Một phát hiện cổ sinh vật học đáng chú ý đã làm sáng tỏ nguồn gốc của động vật ăn cỏ trên cạn. Tyrannoroter heberti, một loài động vật bốn chân cổ đại, được xác định là động vật ăn cỏ trên cạn sớm nhất và hoàn chỉnh nhất trong số các động vật có xương sống, theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Ecology and Evolution.
Hộp sọ chắc chắn với khả năng nghiền nát thực vật
Nhà cổ sinh vật học Hilary Madin từ Đại học Carleton ở Ottawa, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết Tyrannoroter sở hữu một hộp sọ hình tam giác đặc biệt, dài khoảng 10cm và rất chắc chắn. Cấu trúc này cho phép cơ má hoạt động mạnh mẽ, hỗ trợ bộ hàm chuyên dụng trong việc nhai, tách và xay nhuyễn các loại thực vật dai. Dù bề ngoài trông giống bò sát, Tyrannoroter thực chất thuộc nhóm Microsaurs.
Đặc điểm giải phẫu tiết lộ thói quen ăn uống
Dựa trên giải phẫu của các loài liên quan và hộp sọ được tìm thấy, các nhà khoa học ước tính Tyrannoroter dài khoảng 30,5cm, với thân hình chắc nịch tương tự loài thằn lằn lưỡi xanh ngày nay. Các đặc điểm như mõm cong hướng xuống dưới được định vị tối ưu để nhổ thực vật thấp, khoang lớn chứa cơ khỏe giúp nghiền nát thực vật, và khoang miệng với dãy răng đối xứng giống động vật ăn cỏ khác, đều chỉ ra thói quen ăn thực vật của nó.
Sống trong Kỷ Than đá và vai trò tiến hóa
Tyrannoroter sống trong Kỷ Than đá, khoảng 300-360 triệu năm trước, và là một trong những thành viên đầu tiên của động vật bốn chân trên cạn, gọi là Tetrapods - tiền thân của lưỡng cư, bò sát, động vật có vú và chim ngày nay. Theo nhà cổ sinh vật học Arjan Mann từ Bảo tàng Field ở Chicago, loài này cho thấy sự thích nghi để xử lý thực vật giàu chất xơ, củng cố vai trò quan trọng trong lịch sử tiến hóa.
So sánh với Melanedaphodon và ý nghĩa tiến hóa
Nghiên cứu cũng so sánh Tyrannoroter với Melanedaphodon, một loài sống cùng thời kỳ được cho là ăn thực vật mềm và côn trùng. Hộp sọ của Tyrannoroter thích nghi tốt hơn trong việc xử lý thực vật cứng, mặc dù nó cũng có thể ăn côn trùng. Những phát hiện này hỗ trợ giả thuyết rằng ăn côn trùng có thể là bước trung gian quan trọng trước khi chuyển sang ăn cỏ, giúp động vật bốn chân phát triển hệ vi khuẩn đường ruột cần thiết để tiêu hóa thực vật.
Bối cảnh môi trường và tác động đến tiến hóa
Trong Kỷ Than đá, những khu rừng rộng lớn và tươi tốt phát triển mạnh, với tàn tích hóa thạch tạo nên phần lớn mỏ than ngày nay. Môi trường này đã thúc đẩy động vật bốn chân chuyển đổi sang ăn thực vật làm nguồn thức ăn chính, dẫn đến sự phát triển của răng và cơ má chuyên biệt như ở Tyrannoroter. Phát hiện này thách thức quan điểm trước đây cho rằng động vật ăn cỏ thực sự đầu tiên chỉ xuất hiện vào cuối Kỷ Than đá, khoảng 299 triệu năm trước.
Nghiên cứu không chỉ làm phong phú hiểu biết về lịch sử tiến hóa mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của Tyrannoroter trong việc mở đường cho sự đa dạng của động vật trên cạn ngày nay.
