Hội hát Chèo tàu Tổng Gối chính thức trở thành di sản quốc gia
Sáng ngày 1 tháng 3, tại khu di tích Lăng Văn Sơn thuộc xã Ô Diên, Thành phố Hà Nội, Ủy ban nhân dân xã Ô Diên đã long trọng tổ chức buổi lễ công bố quyết định ghi danh "Hội hát Chèo tàu Tổng Gối" vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đồng thời, lễ trao nhận bằng xếp hạng di tích cũng được tiến hành cho hai công trình kiến trúc cổ là đình Phan Long và đình Thúy Hội.
Dấu mốc quan trọng trong bảo tồn văn hóa truyền thống
Sự kiện này không chỉ là niềm tự hào to lớn của người dân Tổng Gối mà còn đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của Thủ đô Hà Nội. Buổi lễ có sự tham dự của lãnh đạo Thành phố Hà Nội, đại diện Cục Di sản văn hóa thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng các sở, ngành liên quan và đông đảo nhân dân địa phương.
Trong không khí trang nghiêm, các đại biểu đã cùng dâng hương tưởng nhớ Thành hoàng làng Văn Dĩ Thành tại khu di tích Lăng Văn Sơn. Bà Phùng Thị Hồng Hà, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội, đã trực tiếp thực hiện nghi lễ này, thể hiện sự tôn kính đối với các bậc tiền nhân.
Lịch sử và ý nghĩa của Hội hát Chèo tàu
Phát biểu tại buổi lễ, bà Bùi Thị Thu Hằng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ô Diên, cho biết Chèo tàu là một loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian độc đáo, ra đời từ chính đời sống lao động và sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Trải qua thời gian, những làn điệu dân ca địa phương gắn liền với nghi thức thờ cúng Thành hoàng đã phát triển thành một loại hình dân ca nghi lễ với quy định chặt chẽ về tổ chức và trình thức biểu diễn.
Lễ hội Chèo tàu Tổng Gối được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1683 và thường diễn ra từ ngày 15 đến ngày 21 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Theo truyền thống xưa, lễ hội chỉ được tổ chức trọng thể khoảng 20 đến 25 năm một lần, khi điều kiện "phong đăng hòa cốc" (mưa thuận gió hòa) và đời sống nhân dân ổn định. Lần tổ chức cuối cùng dưới thời phong kiến là vào năm 1922.
Sau năm 1954, do nhiều khó khăn về kinh tế và xã hội, lễ hội đã không được duy trì. Mãi đến năm 1998, sau 76 năm gián đoạn, cộng đồng địa phương cùng với sự hỗ trợ của chính quyền đã nỗ lực phục hồi Hội hát Chèo tàu. Năm 2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chính thức ban hành quyết định ghi danh "Hội hát Chèo tàu Tổng Gối" vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Cùng thời điểm này, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội cũng đã xếp hạng đình Phan Long và đình Thúy Hội là di tích lịch sử cấp Thành phố.
Cam kết bảo vệ và phát huy giá trị di sản
Bà Bùi Thị Thu Hằng nhấn mạnh rằng việc ghi danh di sản và xếp hạng di tích là cơ sở quan trọng để tiếp tục bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của quê hương. Bà cũng kêu gọi cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, cùng chung tay gìn giữ và lan tỏa di sản này đến với đông đảo công chúng.
Trong buổi lễ, bà Phùng Thị Hồng Hà đã trao quyết định ghi danh "Hội hát Chèo tàu Tổng Gối" vào danh mục Quốc gia về di sản phi vật thể. Đồng thời, bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, cũng trao quyết định công nhận đình Thúy Hội và đình Phan Long là di tích lịch sử cấp Thành phố.
Ông Đỗ Chí Hưng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ô Diên, đã ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực không ngừng của nhân dân và các nghệ nhân trong việc phục hồi và phát triển Hội hát Chèo tàu Tổng Gối. Ông Hưng khẳng định rằng địa phương luôn xác định di sản này là một tài sản văn hóa vô giá, là sợi dây gắn kết cộng đồng và cốt lõi của bản sắc dân tộc.
Ông cũng nhấn mạnh rằng di sản này sẽ là nền tảng để sáng tạo ra những giá trị mới, thúc đẩy giao lưu văn hóa trong thời kỳ hội nhập. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục chung sức, đồng lòng triển khai hiệu quả Chương trình hành động quốc gia về bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hội hát Chèo tàu Tổng Gối, cũng như các di sản khác trên địa bàn.
Buổi lễ kết thúc trong không khí phấn khởi với hình ảnh lãnh đạo Thành phố chụp ảnh lưu niệm cùng các cụ cao niên trong xã, thể hiện sự gắn bó giữa truyền thống và hiện đại trong công tác bảo tồn di sản văn hóa.
