Định Hướng Chiến Lược: Tập Trung Nguồn Lực Phát Triển Sản Phẩm Công Nghệ 'Make in Vietnam'
Việc Chính phủ định hướng phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay đánh dấu một bước chuyển biến quan trọng trong tư duy phát triển. Thay vì tiếp tục mô hình nghiên cứu dàn trải, chính sách mới tập trung nguồn lực để giải quyết những bài toán lớn và cấp thiết của nền kinh tế. Sự thay đổi này phản ánh nhu cầu cấp thiết phải chuyển từ 'triển khai nhiệm vụ' sang 'tạo ra kết quả thực chất, đo lường được', như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh tại Phiên họp thứ nhất năm 2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Khoảng Cách Giữa Nghiên Cứu và Thị Trường: Vấn Đề Cần Giải Quyết
Thực tế cho thấy, dù Việt Nam đã triển khai nhiều đề tài khoa học ở các cấp, không ít kết quả nghiên cứu vẫn chưa trở thành sản phẩm ứng dụng rộng rãi hoặc hình thành doanh nghiệp công nghệ có sức cạnh tranh. Khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường vẫn là một thách thức lớn cần được nhìn nhận thẳng thắn và giải quyết triệt để. Thông điệp từ lãnh đạo nhấn mạnh rằng, khoa học và công nghệ cần bắt đầu từ nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế, doanh nghiệp và đời sống xã hội, thay vì xuất phát từ các đề tài nghiên cứu đơn lẻ.
Những vấn đề cấp bách như nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa quản trị doanh nghiệp, bảo đảm an ninh dữ liệu, phát triển đô thị thông minh và quản lý tài nguyên hiệu quả chính là những 'bài toán' mà khoa học, công nghệ cần ưu tiên giải quyết. Chỉ khi gắn chặt với thực tiễn, nghiên cứu khoa học mới có thể tạo ra giá trị kinh tế - xã hội rõ ràng và góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Sáu Sản Phẩm Công Nghệ Chiến Lược Được Ưu Tiên
Bộ Khoa học và Công nghệ vừa tổ chức Hội nghị triển khai Quyết định số 2815/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay. Hội nghị tập trung thảo luận định hướng phát triển sáu sản phẩm công nghệ chiến lược, bao gồm:
- Mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo
- Camera AI xử lý tại biên
- Robot di động tự hành
- Thiết bị, hệ thống mạng di động 5G
- Nền tảng blockchain và ứng dụng truy xuất nguồn gốc, tài sản số
- Thiết bị bay không người lái (UAV)
Điểm chung của các công nghệ này là tính nền tảng và khả năng lan tỏa rộng trong nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội. Việc lựa chọn các công nghệ chiến lược cho thấy cách tiếp cận mới, đó là tập trung nguồn lực làm chủ công nghệ lõi và phát triển các sản phẩm 'Make in Vietnam' có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường trong nước và quốc tế.
Phát Huy Mô Hình Hợp Tác 'Ba Nhà'
Một trong những nguyên nhân chính khiến nghiên cứu trước đây khó thành sản phẩm thương mại là sự thiếu gắn kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu thường chưa gắn chặt với nhu cầu thực tế của thị trường. Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định, phát triển công nghệ chiến lược phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.
Theo đó, mô hình hợp tác 'ba nhà' (Nhà nước, viện-trường và doanh nghiệp) cần được phát huy mạnh mẽ nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán lớn, hình thành những sản phẩm 'Make in Vietnam' có khả năng ứng dụng và lan tỏa. Trong mô hình này:
- Nhà nước giữ vai trò định hướng chiến lược và tạo hành lang chính sách thuận lợi
- Viện nghiên cứu và trường đại học tập trung phát triển công nghệ lõi và đào tạo nhân lực chất lượng cao
- Doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong thương mại hóa và đưa công nghệ vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh
Hướng Tới Năng Lực Tự Chủ Công Nghệ Quốc Gia
Trong kỷ nguyên kinh tế số, sức mạnh công nghệ ngày càng quyết định vị thế và năng lực cạnh tranh của một quốc gia. Phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt của nền kinh tế, mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài: xây dựng năng lực tự chủ công nghệ và hình thành những ngành công nghiệp mới dựa trên tri thức.
Khi các sản phẩm 'Make in Vietnam' có thể giải quyết hiệu quả bài toán của nền kinh tế và cạnh tranh thành công trên thị trường quốc tế, khoa học và công nghệ mới thật sự trở thành động lực phát triển bền vững. Đồng thời, điều này sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu hàn lâm và đời sống thực tiễn, tạo ra giá trị thiết thực cho xã hội.
