Cơn khát chip nhớ AI đẩy giá smartphone, laptop tăng vọt, đe dọa phân khúc giá rẻ
Trong khi công nghệ thường được kỳ vọng ngày càng rẻ hơn, một món đồ gần như ai cũng "ôm ấp" hàng ngày là smartphone và laptop lại đang chứng kiến mức giá tăng vọt như giá vàng. Nguyên nhân chính đến từ cuộc khủng hoảng chip nhớ toàn cầu, được kích hoạt bởi sự bùng nổ của hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).
Sản xuất chuyển dịch: Ưu tiên AI, bỏ rơi thiết bị tiêu dùng
Chip nhớ, bao gồm DRAM và NAND flash, là thành phần không thể thiếu trong hệ sinh thái bán dẫn, đảm nhiệm việc lưu trữ và truyền tải dữ liệu. Tuy nhiên, với nhu cầu khổng lồ từ AI, các đại công xưởng bán dẫn đang ưu tiên sản xuất chip cao cấp như HBM (bộ nhớ băng thông cao) cho siêu máy tính và trung tâm dữ liệu, thay vì các linh kiện phổ thông dùng cho laptop hay smartphone.
Hệ quả là giá chip nhớ đang tăng ở mức chưa từng thấy. Theo hãng nghiên cứu TrendForce, chỉ trong quý 1, giá DRAM dự kiến tăng từ 90%–95%, trong khi NAND flash cũng tăng khoảng 55%–60%. Tình trạng khan hiếm này tạo ra phản ứng dây chuyền, đẩy giá thiết bị điện tử tiêu dùng lên cao và đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của phân khúc smartphone giá rẻ, laptop và cả xe điện.
Thời hoàng kim của các "đế chế" phần cứng và cuộc đua công nghệ
Bộ ba SK Hynix, Samsung và Micron hiện nắm giữ hơn 90% sản lượng chip nhớ toàn cầu. Nhờ nhu cầu AI tăng đột biến, giá trị vốn hóa của các công ty này liên tục lập đỉnh mới. Họ đang mở rộng quy mô sản xuất tại Mỹ, Nhật Bản, Singapore, Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc.
Sự trỗi dậy của AI đã làm thay đổi bản đồ quyền lực công nghệ tại châu Á, đẩy các công ty internet xuống phía sau. Minh chứng rõ nét là tổng vốn hóa của Samsung và SK Hynix vừa lần đầu tiên vượt mặt hai "ông lớn" internet Trung Quốc là Alibaba và Tencent cộng lại.
Trong khi đó, Trung Quốc đang nỗ lực tự chủ công nghệ AI thông qua các công ty như ChangXin Memory Technologies (CXMT) và Yangtze Memory Technologies (YMTC). Dù vẫn đi sau về công nghệ, họ được dự báo có thể chiếm thị phần đáng kể trong tương lai.
Tương lai ảm đạm cho smartphone và laptop giá rẻ
Các chuyên gia nhận định phải mất nhiều năm nữa, sản xuất mới đáp ứng đủ nhu cầu AI. Từ nay đến lúc đó, giá máy tính, smartphone, máy tính bảng và ô tô sẽ không ngừng leo thang. Theo Counterpoint Research, chi phí linh kiện tăng cao khiến việc sản xuất thiết bị phân khúc thấp không còn mang lại lợi nhuận.
Nhiều dòng smartphone bình dân có khả năng bị xóa sổ hoàn toàn. Dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu sẽ giảm 2,1% vào năm 2026. Các thương hiệu Trung Quốc như Honor, Vivo và Oppo — vốn dựa nhiều vào sản phẩm giá rẻ — được cho là sẽ chịu tổn thương nặng nề nhất trong cuộc khủng hoảng này.
Tóm lại, cơn khát chip nhớ AI không chỉ làm đảo lộn thị trường bán dẫn mà còn tác động sâu rộng đến người tiêu dùng, khiến các thiết bị điện tử thiết yếu trở nên đắt đỏ hơn và đe dọa sự đa dạng của phân khúc giá rẻ.
