Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh vai trò 'kim chỉ nam' của khoa học xã hội
Trong buổi làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Thủ tướng Phạm Minh Chính, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Tổng Bí thư Tô Lâm, đã gửi lời chào trân trọng, thăm hỏi ân cần và chúc mừng năm mới tốt đẹp nhất tới các đồng chí lãnh đạo, nhà khoa học, viên chức, người lao động của Viện qua các thời kỳ. Tại cuộc gặp mặt thân tình này, các giáo sư, nhà khoa học đã có những phát biểu tâm huyết, trí tuệ, sâu sắc và sát thực tiễn. Chính phủ trân trọng cảm ơn và tiếp thu các ý kiến quý báu với tinh thần cầu thị cao nhất, suy nghĩ thấu đáo và hành động quyết liệt.
Khoa học xã hội: Nền tảng tư duy và kim chỉ nam
Về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của khoa học xã hội, Thủ tướng nhấn mạnh, đây không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật quan trọng, mà còn là nền tảng tư duy, kim chỉ nam cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Trên thế giới, nhiều nhà khoa học lớn đều nhận định rằng khoa học kỹ thuật chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm với sự hiểu biết về khoa học xã hội. Như Albert Einstein đã nói: “Không phải mọi thứ có thể đếm được đều quan trọng và không phải mọi thứ quan trọng đều có thể đếm được”, nhắc nhở chúng ta về những giá trị vô hình nhưng cốt lõi chỉ có khoa học xã hội mới giải đáp được.
Đảng, Nhà nước ta luôn xác định khoa học xã hội và nhân văn có mối quan hệ gắn bó hữu cơ, là một thực thể không thể tách rời; là trụ cột quan trọng của nền khoa học nước nhà, giữ vai trò đặc biệt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong mỗi giai đoạn cách mạng, khoa học xã hội và nhân văn đều thể hiện vai trò đi trước mở đường, cung cấp nền tảng lý luận cho Đảng và Nhà nước trong hoạch định đường lối, chiến lược.
Đóng góp lịch sử và hiện tại của Viện Hàn lâm
Thủ tướng khẳng định, qua 73 năm xây dựng và phát triển, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã góp phần quan trọng viết nên những trang sử vẻ vang của nền khoa học nước nhà. Từ những ngày đầu thành lập trong kháng chiến, đến nay trở thành cơ quan nghiên cứu hàng đầu, Viện luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, trí tuệ sâu sắc và có đóng góp quan trọng với đất nước. Thời gian qua, Viện đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ trọng tâm, như các báo cáo phân tích, dự báo kinh tế-xã hội phục vụ Phiên họp Chính phủ thường kỳ; nhiều nghiên cứu chuyên đề về đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam, và các vấn đề nóng như già hóa dân số, an sinh xã hội.
Thủ tướng nhiệt liệt biểu dương, ghi nhận, đánh giá cao những nỗ lực, cống hiến của các thế hệ nhà khoa học Viện Hàn lâm trong suốt hơn 70 năm qua. Ông mong muốn Viện tiếp tục giữ gìn đoàn kết, thống nhất; tập trung nghiên cứu cơ bản nhiều hơn, sâu hơn với tầm nhìn xa trông rộng; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; xây dựng một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa độc lập, tự chủ, mang lại ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.
Yêu cầu và nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới
Đề cập yêu cầu về phát triển khoa học xã hội trong kỷ nguyên mới, Thủ tướng nhấn mạnh, Báo cáo Chính trị Đại hội XIV của Đảng xác định: “Phát triển đồng bộ, liên ngành, có trọng tâm, trọng điểm khoa học xã hội và nhân văn… đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới”. Bên cạnh đó, ngành khoa học xã hội và nhân văn phải có trách nhiệm trả lời thuyết phục những câu hỏi lớn, như làm thế nào thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, xây dựng hệ giá trị quốc gia, hay đảm bảo tăng trưởng bền vững với môi trường “sáng, xanh, sạch, đẹp”.
Thời gian tới, Thủ tướng đề nghị Viện Hàn lâm cần phát triển đột phá, khẳng định vai trò “cơ quan tham mưu chiến lược, quan trọng” của Đảng, Nhà nước với phương châm 24 chữ: “Lý luận phát triển-bản sắc giữ gìn-truyền thông phát huy-tinh hoa hấp thụ-phản biện sắc sảo-kiến tạo tương lai”. Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, Thủ tướng nhấn mạnh tám điểm chính:
- Tập trung triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng.
- Nâng cao chất lượng nghiên cứu cơ bản gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
- Nâng cao chất lượng, hiệu quả tư vấn chính sách với tinh thần “Tư vấn kịp thời-phân tích sâu sắc-dự báo chính xác-kiến nghị khả thi”.
- Đẩy mạnh đào tạo nhân lực trình độ cao về khoa học xã hội.
- Tăng cường hợp tác quốc tế.
- Tiên phong trong đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
- Hiện đại hóa cơ sở vật chất, kỹ thuật với phương châm “hạ tầng thông suốt, quản trị thông minh”.
- Phát triển đội ngũ cán bộ khoa học ngang tầm nhiệm vụ, xây dựng tập thể trong sạch, vững mạnh.
Cam kết hỗ trợ từ Chính phủ
Thủ tướng nhấn mạnh, Chính phủ, các bộ, ngành sẽ rà soát lại các cơ chế, chính sách để trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của Viện Hàn lâm cao hơn, mạnh mẽ hơn về hoạt động, khai thác sử dụng các nguồn lực. Cụ thể, Bộ Nội vụ phối hợp với Viện để đề ra cơ chế thu hút, tuyển dụng, đãi ngộ nhân lực chất lượng cao; Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển khoa học xã hội; Bộ Tài chính nghiên cứu bổ sung nguồn lực; Thanh tra Chính phủ hỗ trợ tháo gỡ các tồn đọng; Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội giải quyết dứt điểm tình trạng lấn chiếm đất, bảo đảm trụ sở làm việc cho Viện.
Thủ tướng nêu rõ, hơn bảy thập kỷ đã trôi qua với biết bao thăng trầm và đột phá, sứ mệnh vẻ vang là “Cơ quan tham mưu chiến lược” cho Đảng, Nhà nước của Viện Hàn lâm vẫn còn nguyên giá trị. Ông tin tưởng rằng, với truyền thống đoàn kết, sức sáng tạo vô hạn và bản lĩnh học thuật ưu tú, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam sẽ tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới, xứng đáng là niềm tự hào của nền khoa học nước nhà.
