Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) vừa đề xuất một phương pháp tiếp cận mới để xác định các công nghệ chiến lược, dựa trên việc giải quyết những bài toán lớn của quốc gia, từng ngành và địa phương. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm tập trung nguồn lực, thúc đẩy phát triển đột phá trong lĩnh vực công nghệ.
Phương pháp xác định dựa trên nhu cầu thực tiễn
Theo đề xuất, việc xác định công nghệ chiến lược sẽ không chỉ dựa trên xu hướng toàn cầu mà còn phải xuất phát từ các vấn đề cấp bách và mang tính hệ thống của Việt Nam. Cụ thể, các bài toán lớn có thể bao gồm những thách thức về an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu, chuyển đổi số trong sản xuất, hay nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành kinh tế trọng điểm.
Tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên
Phương pháp này nhấn mạnh việc ưu tiên phát triển công nghệ trong những lĩnh vực then chốt như:
- Công nghệ thông tin và truyền thông: Đẩy mạnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, và an ninh mạng.
- Công nghệ sinh học: Ứng dụng trong nông nghiệp, y tế, và bảo vệ môi trường.
- Công nghệ vật liệu mới: Phục vụ cho công nghiệp chế tạo và xây dựng.
- Công nghệ năng lượng: Tập trung vào năng lượng tái tạo và tiết kiệm năng lượng.
Vai trò của ngành và địa phương
Đề xuất cũng làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong việc xác định bài toán cụ thể của mình. Mỗi đơn vị cần đánh giá nhu cầu công nghệ dựa trên đặc thù phát triển, từ đó đề xuất các công nghệ chiến lược phù hợp. Ví dụ, một tỉnh ven biển có thể ưu tiên công nghệ ứng phó với xâm nhập mặn, trong khi khu công nghiệp trọng điểm cần giải pháp tự động hóa sản xuất.
Huy động nguồn lực và hợp tác
Để triển khai hiệu quả, Bộ KH&CN đề nghị tăng cường hợp tác giữa nhà nước, doanh nghiệp, và viện nghiên cứu. Việc huy động nguồn lực tài chính, nhân lực chất lượng cao, và cơ sở hạ tầng công nghệ là yếu tố then chốt. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, đặc biệt là từ khu vực tư nhân.
Kỳ vọng và thách thức
Phương pháp này được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn trong việc lựa chọn và phát triển công nghệ, thay vì chỉ phụ thuộc vào nhập khẩu. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức như sự phối hợp giữa các bên, nguồn vốn hạn chế, và năng lực tiếp thu công nghệ của doanh nghiệp trong nước.
Bộ KH&CN cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện đề xuất và trình các cấp có thẩm quyền xem xét trong thời gian tới, với mục tiêu sớm đưa vào áp dụng thực tiễn, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
