Mac vs Windows: Lặp lại kịch bản iPhone vs Android, ai sẽ là người thua cuộc?
Cuộc chiến giữa macOS và Windows trên thị trường máy tính đang tái hiện một kịch bản quen thuộc từ cuộc đua smartphone giữa iPhone và Android. Với việc Apple ra mắt MacBook Neo giá 599 USD, tương đương 16,49 triệu đồng chính hãng, hãng này lần đầu tấn công vào phân khúc giá rẻ của Windows, giống như chiến lược iPhone SE từng làm với Android cách đây một thập kỷ.
Sự tương đồng đáng chú ý giữa hai cuộc chiến
Theo dữ liệu từ StatCounter, thị phần macOS tại Mỹ đã tăng từ khoảng 13% vào năm 2009 lên gần 29% vào năm 2025, tức hơn gấp đôi trong vòng 15 năm. Trong khi đó, Windows giảm từ 92% xuống còn 54% trong cùng giai đoạn. Trên toàn cầu, Windows vẫn duy trì khoảng 68% thị phần máy tính để bàn, nhưng xu hướng giảm đều đặn đang rõ rệt.
MKBHD, một trong những nhà đánh giá công nghệ có ảnh hưởng nhất thế giới, nhận xét rằng cuộc chiến Mac vs Windows hiện nay "giống hệt" cuộc chiến iPhone vs Android. Nếu đúng là cùng một mô hình, tương lai của thị trường laptop có thể đã được định sẵn.
Kịch bản từ thị trường smartphone
Trong thị trường smartphone, Apple chiếm khoảng 28% thị phần toàn cầu nhưng thu về hơn 80% tổng lợi nhuận ngành. Các hãng Android như Samsung, Xiaomi, OPPO, và vivo chia nhau phần còn lại, bán nhiều hơn nhưng biên lợi nhuận mỏng. iPhone SE đóng vai trò như một vũ khí chiến lược, kéo người dùng Android vào hệ sinh thái iOS mà không cần chiến thắng ở phân khúc tầm trung.
Kết quả là nhiều hãng Android tầm trung bị kẹp giữa Apple ở trên và smartphone Trung Quốc giá rẻ ở dưới. LG đã rút khỏi thị trường smartphone vào năm 2021, HTC gần như biến mất, và Sony thu hẹp về thị trường ngách.
Điểm song song trên thị trường laptop
Trên thị trường laptop, những điểm tương đồng đang xuất hiện rõ rệt:
- Ở phân khúc cao cấp, MacBook Pro và MacBook Air thống trị, tương tự cách iPhone Pro thống trị flagship.
- Laptop Windows cao cấp như Dell XPS, ThinkPad X1 Carbon, và Surface vẫn bán được nhưng biên lợi nhuận bị ép do cạnh tranh nội bộ.
- MacBook Neo 599 USD tấn công vào phân khúc phổ thông, nơi Apple trước đây bỏ trống, giống hệt cách iPhone SE xâm nhập thị trường Android giá rẻ.
Lợi thế cấu trúc của Apple nằm ở việc tự thiết kế chip, hệ điều hành, phần cứng và dịch vụ, trong khi các hãng laptop Windows phụ thuộc vào nhiều bên như OEM, Intel hoặc AMD, Microsoft và Nvidia. Điều này giúp MacBook Neo có trải nghiệm tổng thể vượt trội so với nhiều laptop Windows giá cao hơn.
Phản ứng từ thị trường và dự báo tương lai
ASUS CFO Nick Wu thừa nhận MacBook Neo là "cú sốc cho toàn thị trường" và cho rằng toàn bộ hệ thống PC sẽ phải ra sản phẩm cạnh tranh. Tim Cook xác nhận tuần mở bán Neo đạt kỷ lục về khách hàng Mac lần đầu, trong khi nhà phân tích Ming-Chi Kuo dự báo sản phẩm này có thể đạt 5 triệu đơn vị xuất xưởng trong năm 2026. Hiện tại, MacBook Neo đã bán hết hàng trên Apple Store với thời gian giao hàng kéo dài 2 đến 3 tuần.
Vậy Windows sẽ bị đẩy về đâu nếu kịch bản này tiếp tục? Gaming vẫn là lĩnh vực mà Mac yếu, nhờ GPU rời từ Nvidia và AMD cùng thư viện game PC đồ sộ. Các doanh nghiệp cũng là một thành trì khác với Active Directory và phần mềm cũ xây quanh Windows. Giáo dục sẽ là chiến trường gay gắt nhất, nơi Neo cạnh tranh trực tiếp với Chromebook và laptop Windows giá rẻ.
Ai sẽ là người chịu thiệt nhất?
Dự đoán cho thấy Windows sẽ không "chết", giống cách Android vẫn chiếm hơn 70% thị phần smartphone toàn cầu nhờ thị trường mới nổi. Tuy nhiên, Windows có thể mất dần vị thế mặc định trong tâm trí người tiêu dùng phổ thông.
Hãng nào sẽ chịu thiệt nhất? Không phải Dell hay Lenovo với thương hiệu mạnh và phân khúc rõ ràng, mà là những hãng laptop không có USP (điểm mạnh thu hút khách hàng) rõ ràng, bán sản phẩm trung bình ở phân khúc trung bình. Giống như LG, HTC, Sony trong thị trường smartphone, một số tên tuổi laptop có thể sẽ co hẹp hoặc rời bỏ thị trường tiêu dùng trong vài năm tới.
Câu hỏi duy nhất còn lại là: thị trường laptop sẽ giống như thị trường smartphone tới mức nào? Kịch bản đó đã và đang hiện hữu, và chỉ thời gian mới trả lời được.
