Tại hội nghị Khoa học “Sản xuất chip bán dẫn - Từ nguyên liệu đến thành phẩm” diễn ra gần đây, nhiều chuyên gia nhận định Việt Nam cần đầu tư vào các nghiên cứu có tiềm năng ứng dụng lớn dựa trên nền tảng nghiên cứu cơ bản. Đồng thời, cần triển khai ngay các nghiên cứu tiền ứng dụng hoặc công nghệ tiên tiến có khả năng cạnh tranh cao trong ngắn hạn.
Cơ hội từ cơn sốt bán dẫn và AI
Cơn sốt bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cho Việt Nam cơ hội thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Đất hiếm chính là “con chip” để Việt Nam mặc cả trên bàn đàm phán quốc tế. Thay vì chỉ đóng vai trò gia công lắp ráp với giá trị gia tăng thấp, việc sở hữu nguồn nguyên liệu đầu vào cho phép Việt Nam thương thảo với các đối tác nước ngoài về chuyển giao công nghệ và đầu tư chiều sâu.
Thu hẹp xuất siêu nhờ hợp tác khai thác
Muốn thu hẹp xuất siêu, Việt Nam có thể đẩy mạnh hợp tác khai thác với các nước lớn, nhập khẩu máy móc từ đó. Lợi thế về tài nguyên đất hiếm là có, nhưng sẽ rõ ràng hơn nếu Việt Nam chủ động xây dựng hình ảnh một đối tác cung ứng tin cậy, minh bạch, có lộ trình kiểm soát phát thải, chất thải và truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.
Công nghệ phân tách đất hiếm là chìa khóa
Việc sở hữu công nghệ phân tách đất hiếm phù hợp sẽ đẩy mạnh cơ hội tăng tốc cho ngành công nghiệp bán dẫn quan trọng mà Chính phủ đã đề ra. Theo chuyên gia năng lượng Khương Quang Đồng, đây là giai đoạn cần nhiều quyết tâm để xây dựng nền công nghiệp bán dẫn sớm thành hình, thành khối.
Hợp tác với Mỹ và Hàn Quốc
Việt Nam đang phối hợp với Mỹ và Hàn Quốc thực hiện Chương trình Nghiên cứu khoa học về đất hiếm. Sự hợp tác này không rời rạc mà được định hướng theo chuỗi, từ lấy mẫu, đặc trưng hóa, tuyển làm giàu, tách chiết đến chuẩn hóa quy trình và xây dựng năng lực tại chỗ. Trong cấu trúc chuỗi cung ứng mới, Việt Nam được nhìn nhận là quốc gia có nền tảng địa chất thuận lợi, sở hữu tiềm năng đất hiếm và nhiều khoáng sản gắn với năng lượng xanh.
Trung tâm Chuỗi Cung ứng Khoáng sản Chiến lược Hàn - Việt
Dự kiến, Việt Nam và Hàn Quốc sẽ thành lập Trung tâm Chuỗi Cung ứng Khoáng sản Chiến lược Hàn - Việt và vận hành trong năm 2026. Mục tiêu là kết hợp thế mạnh tài nguyên của Việt Nam với công nghệ chế biến, tinh luyện hiện đại từ Hàn Quốc, hướng tới cung cấp nguồn nguyên liệu chất lượng cao, ổn định cho thị trường quốc tế.
Hợp tác doanh nghiệp đã bắt đầu
Các tập đoàn lớn của Hàn Quốc như LS Eco Energy và Posco International đã triển khai hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam. Một số hợp đồng nhập khẩu oxit đất hiếm, bao gồm neodymium và dysprosium, đã được ký kết, phục vụ sản xuất nam châm vĩnh cửu cho ngành điện tử và ô tô điện.
Tương lai của ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam
Trong tương lai, khi Việt Nam ghi tên trên bản đồ cung cấp vật liệu chiến lược và linh kiện công nghệ cao toàn cầu, các nhà máy sản xuất nam châm hay động cơ xe điện sẽ góp phần bảo đảm an ninh nguyên liệu cho các ngành công nghiệp mũi nhọn trong nước, thúc đẩy tăng trưởng GDP và tăng nguồn thu ngân sách từ các sản phẩm có hàm lượng chất xám cao.
