Bảo Vật Quốc Gia Bia Lê Lợi: Chứng Tích Lịch Sử Và Văn Hóa Tại Lai Châu
Địa điểm lưu niệm vua Lê Thái Tổ, tọa lạc tại xã Lê Lợi, tỉnh Lai Châu, là nơi lưu giữ Bảo vật quốc gia Bia Vua Lê Thái Tổ với niên đại từ năm 1431. Hằng năm, vào ngày 11 và 12 tháng Giêng Âm lịch, tỉnh Lai Châu tổ chức Lễ hội Đền thờ Vua Lê Thái Tổ, một sự kiện văn hóa sâu sắc nhằm tưởng nhớ công lao của Anh hùng dân tộc Lê Lợi cùng các tướng sĩ, nghĩa quân. Lễ hội này không chỉ thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp niềm tự hào dân tộc, củng cố khối đại đoàn kết và tạo khí thế phấn khởi trong cộng đồng.
Giá Trị Lịch Sử Và Chính Trị Của Bia Lê Lợi
Bia Lê Lợi mang giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và chính trị. Nội dung khắc trên bia, với 132 chữ, thể hiện thông điệp khẳng định chủ quyền quốc gia, như câu thơ: "Đề thi khắc nham thạch - Trấn ngã Việt Tây ngung" (Khắc thơ vào núi đá - trấn giữ miền tây nước Việt). Trải qua hàng thế kỷ, văn bia vẫn hiện diện giữa núi rừng Tây Bắc, như một lời nhắc nhở về ý chí độc lập và tinh thần cảnh giác trước mọi âm mưu xâm phạm lãnh thổ.
Bối cảnh ra đời của văn bia gắn với giai đoạn lịch sử đầy biến động đầu thế kỷ XV. Sau khi nhà Minh xâm lược nước ta, thổ ty châu Ninh Viễn là Đèo Cát Hãn đầu hàng và trở thành tay sai. Năm 1431, vua Lê Thái Tổ thân chinh cùng đại quân tiến đánh, đánh tan lực lượng phản nghịch và lập lại trật tự vùng Tây Bắc. Trên đường trở về, tháng Chạp năm Tân Hợi (1431), nhà vua cho tạc khắc văn bia vào vách đá Pú Huổi Chỏ bên bờ sông Đà, sử sách gọi là Bia cổ Hoài Lai.
Quá Trình Bảo Tồn Và Di Dời
Theo ông Nguyễn Xuân Thanh, người dân địa phương qua nhiều thế hệ luôn duy trì việc cúng lễ và trông nom di tích. Năm 2009, khi Nhà máy thủy điện Sơn La đi vào hoạt động, để bảo tồn di sản, phần bút tích văn bia được khoan cắt khỏi vách đá. Khối đá sau khi tách có kích thước dài 2,62m, rộng 1,13m, cao 1,85m, nặng hơn 15 tấn, và được di dời về khuôn viên đền thờ vua Lê Thái Tổ, cách vị trí cũ 500m.
Ông Đinh Quang Hiếu, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lê Lợi, cho biết trước đây di tích nằm trên khoảng đất hẹp ven tỉnh lộ 127, bia gắn liền với vách núi thấp, mặt hướng xuống dòng sông Đà. Đây là kiểu văn bia Ma nhai, một loại hình văn bia quý hiếm ở Việt Nam hiện nay.
Công Nhận Và Phát Triển Du Lịch
Năm 2016, Bia Lê Lợi được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia; năm 2017, Đền thờ Vua Lê Thái Tổ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Những năm qua, với sự quan tâm của Trung ương và chính quyền các cấp tỉnh Lai Châu, địa điểm lưu niệm từng bước được đầu tư để phát huy giá trị di sản và khai thác tiềm năng du lịch tâm linh.
Năm 2025, lượng khách đến xã Lê Lợi đạt hơn 1,5 nghìn lượt, tăng hơn 500 lượt so với năm 2024. Địa phương đang định hướng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch, hướng tới xây dựng sản phẩm văn hóa-du lịch mang bản sắc riêng, kết nối với các tuyến du lịch nội tỉnh và khu vực Tây Bắc.
Ý Nghĩa Của Lễ Hội Và Tầm Nhìn Tương Lai
Ông Tống Thanh Hải, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu, khẳng định Lễ hội Đền thờ Vua Lê Thái Tổ không chỉ là sự kiện văn hóa quan trọng của tỉnh mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, giáo dục truyền thống yêu nước và lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân. Đồng thời, lễ hội tăng cường đoàn kết giữa các dân tộc, quảng bá tiềm năng du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội địa phương.
Giá trị của Bảo vật quốc gia Bia Lê Lợi không chỉ nằm ở dấu tích lịch sử được lưu giữ qua thời gian mà còn ở vai trò kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai, góp phần nuôi dưỡng bản sắc văn hóa và tinh thần dân tộc, tạo động lực phát triển bền vững cho vùng đất thượng nguồn sông Đà.
