Iran đã tuyên bố chiến thắng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký bản ghi nhớ với Tehran, đánh dấu một bước ngoặt trong cuộc xung đột kéo dài. Thỏa thuận này, được công bố ngày 17/6, cho thấy sự thay đổi chiến lược của chính quyền Trump khi chấp nhận nhiều nhượng bộ để nhanh chóng kết thúc chiến sự.
Ông Trump đi ngược lại 'Nghệ thuật đàm phán'
Trong quá khứ, ông Trump từng khuyên cựu Tổng thống Obama không nên tỏ ra quá sốt sắng trong đàm phán với Iran. Tuy nhiên, hiện tại chính quyền ông lại phạm phải sai lầm tương tự. Theo CNN, Nhà Trắng không cố gắng chứng minh lợi ích của thỏa thuận cho Mỹ, mà chỉ muốn sớm rút khỏi cuộc xung đột.
Một quan chức Mỹ kêu gọi công chúng không nên 'quá tập trung vào ngôn từ của bản ghi nhớ', nhấn mạnh rằng điều quan trọng là những thỏa thuận ngầm. Ông Trump cũng lặp lại quan điểm này tại hội nghị G7 ở Pháp, thừa nhận rằng một số nội dung không được viết ra nhưng hai bên đã hiểu ngầm.
Nhượng bộ lớn cho Iran
Bản ghi nhớ bao gồm nhiều nhượng bộ dành cho Iran, như dỡ bỏ phong tỏa hải quân, nới lỏng trừng phạt dầu mỏ, giải phóng tài sản bị đóng băng và cam kết hỗ trợ 300 tỷ USD tái thiết. Đổi lại, Iran cam kết mở lại eo biển Hormuz và tái khẳng định không sở hữu vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ ra rằng cam kết hạt nhân của Iran vốn là điều họ luôn khẳng định. Hơn nữa, Iran vẫn lưu giữ uranium đã pha loãng trên lãnh thổ, có thể tái làm giàu nếu thỏa thuận đổ vỡ.
Động cơ thực dụng của ông Trump
Ông Trump biện minh cho thỏa thuận bằng cách cảnh báo về nguy cơ 'suy thoái toàn cầu' nếu xung đột tiếp diễn. Ông thừa nhận rằng việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz đã tạo áp lực đủ lớn để Mỹ tìm kiếm giải pháp ngoại giao.
Bà Barbara Leaf, chuyên gia tại Viện Trung Đông, nhận định rằng Mỹ nhanh chóng nhận ra đối thủ Iran đã hoàn thiện học thuyết tác chiến bất đối xứng trong 4 thập kỷ, khiến cuộc chiến trở nên khó duy trì. Tổn thất kinh tế toàn cầu ảnh hưởng trực tiếp đến người Mỹ, buộc Washington phải thay đổi chiến lược.
Iran tuyên bố thắng lợi
Ngày 18/6, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf khẳng định thỏa thuận là minh chứng cho thắng lợi của Tehran. Washington đã chấp nhận hàng loạt nhượng bộ lớn, đánh dấu sự thay đổi trong cán cân quyền lực.
Dù giao tranh đã tạm ngưng, giới chuyên gia vẫn lo ngại về khả năng tái diễn xung đột. Các nước châu Âu bày tỏ quan ngại về chương trình hạt nhân Iran và cho rằng Tehran đang giành ưu thế chiến lược khi trụ vững trước sức ép từ siêu cường.
Cuối cùng, quyết định thực dụng của ông Trump là chấm dứt xung đột càng sớm càng tốt, bất chấp việc đi ngược lại 'Nghệ thuật đàm phán' của chính mình. Ông sẵn sàng hạ thấp tham vọng và đặt mình vào góc nhìn của đối phương để đạt được mục tiêu.
