Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đang trên đường tới Thụy Sĩ để tham gia các cuộc đàm phán mới, theo hãng tin Axios. Động thái này diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn tại Lebanon thắp lên hy vọng khôi phục nỗ lực chuyển hóa thỏa thuận đình chiến tạm thời giữa Mỹ và Iran thành một khuôn khổ hòa bình lâu dài cho khu vực.
Bối cảnh đàm phán
Trước đó cùng ngày, Israel và Hezbollah đã nhất trí ngừng bắn sau khi các cuộc giao tranh leo thang làm dấy lên nghi ngờ về tương lai của các cuộc đối thoại Mỹ - Iran. Tiến trình này được xem là chìa khóa để mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, đồng thời góp phần ổn định nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.
Lệnh ngừng bắn được thiết lập sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ gồm 14 điểm hồi đầu tuần, nhằm chấm dứt các hành động quân sự và mở ra khoảng thời gian 60 ngày để hai bên giải quyết những bất đồng liên quan đến chương trình hạt nhân Iran cùng hàng loạt vấn đề gai góc khác, hướng tới một thỏa thuận bền vững hơn.
Tuy nhiên, tiến trình ngoại giao từng đứng trước nguy cơ đổ vỡ khi Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance ngày 19/6 bất ngờ hủy chuyến đi tới Thụy Sĩ giữa lúc căng thẳng tại Lebanon gia tăng trở lại với các cuộc đụng độ giữa Israel và Hezbollah, lực lượng được Iran hậu thuẫn.
Diễn biến mới
Sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, ông Witkoff được cho là sẽ tới Thụy Sĩ để tham gia đàm phán cùng Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump, người đã có mặt tại đây. Trong khi đó, Ngoại trưởng Abbas Araghchi dự kiến đến Thụy Sĩ vào ngày 20/6.
Giới quan sát nhận định động thái này cho thấy Washington và Tehran có thể đang chuẩn bị bước vào giai đoạn đàm phán kỹ thuật, với mục tiêu xây dựng một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài thay vì chỉ duy trì cơ chế đình chiến tạm thời. Nhà Trắng hiện chưa đưa ra bình luận về chuyến đi của ông Witkoff.
Vai trò trung gian
Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết lệnh ngừng bắn tại Lebanon chính thức có hiệu lực vào khoảng 16h ngày 19/6 (giờ địa phương), sau một đợt đấu pháo giữa các bên. Theo quan chức này, Mỹ và Qatar đã đóng vai trò trung gian đàm phán với sự hỗ trợ từ Iran để đạt được thỏa thuận. Hai nguồn tin từ Hezbollah cùng một quan chức cấp cao Israel cũng xác nhận thông tin trên với Reuters.
Sau khi bản ghi nhớ được ký ngày 17/6, công tác chuẩn bị cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock trên dãy Alps của Thụy Sĩ đã được triển khai tích cực. Tuy nhiên, kế hoạch bị gián đoạn khi Nhà Trắng thông báo ông Vance sẽ không tham dự. Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ xác nhận các cuộc đàm phán đã được hoãn lại nhưng nhấn mạnh nước này vẫn sẵn sàng đóng vai trò trung gian, đồng thời các hoạt động chuẩn bị vẫn đang được tiếp tục.
Nội dung thỏa thuận
Theo nội dung thỏa thuận tạm thời, Mỹ, Iran và các đồng minh phải tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả mặt trận, bao gồm cả Lebanon. Israel, bên không tham gia đàm phán, tuyên bố không bị ràng buộc bởi các điều khoản trong thỏa thuận này.
Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Pakistan ngày 19/6, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh Mỹ phải chịu trách nhiệm đối với bất kỳ hành vi vi phạm nào liên quan đến thỏa thuận, bao gồm cả việc chấm dứt các hoạt động quân sự tại Lebanon.
