Mỗi du khách thải 1,2 kg nhựa mỗi ngày đêm: Gánh nặng môi trường từ ngành du lịch

Mỗi du khách thải 1,2 kg nhựa mỗi ngày đêm: Gánh nặng môi trường từ ngành du lịch

Theo kết quả khảo sát mới nhất được công bố bởi Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) phối hợp với Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, mỗi du khách lưu trú tại Việt Nam phát sinh trung bình 1,2 kg rác thải mỗi ngày đêm. Đáng chú ý, tỷ trọng rác nhựa dùng một lần trong tổng lượng chất thải này chiếm phần đáng kể, tạo ra áp lực môi trường nghiêm trọng tại các điểm du lịch.

Con số báo động từ hội thảo chuyên ngành

Thông tin này được đưa ra tại Hội thảo tham vấn đánh giá cơ sở tình hình ô nhiễm chất thải nhựa trong ngành du lịch, do Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam và UNDP tổ chức vào ngày 6/2 tại Ninh Bình. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Chương trình Đổi mới sáng tạo mảng Nhựa toàn cầu (GPIP) giai đoạn II, với mục tiêu nhận diện hiện trạng và đề xuất giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, ông Hà Văn Siêu, cho biết năm 2025 đánh dấu sự phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ của ngành du lịch với gần 22 triệu lượt khách quốc tế và khoảng 135 triệu lượt khách nội địa. Ngành này đóng góp trực tiếp gần 9% GDP cả nước. Tuy nhiên, thành công kinh tế đi kèm với thách thức môi trường ngày càng lớn, đặc biệt từ rác thải nhựa dùng một lần tại các điểm đến và cơ sở dịch vụ du lịch.

Phân tích chi tiết về nguồn phát thải

Theo đại diện Cục Du lịch Quốc gia, khảo sát chỉ ra rằng khách du lịch lưu trú phát sinh trung bình khoảng 1,2 kg rác mỗi ngày đêm, trong khi khách không lưu trú thải khoảng 0,5 kg/ngày. Thành phần chủ yếu bao gồm vỏ chai nhựa và các sản phẩm nhựa dùng một lần. Quy mô phát sinh rác này đang trở thành gánh nặng đối với hệ thống thu gom, xử lý tại nhiều địa phương, nhất là những nơi có mật độ khách cao.

Nghiên cứu của UNDP cũng xác định du lịch là một trong những nguồn phát sinh rác nhựa tăng nhanh nhất. Bối cảnh chung là Việt Nam mỗi ngày thải ra khoảng 70.000 tấn rác sinh hoạt, với mức tiêu thụ nhựa bình quân đạt 81 kg/người/năm. UNDP cảnh báo nếu không kiểm soát hiệu quả, đặc biệt là nhựa dùng một lần, ô nhiễm môi trường sẽ làm suy giảm chất lượng cảnh quan, trải nghiệm du khách và năng lực cạnh tranh của ngành du lịch về lâu dài.

Khoảng cách giữa nhận thức và hành động

Về phía quản lý nhà nước, ông Hà Văn Siêu cho biết Chính phủ đã lồng ghép giảm thiểu rác thải nhựa vào các chiến lược quốc gia, bao gồm Chiến lược tăng trưởng xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Cục Du lịch Quốc gia đã ban hành nhiều bộ tiêu chí và quy định liên quan đến bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở khoảng cách giữa nhận thức và hành động thực tế. Dù 95-100% doanh nghiệp được khảo sát thừa nhận tác hại của rác nhựa, vẫn có tới 95% doanh nghiệp ở Ninh Bình và 81,6% ở Đà Nẵng tiếp tục cung cấp đồ nhựa dùng một lần. Lý do chính được đưa ra bao gồm: 53% doanh nghiệp cho rằng sản phẩm thay thế đắt hơn nhựa, 87% nhận định nhựa tiện lợi và khách hàng đã quen sử dụng.

Bên cạnh đó, việc thiếu nhà cung cấp sản phẩm xanh ổn định với giá cả phải chăng cũng khiến nhiều cơ sở, đặc biệt là các doanh nghiệp quy mô nhỏ, gặp khó khăn trong chuyển đổi do hạn chế về nguồn lực tài chính và nhân sự chuyên trách.

Thái độ của du khách: Sẵn sàng nhưng thụ động

Ở phía cầu, UNDP nhận định du khách thể hiện thái độ "sẵn sàng nhưng thụ động". Tại Ninh Bình, 72% khách được khảo sát sử dụng hơn 3 chai nhựa mỗi ngày. Khách quốc tế có xu hướng tiêu thụ chai nhựa nhiều hơn khách nội địa do lo ngại về an toàn nước uống. Mặc dù ủng hộ du lịch xanh, 71% du khách chỉ chấp nhận trả thêm dưới 10% chi phí chuyến đi cho các hoạt động bảo vệ môi trường.

UNDP nhấn mạnh hành vi của du khách sẽ khó thay đổi nếu điểm đến và doanh nghiệp không tạo được hạ tầng hỗ trợ và các lựa chọn "mặc định xanh" đủ thuận tiện. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía để thúc đẩy thói quen tiêu dùng bền vững.

Định hướng và khuyến nghị cho tương lai

Từ các kết quả nghiên cứu và thảo luận tại hội thảo, lãnh đạo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết những khuyến nghị của UNDP và các chuyên gia sẽ được xem xét là cơ sở quan trọng để điều chỉnh chính sách và định hướng phát triển sản phẩm du lịch trong thời gian tới. Việc giảm thiểu rác thải nhựa không chỉ là trách nhiệm môi trường mà còn là yếu tố then chốt để duy trì sức hấp dẫn và tính cạnh tranh của các điểm đến Việt Nam trên bản đồ du lịch quốc tế.