Bài học từ các nước: Cách đối phó hiệu quả với nạn 'chặt chém' du khách
Thay vì chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính, các quốc gia láng giềng trong khu vực đang siết chặt quản lý du lịch thông qua việc luật hóa quyền hoàn tiền, ứng dụng công nghệ giám sát tiên tiến và áp dụng hình thức tước giấy phép hành nghề vĩnh viễn. Đây là những biện pháp quyết liệt nhằm đối phó với tình trạng "chặt chém" du khách, vốn thường xuyên tái diễn tại nhiều điểm nóng du lịch, không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới.
Tình trạng "chặt chém" tại Việt Nam và khu vực
Nạn "chặt chém" du khách vẫn là một vấn đề nhức nhối, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh du lịch. Gần đây, vào ngày 24/2, một nữ du khách người Mỹ đã bị một tài xế xe ôm thu phí một triệu đồng cho chuyến đi từ đường Nguyễn Văn Huyên, phường Nghĩa Đô lên phố Tràng Tiền, phường Hoàn Kiếm. Mặc dù đã chỉ rõ địa điểm đến, tài xế vẫn cố tình đi lòng vòng, buộc du khách phải mở Google Maps để nhắc nhở.
Trước đó hơn một tháng, Công an phường Hoàn Kiếm đã xử phạt một phụ nữ bán rong vì lấy của khách quốc tế 250.000 đồng cho một chiếc nón lá. Nhóm khách Philippines cũng bị "chặt chém" hơn 1,4 triệu đồng cho quãng đường chỉ khoảng 1 km tại phố cổ vào tháng 7/2025. Hai tháng sau, một gia đình Australia cũng mất 1,2 triệu đồng cho chuyến đi xích lô, cao gấp ba lần so với mức giá quy định.
Các vụ việc này lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, khiến nhiều người dân lên tiếng kêu gọi cần có những biện pháp xử lý mạnh tay hơn để ngăn chặn hành vi làm xấu hình ảnh người Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.
Giải pháp từ các nước trong khu vực
Thái Lan: Chính phủ Thái Lan xác định việc lấy lại niềm tin của du khách là một chiến lược quốc gia quan trọng. Lực lượng Cảnh sát Du lịch được nâng cấp quyền hạn và tích hợp công nghệ vào công tác quản lý. Ứng dụng "Police I Lert U" cho phép du khách gửi hình ảnh và định vị trực tiếp về trung tâm điều hành hoạt động 24/7. Khi có báo cáo về gian lận từ taxi hoặc tuk-tuk, lực lượng tuần tra gần nhất có thể can thiệp chỉ trong vòng 15-30 phút.
Cục Vận tải Đường bộ áp dụng mức phạt hành chính tối đa lên đến 5.000 Baht (tương đương 4,1 triệu đồng) và đình chỉ giấy phép lái xe từ 30 đến 90 ngày đối với tài xế vi phạm lần đầu. Trong trường hợp tái phạm nhiều lần hoặc có hành vi đe dọa nghiêm trọng đến an toàn của khách, giấy phép sẽ bị thu hồi vĩnh viễn. Việc triển khai camera AI tại các điểm nóng như Khao San hay Wat Phra Kaew đã giúp nhận diện các đối tượng chèo kéo thường xuyên, đưa vào danh sách theo dõi của cảnh sát, góp phần giảm đáng kể tỷ lệ phản ánh tiêu cực tại các khu vực này.
Trung Quốc: Quốc gia này tập trung vào việc quản lý chặt chẽ các công ty lữ hành và bảo vệ quyền lợi tiêu dùng thông qua các quy định pháp lý nghiêm ngặt. Tại các tỉnh trọng điểm như Vân Nam, chính quyền đã ban hành chính sách cho phép du khách đổi trả hàng hóa đã mua trong tour trong vòng 30 ngày mà không cần đưa ra lý do, miễn là cửa hàng đó nằm trong danh sách liên kết lữ hành.
Bộ Văn hóa và Du lịch Trung Quốc yêu cầu tất cả hợp đồng tour phải được đăng ký trên hệ thống điện tử quốc gia để giám sát dòng tiền và lịch trình một cách minh bạch. Những doanh nghiệp vi phạm sẽ bị đưa vào danh sách đen, bị cấm tham gia thị trường và thông tin về họ sẽ được công khai rộng rãi trên các cổng thông tin đại chúng.
Singapore: Đạo luật Bảo vệ Người tiêu dùng (Thương mại Công bằng - CPFTA) cho phép Hiệp hội Người tiêu dùng Singapore can thiệp và yêu cầu các cửa hàng lừa đảo phải bồi thường hoặc đóng cửa ngay lập tức. Đối với các sạp ăn uống đường phố, việc niêm yết giá là bắt buộc. Hộ kinh doanh vi phạm sẽ bị tích điểm phạt và có nguy cơ mất quyền thuê mặt bằng.
Singapore còn thiết lập Tòa án khiếu nại nhỏ, cho phép du khách giải quyết các tranh chấp tài chính một cách nhanh chóng với chi phí thấp, mà không cần phải trải qua các quy trình tố tụng phức tạp và tốn kém.
Hàn Quốc: Sau vụ việc tại chợ truyền thống Gwangjang cuối năm 2025, nơi các video tố cáo người bán hàng thu phí sai bảng giá và cắt xén khẩu phần gây bão trên mạng xã hội, chính quyền Seoul đã có những động thái chưa từng có. Hiệp hội thương nhân đã nộp đơn kiện đòi bồi thường 300 triệu won (tương đương 205.000 USD) đối với các gian hàng làm xấu hình ảnh chợ.
Chính quyền cũng triển khai đội quân "khách hàng bí mật" để kiểm tra định lượng và giá cả một cách định kỳ, đồng thời đình chỉ kinh doanh ngay lập tức với các sạp hàng bị phát hiện gian lận. Hàn Quốc duy trì lực lượng Cảnh sát Du lịch chuyên trách, có khả năng ngoại ngữ tốt để hỗ trợ và xử lý khiếu nại của khách nước ngoài tại chỗ. Cơ chế "thẻ vàng, thẻ đỏ" được áp dụng đối với dịch vụ vận tải: tài xế taxi bị phản ánh vi phạm lỗi "chặt chém" hoặc từ chối phục vụ quá ba lần sẽ bị thu hồi giấy phép hành nghề vĩnh viễn.
Kết luận
Tại Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc hay Singapore, việc kiểm soát nạn "chặt chém" được thực hiện thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng cảnh sát du lịch, cơ quan quản lý giao thông và các hiệp hội thương mại. Các chính sách này đều hướng tới mục tiêu chung là minh bạch hóa thông tin dịch vụ, từ giá cước vận chuyển đến định lượng thực phẩm, nhằm duy trì tính cạnh tranh của điểm đến trong chuỗi cung ứng du lịch toàn cầu. Đây là những bài học quý giá mà Việt Nam có thể tham khảo để xây dựng một môi trường du lịch an toàn, thân thiện và bền vững.
