Một tọa đàm quan trọng với chủ đề ứng dụng hòa bình năng lượng hạt nhân đã được tổ chức dưới sự chủ trì của Việt Nam, nhận được sự đồng bảo trợ từ Nhật Bản, Philippines, Bỉ, Nam Phi, Senegal, Kenya, Zimbabwe và Guatemala. Sự kiện thu hút hơn 100 đại biểu đại diện các quốc gia thành viên Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) cùng các tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân.
Phát biểu khai mạc của Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng
Phát biểu khai mạc tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, Trưởng đoàn Việt Nam tham dự Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11, đã nhấn mạnh những đóng góp to lớn của năng lượng hạt nhân trong nhiều lĩnh vực như y tế, nông nghiệp, công nghiệp, bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Bà đưa ra dẫn chứng từ thực tế thành công của Việt Nam trong chẩn đoán hình ảnh, tầm soát và điều trị ung thư, cũng như kiểm soát sâu bệnh trong nông sản.
Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh rằng trong bối cảnh các nước đang phát triển đối mặt với những hạn chế về cơ sở vật chất, năng lực kỹ thuật và tài chính bền vững, cùng nguy cơ bị bỏ lại phía sau, cần bảo đảm công bằng, thu hẹp khoảng cách và nâng cao khả năng tiếp cận các ứng dụng của năng lượng hạt nhân cho các nước phương Nam.
Kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế
Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế trong ứng dụng năng lượng hạt nhân, tập trung hỗ trợ các nước đang phát triển xây dựng năng lực, đào tạo nhân lực, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và huy động nguồn tài chính bền vững để phục vụ các mục tiêu phát triển dài hạn. Bà đặc biệt nhấn mạnh vai trò điều phối chính của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) trong việc thúc đẩy ứng dụng hòa bình năng lượng hạt nhân, đồng thời củng cố quan hệ đối tác giữa IAEA, các tổ chức tài chính quốc tế, đối tác phát triển, cũng như hợp tác Nam-Nam và hợp tác ba bên.
Ý kiến từ các diễn giả quốc tế
Đại diện IAEA đã đề xuất một phương pháp tiếp cận mới đối với lĩnh vực này trong khuôn khổ NPT, đồng thời giới thiệu các Chương trình Hợp tác Kỹ thuật của IAEA. Đại diện Nhật Bản thông tin về những nỗ lực thúc đẩy hợp tác quốc tế và hỗ trợ các nước đang phát triển trong ứng dụng năng lượng nguyên tử và nâng cao năng lực. Phần Lan nhấn mạnh yêu cầu cải thiện khả năng tiếp cận các nguồn tài chính và công nghệ, đồng thời cho rằng Lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) có thể là giải pháp phù hợp cho các nước đang phát triển.
Đại diện các nước đồng bảo trợ gồm Kenya, Zimbabwe, Nam Phi, Philippines, Senegal, Guatemala và nhiều quốc gia tham dự khác đã tái khẳng định vai trò thiết thực của ứng dụng hạt nhân vì mục đích hòa bình trong thúc đẩy phát triển bền vững. Họ bày tỏ mong muốn có điều kiện thuận lợi hơn trong tiếp cận công nghệ, nâng cao năng lực và huy động nguồn lực tài chính, bảo đảm đầu tư vào năng lượng hạt nhân với chi phí phải chăng cho các nước đang phát triển. Các đại biểu đều đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam trong việc tổ chức tọa đàm này.
Ý nghĩa của tọa đàm
Buổi tọa đàm đã góp phần làm nổi bật trụ cột sử dụng hòa bình năng lượng hạt nhân của Hiệp ước NPT, coi đây là yếu tố không thể tách rời trong việc bảo đảm tính cân bằng và hiệu quả của Hiệp ước. Các phát biểu của diễn giả thể hiện thông điệp xuyên suốt rằng công nghệ hạt nhân, nếu được quản trị có trách nhiệm và tiếp cận công bằng, có thể trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng bao trùm, đổi mới sáng tạo và góp phần thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững.
Các cuộc tiếp xúc song phương của Đoàn Việt Nam
Trong khuôn khổ Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11 diễn ra từ ngày 27 đến 29 tháng 4, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng và Đoàn Việt Nam đã có các cuộc tiếp xúc với Tổng Giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Izumi Nakamitsu, cùng nhiều quan chức ngoại giao cấp cao từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Phần Lan, Ba Lan, Na Uy, Thụy Điển, Latvia và Australia. Tại các cuộc gặp, hai bên đã trao đổi về các biện pháp tăng cường quan hệ song phương và đa phương.
Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và trách nhiệm của các quốc gia thành viên NPT trong việc củng cố cam kết đối với Hiệp ước dựa trên ba trụ cột: chống phổ biến vũ khí hạt nhân, giải trừ quân bị và sử dụng hòa bình năng lượng hạt nhân. Các đối tác đánh giá cao sự phát triển năng động của Việt Nam, khẳng định coi Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng tại khu vực, đồng thời mong muốn thúc đẩy hơn nữa quan hệ chính trị-ngoại giao, nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư với Việt Nam. Họ cũng ủng hộ hợp tác trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, năng lượng tái tạo và phát triển bền vững. Các đối tác chúc mừng Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11 và bày tỏ sẵn sàng tiếp tục hỗ trợ đóng góp vào thành công chung của hội nghị.
