Tàu thăm dò New Horizons của NASA đã chính thức 'tỉnh giấc' sau giấc ngủ đông kéo dài chưa từng có ở khoảng cách 9,5 tỉ km so với Trái Đất. Theo thông báo từ Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) ngày 16/7, tàu được đưa vào chế độ ngủ đông từ ngày 7/8/2025 và đã được kích hoạt trở lại vào ngày 23/6 nhờ các mã lệnh cài sẵn trong máy tính trên tàu.
Những bước đột phá chưa từng có
Đội ngũ điều khiển sứ mệnh tại Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng của Đại học Johns Hopkins ở Laurel, bang Maryland (Mỹ) xác nhận tàu New Horizons đang trong trạng thái ổn định và sẵn sàng truyền về Trái Đất những dữ liệu thu thập được trong thời gian ngủ đông từ vị trí ở Vành đai Kuiper.
Vành đai Kuiper là khu vực trải rộng chứa vô số thiên thể băng giá nằm ở rìa ngoài hệ Mặt Trời, trải dài từ quỹ đạo sao Diêm Vương (cách Mặt Trời khoảng 30 đơn vị thiên văn) đến khoảng 50 đơn vị thiên văn. Một đơn vị thiên văn (AU) tương đương khoảng cách từ Mặt Trời đến Trái Đất, khoảng 150 triệu km.
Sao Diêm Vương có kích thước lớn nhất trong số hàng ngàn thiên thể đá và băng nằm ngoài quỹ đạo sao Hải Vương (gọi tắt là TNO) ở Vành đai Kuiper. Những thiên thể này được xem là các 'hóa thạch' còn sót lại từ lúc hệ Mặt Trời hình thành cách đây khoảng 4,5 tỉ năm.
Năm 2015, New Horizons trở thành tàu thăm dò đầu tiên bay ngang sao Diêm Vương và các mặt trăng, mang đến cơ hội quan sát cự ly gần và thay đổi hoàn toàn nhận thức của giới khoa học về hành tinh lùn này. Đến năm 2019, tàu thực hiện khảo sát ở khoảng cách gần đối với Arrokoth, một TNO có hình dạng giống người tuyết. Sau đó, New Horizons tiếp tục hành trình khám phá Vành đai Kuiper và mang về những khám phá bất ngờ cho các nhà nghiên cứu cho đến khi bước vào giấc ngủ đông hồi năm ngoái.
Khám phá biên giới mới
Hiện tại, New Horizons tiếp tục thu thập dữ liệu về tốc độ xoay, phương hướng và hình dạng của các thiên thể băng giá trong Vành đai Kuiper. Theo ông Pontus Brandt, nhà khoa học tham gia dự án New Horizons, những kết quả đo đạc thu được cho phép các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn cách thức các hành tinh hình thành từ bụi và các hạt vật chất nhỏ.
Tàu thăm dò cũng đo đạc sự phân bố khí của vùng ngoài nhật quyển – lớp bong bóng khổng lồ được tạo ra từ gió Mặt Trời, có vai trò bảo vệ toàn bộ Thái Dương hệ trước sự tấn công của bão bụi và tia bức xạ nguy hiểm từ Dải Ngân hà. Bên cạnh đó, thiết bị PEPSSI trên tàu đang đo đạc các tia vũ trụ xuyên thiên hà – những hạt năng lượng có tốc độ cực cao được tạo ra sau khi một ngôi sao nổ tung.
Chuyên gia Brandt cho biết tia vũ trụ nằm trong danh sách những mối đe dọa lớn nhất đối với hoạt động của con người trong không gian. May mắn là nhật quyển có thể chặn được khoảng 70% số tia vũ trụ này. Dữ liệu do New Horizons thu thập được có thể giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn cơ chế bảo vệ đó.
