Nguyên nhân chính khiến Liên minh châu Âu (EU) phải gấp rút tổ chức hội nghị thượng đỉnh với các nước Tây Balkan là sự sốt ruột ngày càng tăng của 5 quốc gia gồm Montenegro, Albania, Serbia, Bosnia và Herzegovina, Bắc Macedonia cùng vùng lãnh thổ Kosovo. Những thực thể này đã chờ đợi nhiều năm để gia nhập EU nhưng vẫn chưa đạt được tiến triển rõ rệt.
Nguy cơ mất lòng tin và chuyển hướng đối ngoại
EU lo ngại rằng các đối tác Tây Balkan đang dần mất kiên nhẫn và có thể chuyển hướng sang các cường quốc bên ngoài như Nga và Trung Quốc. Sự thiếu tiến triển trong quá trình mở rộng EU đã làm xói mòn lòng tin của các nước này vào khối. Nếu không có hành động kịp thời, EU có thể đánh mất ảnh hưởng chiến lược tại khu vực vốn được coi là sân sau của châu Âu.
Phân rẽ nội bộ EU về mở rộng
Một trong những lý do khiến các ứng cử viên hoài nghi là sự bất đồng sâu sắc trong nội bộ EU về định hướng, tiêu chí và lộ trình mở rộng. Các nước thành viên chưa thống nhất được cách thức kết nạp thành viên mới, dẫn đến sự trì trệ trong quá trình đàm phán.
Ưu tiên Ukraine và Moldova gây bất bình
EU hiện tập trung ưu tiên cho các nước láng giềng gần Nga như Ukraine và Moldova, khiến các nước Tây Balkan cảm thấy bị phân biệt đối xử. Sự chênh lệch trong cách đối xử này càng làm gia tăng sự thất vọng và nghi ngờ về cam kết của EU đối với khu vực.
Hội nghị thượng đỉnh: Nỗ lực níu giữ nhưng thiếu thực chất
Cuộc gặp cấp cao giữa Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, Tổng thống Montenegro Jakov Milatovic và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Tivat, Montenegro, là nỗ lực nhằm trấn an các đối tác. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng EU chỉ đang "chữa cháy" bằng những lời hứa suông, chứ không có cam kết cụ thể về thời gian hay lộ trình gia nhập. Điều này khiến các nước Tây Balkan khó có thể lấy lại niềm tin hoàn toàn.
