Theo CNN, người dân châu Âu đang đối mặt với những đợt nắng nóng cực đoan ngày càng dữ dội hơn, nhưng điều hòa không khí vẫn là thiết bị xa xỉ và hiếm hoi trong các hộ gia đình. Chỉ khoảng 20% hộ gia đình tại châu Âu lắp điều hòa, khiến hàng triệu người phải chống chọi bằng quạt điện, túi chườm đá hoặc tắm nước lạnh nhiều lần trong ngày.
Nguyên nhân lịch sử và truyền thống
Nguyên nhân lớn nhất đến từ quá khứ. Nhiều quốc gia châu Âu vốn không cần đến hệ thống làm mát vì các đợt nắng nóng trước đây hiếm khi kéo dài với mức nhiệt cao như hiện nay. Ông Brian Motherway, Giám đốc Văn phòng Hiệu quả Năng lượng thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cho biết: “Châu Âu đơn giản là không có truyền thống sử dụng điều hòa cho mãi đến gần đây”.
Điều hòa vẫn được xem là một mặt hàng xa xỉ tại châu Âu bởi chi phí lắp đặt và vận hành khá cao. Với không ít người châu Âu, chi phí sử dụng điều hòa vượt quá khả năng chi trả.
Kiến trúc nhà ở và khó khăn lắp đặt
Kiến trúc nhà ở tại châu Âu cũng là một yếu tố quan trọng. Tại nhiều quốc gia Nam Âu có khí hậu nóng, các công trình được thiết kế để làm mát vào mùa hè với tường dày, cửa sổ nhỏ, tối ưu khả năng lưu thông không khí. Những đặc điểm này giúp công trình mát hơn và giảm nhu cầu sử dụng điều hòa. Tuy nhiên, tại nhiều khu vực khác của châu Âu, nhà ở vốn không đưa tiêu chí chống nóng vào thiết kế. Ông Motherway cho biết thêm: “Đa phần người châu Âu chưa từng có thói quen phải nghĩ đến việc làm thế nào để nhà mát vào mùa hè”.
Phần lớn nhà ở tại châu Âu có tuổi đời khá lâu, được xây dựng trước khi công nghệ điều hòa trở nên phổ biến. Tại Anh, quốc gia đang trải qua tháng 6 nóng nhất trong lịch sử, cứ 6 ngôi nhà thì có một căn xây trước năm 1900. Theo ông Motherway, việc lắp đặt hệ thống điều hòa cho các công trình nhà ở cũ thường gặp nhiều khó khăn vì thiết kế vốn không phù hợp để vận hành điều hòa hiệu quả và tiết kiệm.
Rào cản hành chính và chính sách
Các quy định hành chính cũng gây cản trở. Ông Richard Salmon, giám đốc một công ty kinh doanh điều hòa tại Anh, cho biết đơn xin lắp đặt điều hòa tại các khu nhà ở thuộc diện bảo tồn thường bị cơ quan chức năng từ chối vì gây ảnh hưởng đến mỹ quan công trình do sự xuất hiện của dàn nóng.
Yếu tố chính sách cũng tác động mạnh. Châu Âu đã cam kết đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050. Việc số lượng điều hòa tăng mạnh sẽ khiến mục tiêu này khó thực hiện. Không chỉ tiêu tốn nhiều điện năng, điều hòa còn thải nhiệt ra môi trường bên ngoài. Nghiên cứu về việc sử dụng điều hòa tại Paris từng cho thấy thiết bị này có thể làm nhiệt độ ngoài trời tăng thêm khoảng 2-4 độ C, tác động đặc biệt rõ rệt tại các thành phố có mật độ xây dựng cao. Vì vậy, một số quốc gia đã áp dụng các biện pháp hạn chế sử dụng điều hòa.
Triển vọng thay đổi
Cách nhìn nhận về điều hòa tại châu Âu đang dần thay đổi khi lục địa này trở thành một trong những điểm nóng của biến đổi khí hậu, với tốc độ nóng lên nhanh gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Báo cáo của IEA dự báo số lượng điều hòa lắp đặt trong Liên minh châu Âu sẽ tăng lên khoảng 275 triệu thiết bị vào năm 2050, cao hơn gấp đôi so với năm 2019.
