Trong bối cảnh an ninh châu Âu đối mặt với nhiều thách thức, Pháp và Đức – hai cường quốc hàng đầu EU – đã có những bước đi cụ thể nhằm tăng cường hợp tác quốc phòng, đặc biệt trong lĩnh vực răn đe hạt nhân.
Đức tham gia tập trận hạt nhân Pháp
Phát biểu cùng với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại một cuộc họp báo sau cuộc hội đàm tại căn cứ không quân Noervenich gần Cologne ngày 17/7, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết quân đội Đức sẽ tham gia một cuộc tập trận hạt nhân của Pháp vào cuối năm nay. "Điều này bổ sung cho sự tham gia và răn đe hạt nhân của chúng ta trong NATO, điều mà Đức vẫn kiên định duy trì", ông Merz nhấn mạnh.
Ông Macron hoan nghênh quyết định trên. Ông từng cho biết Đức là một trong 8 quốc gia đã đồng ý tham gia vào dự án răn đe hạt nhân do Pháp dẫn dắt. Ông cũng nhấn mạnh rằng, Pháp – một trong 2 cường quốc hạt nhân của Tây Âu cùng với Vương quốc Anh – sẽ giữ quyền kiểm soát chặt chẽ đối với các quyết định hạt nhân. Việc Đức tham gia tập trận không làm thay đổi nguyên tắc này nhưng góp phần tạo ra sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các đồng minh châu Âu.
Bối cảnh hợp tác quốc phòng Pháp-Đức
Cuộc gặp giữa ông Merz và ông Macron diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực vượt qua thất bại của dự án máy bay chiến đấu tương lai cho châu Âu, gọi là Hệ thống Không quân Chiến đấu Tương lai (FCAS). Dự án này đã sụp đổ do bất đồng giữa các công ty liên quan, cụ thể là Dassault Aviation của Pháp và chi nhánh Airbus của Đức về quyền lãnh đạo, công nghệ và cách thức phân chia công việc.
Dù vậy, hai nhà lãnh đạo khẳng định tinh thần "bắt tay" và "phục hồi". Ông Merz cho biết hai nước sẽ tiếp tục phát triển giải pháp đám mây từ dự án FCAS đã bị hủy bỏ. "Bàn tay của Đức vẫn luôn mở rộng hướng tới Pháp", bất kể kết quả của cuộc bầu cử Tổng thống Pháp sắp tới vào mùa xuân năm sau, ông Merz cho biết. Ông Macron cũng bày tỏ mong muốn các cuộc gặp gỡ như thế này sẽ mang lại "động lực mới" cho hợp tác quốc phòng, hướng tới việc xây dựng "một châu Âu hùng mạnh, đoàn kết sức mạnh của chúng ta".
Biểu tượng hợp tác và lịch sử
Trước đó, hai nhà lãnh đạo đã cùng bước ra từ một chiếc trực thăng Super Puma – biểu tượng của sự hợp tác thành công giữa Pháp và Đức – trước khi chủ trì cuộc họp hội đồng quốc phòng và an ninh song phương, được tổ chức bên cạnh một chiếc máy bay phản lực Rafale của Pháp và một chiếc Eurofighter, một thành phần quan trọng của Không quân Đức. Toàn bộ nội các của cả hai nước đã cùng nhau đàm phán tại một lâu đài gần Cologne, nơi Tổng thống Pháp Charles de Gaulle và Thủ tướng Đức Konrad Adenauer đã nhất trí về ý tưởng hiệp ước hữu nghị giữa hai nước vào năm 1962.
Lo ngại an ninh và bầu cử Pháp
Việc tăng cường hợp tác hạt nhân giữa Pháp và Đức diễn ra trong bối cảnh châu Âu lo ngại về cam kết của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump, cũng như các thách thức an ninh trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine. Ông Macron trước đó đã nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết phải thúc đẩy hợp tác quốc phòng trước cuộc bầu cử ở Pháp, nơi lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen được xem là ứng cử viên hàng đầu. Ông Merz nhấn mạnh rằng sự hợp tác với Pháp sẽ bổ sung, chứ không phải thay thế, vai trò hiện có của NATO và Đức dưới "chiếc ô hạt nhân" của Mỹ.
Kế hoạch tập trận và hỗ trợ Ukraine
Thủ tướng Đức cũng đề cập đến việc đất nước ông sẽ tham gia một cuộc tập trận vào mùa thu theo sáng kiến của Pháp, thuộc nhóm "Liên minh những người sẵn sàng" hỗ trợ Ukraine. Cuộc tập trận sẽ chuẩn bị một lực lượng đa quốc gia có thể được triển khai sau khi đạt được một lệnh ngừng bắn.
Củng cố hợp tác trước thềm bầu cử
Ông Macron cũng đang tìm cách khiến cho người kế nhiệm mình khó có thể phá vỡ những liên kết quân sự mới này. Với chưa đầy một năm nữa là ông rời Điện Elysee và Đảng Tập hợp Quốc gia (NR) cực hữu đang dẫn đầu nhiều cuộc thăm dò, các quan chức muốn củng cố sự hợp tác Pháp - Đức đến mức ngay cả một chính phủ theo chủ nghĩa dân tộc cũng sẽ ngần ngại phá bỏ nó. Một nguồn tin cấp cao của Đảng NR gần đây nói với tờ The Telegraph: "Rõ ràng là không thể cung cấp chiếc ô hạt nhân của Pháp cho châu Âu mà không có sự đáp trả. Không thể thực hiện được nếu không có một sự trao đổi có đi có lại nào đó".
Minh Đức (Theo The Telegraph, France24)
