Sức hút vỉa hè TP.HCM: Không gian ẩm thực đặc trưng thu hút du khách
Dạo quanh khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, không khó để bắt gặp những vỉa hè luôn chật kín người với các quán ăn, cà phê nhộn nhịp. Nhiều quán tồn tại hàng chục năm nhờ phần vỉa hè phía trước, trong khi không gian bên trong, dù có máy lạnh và bàn ghế chỉnh tề, vẫn thường vắng vẻ. Điều này cho thấy sức hút đặc biệt của trải nghiệm ăn uống ngoài trời trong lòng đô thị sầm uất.
Trải nghiệm chân thực từ những con phố nhộn nhịp
Anh Quới Tử, 28 tuổi, ngụ tại Phường Xuân Hòa, chia sẻ nhóm của anh thường chọn quán Vỹ Dạ trên đường Lý Tự Trọng, Phường Bến Thành để gặp gỡ. Anh đùa rằng muốn ngồi ăn ở vỉa hè quán này cũng phải có "số má" vì quán luôn đông khách, đặc biệt vào buổi tối và cuối tuần. "Ngồi ở trong nhà chẳng ai thích vì bí bách, tù túng. Ngồi bên ngoài mát mẻ, ngắm đường phố, không chỉ ăn thấy ngon miệng hơn mà nói chuyện cũng rôm rả hơn", anh Tử nói. Dù là quán quen, nhóm anh vẫn nhất quyết tìm bàn ngoài trời nếu hết chỗ, phản ánh xu hướng ưa chuộng không gian thoáng đãng.
Các tuyến đường như Trần Hưng Đạo, Bùi Viện (Phường Bến Thành) luôn tấp nập với hàng quán vỉa hè phục vụ cả khách Tây lẫn khách Việt. Trong khi đó, ngã tư Nguyễn Siêu - Ngô Văn Năm (Phường Bến Nghé) và khu vực chân cầu Ba Son được ví như "thánh địa" cà phê của giới trẻ và dân văn phòng. Mỗi tối, các quán cà phê trứng, trà sữa, nước ép đều kín khách ngồi bên ngoài, với nhân viên xếp ghế sát nhau mà vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu.
Những điểm đến ẩm thực nổi tiếng
Không chỉ khu trung tâm, các khu ẩm thực truyền thống cũng thu hút đông đảo thực khách. Phố ốc Vĩnh Khánh (Phường Khánh Hội) dài gần 1 km, tập trung hàng trăm quán ốc và hải sản bày bán trước vỉa hè, tối nào cũng đông nghịt người. Con phố này từng đứng thứ 10 trong danh sách "Những con phố thú vị nhất thế giới 2025" do tạp chí Anh Time Out công bố. Quán ốc Oanh, với 20 năm tuổi đời, là điểm duy nhất trên phố có tên trong danh sách Michelin Selected, ngày càng thu hút khách Tây nhờ trải nghiệm ăn uống ngoài trời đặc trưng.
Michelin từng nhận xét trải nghiệm ăn uống ngoài vỉa hè là điểm nổi bật của quán ốc Oanh, hòa quyện với không khí chung của phố Vĩnh Khánh. Time Out cũng ca ngợi tiếng chảo lanh canh, tiếng cụng ly và karaoke lề đường tạo nên bản sắc độc đáo. Chủ quán khẳng định chỉ tập trung nấu ăn và bán hàng, không mở rộng thành nhà hàng lớn để giữ phong cách vỉa hè bình dân, thoáng đãng – yếu tố thu hút đặc biệt khách nước ngoài.
Quán The Lunch Lady ở tầng trệt chung cư Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định, nổi tiếng sau khi cố đầu bếp Anthony Bourdain ghé ăn năm 2009. Bà chủ quá cố từng khẳng định dù có cơ hội mở nhà hàng lớn, vẫn chọn giữ mô hình vỉa hè để duy trì phong cách riêng: "Vào nhà hàng thì mất chất rồi. Ở đây, người có 50.000 đồng vẫn có thể ngồi ăn thoải mái, đó mới là cái mình muốn giữ". Điều này giúp quán thu hút nhiều du khách quốc tế và Việt kiều.
Ý kiến chuyên gia về tiềm năng du lịch
Ông Trần Tường Huy, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch xã hội, cho rằng sức hút của vỉa hè nằm ở sự va chạm trực tiếp với đời sống đô thị. Sự gần gũi, nhộn nhịp, thậm chí đông đúc mang lại trải nghiệm chân thực, giúp du khách quan sát đời sống địa phương sống động. Ông nhấn mạnh vỉa hè không chỉ là không gian giao thông mà còn là không gian xã hội, sinh kế và tài nguyên văn hóa. Tại nhiều đô thị châu Á như Bangkok (Thái Lan) hay Seoul (Hàn Quốc), ẩm thực đường phố được quy hoạch tốt đã trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút du khách quốc tế.
Theo ông Huy, hiện việc quản lý chủ yếu dựa trên quy định trật tự đô thị và xử phạt hành chính, thiếu tiêu chí riêng cho văn hóa kinh doanh vỉa hè. Trong khi người dân cần không gian buôn bán, du khách cần không gian trải nghiệm, cần có giải pháp cân bằng.
Đề xuất quy hoạch và chuẩn hóa
Ông Mai Thuận Lợi, thạc sĩ ngành du lịch và Giám đốc Công ty du lịch quốc tế Hành Trình Vàng, đề xuất thay vì cấm đoán, các địa phương nên đưa hoạt động kinh doanh vỉa hè vào hệ thống quản lý chính thức thông qua cấp phép, thiết kế đồng bộ và tiêu chuẩn vận hành. Cụ thể:
- Phân loại không gian vỉa hè theo chức năng: Khu trung tâm tập trung khách du lịch nên cho phép kinh doanh với tiêu chuẩn rõ ràng về thiết kế, vệ sinh thực phẩm và tổ chức không gian.
- Khu dân cư nên giới hạn theo khung giờ để không ảnh hưởng sinh hoạt chung.
- Hình thành các tuyến phố ẩm thực hoặc khu trải nghiệm chuyên biệt để tập trung hoạt động, dễ quản lý và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Tiến sĩ Lê Hồng Vương, Trưởng khoa Du lịch Trường Đại học Văn Hiến, nhấn mạnh không nên "dẹp" mà cần quy hoạch lại vỉa hè vì đây là sinh kế của nhiều người dân. Ông đề xuất tổ chức hoạt động theo mô hình tập trung, tạo không gian văn hóa ẩm thực đặc trưng, nơi du khách không chỉ ăn uống mà còn trải nghiệm đời sống địa phương. "Nếu làm tốt, đây không chỉ là nơi kinh doanh mà còn trở thành sản phẩm du lịch, gắn với ẩm thực, làng nghề, quà lưu niệm hay các yếu tố văn hóa vật thể và phi vật thể", ông Vương nói.
Quá trình chỉnh trang cần đặt trong tổng thể phát triển đô thị, đảm bảo hài hòa giữa yếu tố hiện đại và gìn giữ bản sắc, với lộ trình rõ ràng và lấy ý kiến người dân để tạo sự đồng thuận.
