là năm khởi động giai đoạn mới trong việc phát huy giá trị di sản. Tỉnh đang xây dựng Đề án phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030, với định hướng ưu tiên đầu tư vào các dự án trọng điểm, tăng cường xã hội hóa và thu hút sự tham gia của doanh nghiệp.
Đồng thời, ngành văn hóa, thể thao và du lịch sẽ triển khai các mô hình điểm về du lịch cộng đồng, tổ chức các chuỗi sự kiện gắn với di sản văn hóa và đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục về văn hóa trong cộng đồng.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Thụy Phương Hiếu chia sẻ: "Ngành đang rà soát để tổ chức không gian du lịch mới, trong đó khu vực phía đông tỉnh là hướng phát triển đầy tiềm năng. Chúng tôi kết nối từ Buôn Ma Thuột xuống duyên hải Nam Trung Bộ, đặc biệt là phường Tuy Hòa, để hình thành các tuyến du lịch liên vùng với chủ đề 'từ đại ngàn xuống biển'. Qua đó, kết hợp du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và trải nghiệm văn hóa, góp phần tạo động lực phát triển cho các khu vực còn nhiều khó khăn."
Đẩy mạnh số hóa và bảo tồn bền vững
Theo kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ thúc đẩy phát triển du lịch di sản Đắk Lắk đến năm 2030, với tầm nhìn đến năm 2045. Các nội dung chính bao gồm chuyển từ bảo tồn đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, lấy cộng đồng làm chủ thể, gắn di sản với sinh kế, xây dựng cơ sở dữ liệu số và đẩy mạnh chuyển đổi số, cùng với phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng mang bản sắc địa phương.
Ông Trần Hồng Tiến nêu rõ: "Số hóa chỉ là một phần của quá trình bảo tồn, vì di sản văn hóa, đặc biệt là các di sản phi vật thể, chỉ thật sự tồn tại khi được duy trì trong đời sống cộng đồng. Do đó, ngành sẽ triển khai song song hai nhiệm vụ: số hóa để lưu giữ, quản lý và quảng bá; đồng thời hỗ trợ cộng đồng duy trì các lễ hội, nghề truyền thống, sinh hoạt văn hóa và phát triển du lịch cộng đồng gắn với sinh kế bền vững."
Cần thấy rõ rằng việc triển khai thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa, thể thao và du lịch, mà còn cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và cộng đồng tại địa bàn. Chỉ khi huy động tốt các nguồn lực này, di sản văn hóa mới được bảo tồn đúng cách, phát huy đúng hướng và người dân thật sự trở thành chủ thể, động lực chính trong việc duy trì, nuôi dưỡng và bảo vệ di sản.
