Ermitazh được mệnh danh là trái tim nghệ thuật của Saint Petersburg (Liên bang Nga), một điểm đến không thể bỏ qua khi đặt chân tới thành phố này. Không chỉ là kho tàng nghệ thuật đồ sộ lớn thứ hai thế giới, Ermitazh còn là biểu tượng của quyền lực, thẩm mỹ và trí tuệ Nga hoàng. Lịch sử của bảo tàng bắt đầu từ năm 1764, khi Nữ hoàng Catherine II (Ekaterina Đại đế) mua lại một bộ sưu tập tranh lớn từ châu Âu. Ban đầu, bà lưu giữ các tác phẩm yêu thích trong một không gian riêng tư gọi là “Ermitazh” – nghĩa là “nơi ẩn dật”. Dần dần, bộ sưu tập phong phú hơn và Ermitazh trở thành một bảo tàng quy mô lớn, mở cửa cho công chúng từ thế kỷ XIX.
Kiến trúc và quần thể Ermitazh
Quần thể Ermitazh bao gồm nhiều công trình kiến trúc liên kết với nhau, nổi bật nhất là Cung điện Mùa Đông, từng là nơi ở chính của các Sa hoàng Nga. Để vào tham quan, du khách không thể tự mua vé mà phải thuê hướng dẫn viên và đi theo lộ trình định sẵn. Chúng tôi đến sớm và chơi loanh quanh ngoài sân chờ giờ mở cửa. Một cặp nam nữ trẻ trong trang phục hoàng gia cổ điển mời mọi người chụp ảnh với giá 500 rúp (khoảng 160.000 VNĐ) cho 10 lần tạo dáng. Trang phục, giày mũ, kiếm trông rất sống động.
Giữa sân, đối diện sảnh chính là cây cột Alexander cao 47,5 m, được dựng năm 1834 để tôn vinh Hoàng đế Alexander I và chiến thắng của quân đội Nga trong cuộc chiến tranh vệ quốc năm 1812 chống Napoleon. Đây là cột đá hoa cương nguyên khối cao nhất thế giới, nặng khoảng 600 tấn, đặc biệt không cần nền móng cố định. Trên đỉnh cột là tượng thiên thần cầm thánh giá.
Bộ sưu tập nghệ thuật khổng lồ
Ermitazh không chỉ đẹp về kiến trúc mà còn sở hữu bộ sưu tập nghệ thuật khổng lồ với hơn ba triệu hiện vật, từ cổ vật Ai Cập, Hy Lạp, La Mã đến các kiệt tác hội họa châu Âu. Du khách có thể chiêm ngưỡng tác phẩm của Leonardo da Vinci, Rembrandt, Michelangelo hay Vincent van Gogh. Mỗi bức tranh, mỗi tác phẩm điêu khắc đều là một câu chuyện lịch sử. Không gian trưng bày trải dài qua hàng trăm phòng, mỗi phòng một chủ đề riêng. Ngoài hội họa, Ermitazh còn có bộ sưu tập trang sức, đồ nội thất, vũ khí và hiện vật khảo cổ. Đặc biệt, bộ sưu tập vàng Scythia với những món đồ tinh xảo từ hàng nghìn năm trước là minh chứng cho trình độ thủ công cổ đại.
Với mỗi vé tham quan khoảng 2 giờ, chúng tôi chỉ có thể đi được một góc nhỏ của Ermitazh. Người ta nói rằng để xem hết hơn 3 triệu hiện vật, nếu mỗi hiện vật dừng lại 1 phút, 8 giờ mỗi ngày, thì cần 11 năm. Quãng đường di chuyển khoảng 24 km. Khách không được mang máy ảnh, chỉ chụp bằng điện thoại. Tôi không nhớ nổi mình đã chụp bao nhiêu tấm ảnh, biết rằng chưa biết bao giờ mới có lần thứ hai trở lại. Đứng trước mỗi tác phẩm, tôi tự hỏi: Bốn thế kỷ trước, Ekaterina Đại đế đã nghĩ gì khi ngắm chúng?
Điện Smolny và dấu ấn lịch sử
Chúng tôi có buổi làm việc tại Ủy ban Đối ngoại St. Petersburg, nằm trong quần thể điện Smolny. Điện Smolny được xây dựng từ năm 1806 làm trường học cho nữ quý tộc Nga, sau trở thành Viện Alexander năm 1891. Công trình nổi tiếng nhất với vai trò Sở chỉ huy của V.I. Lenin trong Cách mạng Tháng Mười Nga 1917 và nơi diễn ra Đại hội Xô Viết toàn Nga lần thứ II. Căn phòng Lenin từng sống và làm việc cùng vợ từ 10/11/1917 đến 10/3/1918 vẫn nguyên vẹn với tấm biển đá ngoài cửa. Dường như dấu vân tay của Lenin vẫn còn in trên vật dụng. Người ta giữ gìn mọi thứ: giường tủ, bàn ghế cũ, điện thoại, những trang viết tay đầu tiên của Hiến pháp Xô Viết. Trên tường, đồng hồ quả lắc dừng ở 10 giờ 51 phút. Hướng dẫn viên giải thích: Sau khi Lenin qua đời, người ta không lên dây cót, đồng hồ tự dừng khi hết cót.
Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh
Ở Saint Petersburg có nơi người Việt Nam nào cũng muốn ghé thăm: tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông Vyacheslav Gennadyevich Kalganov, Phó Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại St. Petersburg, cho biết trước khi dựng tượng, chính quyền thành phố đã tổ chức trò chuyện với nhân dân, đặc biệt là trẻ em, về vai trò của Hồ Chủ tịch trong phong trào cách mạng thế giới và những năm tháng Người hoạt động tại Nga. Tượng đài được xây dựng dịp kỷ niệm 100 năm lần đầu Người đặt chân đến Petrograd, 30/6/1923 - 30/6/2023, tại ngã tư đường Hồ Chí Minh và đại lộ Khai sáng.
Nét đẹp trường tồn của Saint Petersburg
Điều kỳ diệu nhất ở Saint Petersburg và đặc biệt là Ermitazh là cố đô này đã trải qua nhiều thử thách lịch sử, biến động lớn, nhưng bảo tàng vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn, trở thành biểu tượng trường tồn và niềm tự hào nước Nga. Lá vàng trổ khắp thành phố. Tôi len lỏi trong dòng người tan tầm, giữa những gương mặt xa lạ, cảm giác đơn độc kỳ lạ không khiến người ta buồn. Phía trước, bên kia ngã tư, đối diện nhà thờ Đức mẹ Kazan là Dom Knigi (nhà sách) trên đại lộ Nevsky, trong tòa nhà Singer. Singer được xây làm trụ sở công ty máy khâu Singer đầu thế kỷ 20. Dom Knigi chuyển vào đây từ năm 1938-1939, trở thành một trong những nhà sách lâu đời nhất Nga với mặt tiền lộng lẫy, khung cửa sổ lớn nhìn ra Nhà thờ Kazan. Nhà sách rộng hơn 7.000 m², ba tầng sách, nổi tiếng với sách cổ, hiếm, nghệ thuật, văn học. Tôi chưa đi nhiều nơi, nhưng tôi nghĩ một tiệm sách đẹp đến thế không nhiều. Bên dưới, trên vỉa hè, hai nghệ sĩ đường phố chơi nhạc. Hoa hồng nở bời bời khắp các bồn hoa, thơm ngát, trong veo. Saint Petersburg là thành phố như thế, hàng triệu trang lịch sử như một cuốn sách ai cũng có thể giở ra, ngắm nhìn, xúc động về sự tuyệt vời của tài hoa, trí tuệ con người.
