Sông băng Thwaites: Mối đe dọa toàn cầu từ Nam Cực
Sông băng Thwaites, nằm trên dải băng Tây Nam Cực, với diện tích khoảng 192.000 km2 – tương đương Vương quốc Anh, đang được xem là một trong những khu vực đóng băng quan trọng nhưng dễ tổn thương nhất trên Trái đất. Hiện tượng tan chảy với tốc độ chưa từng có do biến đổi khí hậu đang khiến sông băng này trở thành tâm điểm của các nghiên cứu khoa học. Ước tính, khoảng 4% mức tăng mực nước biển toàn cầu mỗi năm xuất phát từ lượng băng mất đi tại Thwaites. Nếu sông băng này sụp đổ hoàn toàn, mực nước biển có thể tăng thêm tới 65 cm, đe dọa nghiêm trọng đến các vùng ven biển trên toàn thế giới. Cụ thể, mỗi 1 cm mực nước biển dâng có thể khiến khoảng 6 triệu người đối mặt với nguy cơ ngập lụt.
Dự án rào chắn khổng lồ dưới đáy biển
Để đối phó với tình trạng này, một nhóm các nhà khoa học và kỹ sư từ nhiều tổ chức uy tín, bao gồm Đại học Cambridge, Đại học Chicago, Viện Alfred Wegener, Đại học New York, Đại học Dartmouth, NIVA, Aker Solutions và Trung tâm Bắc Cực thuộc Đại học Lapland, đang hợp tác phát triển dự án Seabed Anchored Curtain. Dự án này, được công bố đầu tháng 2 năm nay, nhằm xây dựng một hệ thống rào chắn cao khoảng 152 m và dài 80 km dưới đáy biển, với mục tiêu bảo vệ khối băng khỏi dòng nước biển ấm chảy bên dưới các thềm băng.
Theo kế hoạch, nhóm nghiên cứu đã xây dựng lộ trình triển khai kéo dài ba năm, bao gồm các bước chi tiết như thiết kế hệ thống rào chắn và neo giữ, lựa chọn vật liệu phù hợp, cũng như xây dựng và thử nghiệm công nghệ để đảm bảo hiệu quả ngăn chặn dòng nước ấm. Hiện tại, dữ liệu về neo giữ đã được thu thập tại khu vực sông băng Thwaites, trong khi chiến dịch gây quỹ đang đặt mục tiêu huy động 10 triệu USD để tài trợ cho dự án.
Đại diện dự án Seabed Curtain cho biết: "Trong chương trình ba năm hiện tại, chúng tôi sẽ tập trung vào phát triển công nghệ, kỹ thuật và thử nghiệm khoa học các nguyên mẫu được triển khai tại một vịnh hẹp ở Na Uy. Đồng thời, chúng tôi sẽ tiếp tục phát triển quan hệ với cộng đồng bản địa tại Bắc Cực và đại diện các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất tại khu vực Nam bán cầu."
Nghiên cứu tại khu vực khó tiếp cận nhất
Bên cạnh kế hoạch xây rào chắn, các nhà nghiên cứu từ Anh và Hàn Quốc gần đây đã thành công trong việc tiếp cận khu vực khó tiếp cận và ít được nghiên cứu nhất của sông băng Thwaites. Tại đây, họ lên kế hoạch khoan sâu khoảng một mét vào băng để quan sát trực tiếp quá trình nước biển ấm làm tan băng từ phía dưới.
Trong vòng hai tuần, nhóm nghiên cứu sẽ sử dụng thiết bị khoan nước nóng để khoan xuyên qua lớp băng, đồng thời lắp đặt thiết bị đo nhằm gửi dữ liệu thời gian thực đầu tiên từ khu vực này. Đây là lần đầu tiên kỹ thuật khoan nước nóng được áp dụng tại phần thân chính của thềm băng Thwaites, một khu vực đặc trưng bởi nhiều khe nứt và chuyển động băng nhanh.
Tiến sĩ Peter Davis, nhà hải dương học vật lý tại Cơ quan Khảo sát Nam Cực Anh, chia sẻ: "Thwaites là một trong những sông băng quan trọng và phức tạp nhất trên hành tinh. Cuối cùng chúng ta đã có thể quan sát những gì đang diễn ra tại khu vực then chốt nhất. Chúng tôi sẽ quan sát theo thời gian thực tác động của nước biển ấm lên lớp băng ở độ sâu 1.000 m dưới bề mặt. Điều này chỉ mới trở nên khả thi gần đây, có ý nghĩa then chốt trong việc tìm hiểu mực nước biển có thể dâng nhanh đến mức nào."
Sau khi hoàn tất quá trình khoan, các thiết bị sẽ gửi dữ liệu mỗi ngày trong ít nhất một năm thông qua vệ tinh Iridium, cung cấp cho các nhà khoa học cái nhìn chi tiết và liên tục về quá trình biến đổi đang diễn ra tại Thwaites.
Giải pháp công nghệ và thách thức toàn cầu
Đề xuất xây rào chắn tại sông băng Thwaites phản ánh nỗ lực của các nhà khoa học trong việc tìm kiếm những giải pháp công nghệ quy mô lớn nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, bổ sung cho các nỗ lực cắt giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng các giải pháp kỹ thuật như vậy chỉ có thể đóng vai trò hỗ trợ, trong khi việc giảm phát thải vẫn là yếu tố quyết định để hạn chế tốc độ nóng lên toàn cầu.
Sự kết hợp giữa nghiên cứu khoa học sâu rộng và các dự án công nghệ tiên tiến như Seabed Anchored Current cho thấy cộng đồng quốc tế đang ngày càng chú trọng đến việc bảo vệ các hệ sinh thái băng giá trước những thay đổi khí hậu không thể đảo ngược.
