Điện Voi Ré Huế: Miếu Long Châu khang trang, hạng mục phụ xuống cấp nghiêm trọng
Tọa lạc tại phường Thủy Xuân, thành phố Huế, điện Voi Ré (còn gọi là miếu Long Châu) là một di tích đặc biệt trong quần thể cố đô, với diện tích khoảng 2.000 m². Công trình này được xây dựng từ đầu triều Nguyễn, gắn liền với truyền thuyết cảm động về lòng trung thành của loài voi, khác biệt so với các đền miếu thông thường.
Truyền thuyết nhân văn và lịch sử hình thành
Theo truyền thuyyết, trong thời kỳ Trịnh - Nguyễn phân tranh, một con voi chiến đã chạy từ chiến trường về thôn Trường Đá sau cái chết của chủ tướng Đàng Trong, rống lên một tiếng vang trời rồi gục xuống. Người dân địa phương cảm động đã an táng và xây mộ, gọi là mộ Voi Ré. Sau này, vua Gia Long cho xây miếu Long Châu để thờ các vị thần bảo vệ và bốn con voi chiến có công trạng, phong tước hiệu Đô đốc cho chúng.
Thực trạng đối lập: Tu bổ và xuống cấp
Theo ghi nhận, trong khi miếu Long Châu - hạng mục chính của di tích - đã được tu bổ khang trang với kinh phí hơn 14,3 tỉ đồng từ năm 2017 đến 2019, các hạng mục phụ trợ xung quanh lại đang xuống cấp nghiêm trọng. Cụ thể, hệ thống Đông Phối điện và Tây Phối điện, nơi đặt án thờ các voi chiến, hiện phải lợp tạm mái tôn do ngói liệt nguyên bản hư hỏng hoàn toàn. Phía trước là miếu Tượng với hai tượng voi đá bị mất ngà.
Bên ngoài, cổng tam quan xây bằng gạch vồ tinh xảo cũng bị hư hại nặng, với hệ thống ngói liệt vỡ nát và ba chữ "Nghiễm Nhược Lâm" khảm sành sứ không còn nguyên vẹn. Tường thành bao quanh cùng các cổng phụ hai bên lâm vào tình trạng đổ sập, chưa được trùng tu.
Kế hoạch bảo tồn trong tương lai
Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho biết, hạng mục miếu Long Châu đã được đầu tư bài bản, từ tu bổ móng, lát gạch Bát Tràng đến phục hồi khung gỗ sơn son và lắp đặt hệ thống phòng cháy chữa cháy. Kiểm tra cuối tháng 3.2026 cho thấy công trình này vẫn ổn định và được bảo trì định kỳ.
Tuy nhiên, đối với các hạng mục như Đông Phối điện, Tây Phối điện và tường thành, tình trạng xuống cấp đã xuất hiện từ lâu, không phải mới phát sinh sau khi tu bổ miếu Long Châu. Hiện tại, đơn vị đang duy trì kiểm tra thường xuyên và triển khai biện pháp gia cố tạm thời để hạn chế hư hỏng thêm. Thời gian tới, Trung tâm sẽ nghiên cứu để tham mưu đưa các hạng mục còn lại vào danh mục tu bổ theo từng giai đoạn, nhằm trả lại vẻ đẹp toàn diện cho di tích điện Voi Ré.
