Việt Nam đã hoàn thiện nền móng thể chế cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, với nhiều luật, nghị định và cơ chế chính sách được ban hành, mở đường cho giai đoạn mới biến khoa học công nghệ thành động lực tăng trưởng thực chất.
Hoàn thiện nền móng thể chế
Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, thể chế được cải cách đồng bộ trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trước đây, nhiều chính sách còn phân tán, thiếu kết nối, nay một khung pháp lý tương đối đồng bộ đã dần được hình thành.
Chỉ tính riêng trong năm 2025, đã có 10 luật liên quan được thông qua, bao gồm: Luật Khoa học, công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Luật Công nghệ cao (sửa đổi); Luật Chuyển đổi số; Luật Công nghiệp công nghệ số; Luật Trí tuệ nhân tạo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; và Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi).
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Chính phủ 2 dự án Luật gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường và Luật Bưu chính (sửa đổi), bảo đảm tiến độ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Bộ cũng đã chủ trì xây dựng, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành 14 nghị định, 5 nghị quyết, 27 quyết định và ban hành theo thẩm quyền 34 Thông tư, trong đó có các văn bản quy định chi tiết thi hành 5 Luật đã được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.
Với cách tiếp cận xây dựng chính sách mới, các cơ chế hướng nhiều hơn tới khuyến khích nghiên cứu, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tạo điều kiện để doanh nghiệp trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Bộ cũng đã tham mưu ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược; trình Thủ tướng Chính phủ giao 20 bài toán lớn cho 10 bộ, cơ quan chủ trì; hướng dẫn các bộ, cơ quan xây dựng, đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược. Đồng thời, xây dựng Đề án phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ chiến lược; nghiên cứu triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mới, công nghệ chiến lược và trí tuệ nhân tạo.
Hoạt động nghiên cứu khoa học tiếp tục được đẩy mạnh. Trong 6 tháng qua, số công bố quốc tế của Việt Nam đạt 12.842 bài, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm 2025. Hoạt động khoa học công nghệ tại các địa phương tiếp tục chuyển biến tích cực theo hướng chủ động đặt hàng, số hóa quy trình quản lý và đẩy mạnh thương mại hóa.
Tạo giá trị trong thực tiễn
Sau giai đoạn tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, nhiều kết quả bước đầu đã xuất hiện trong hoạt động nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Tại Hà Nội, ngay sau Nghị quyết 57 được ban hành, thành phố đã xác lập một khung chỉ đạo thống nhất và toàn diện hơn. Hiện toàn thành phố đang theo dõi 637 nhiệm vụ, trong đó 283 nhiệm vụ đã hoàn thành và 354 nhiệm vụ đang được triển khai tích cực. Hà Nội cũng đã công bố danh mục 30 bài toán lớn giai đoạn 2026-2030, tập trung vào 4 nhóm vấn đề: Điểm nghẽn đô thị, không gian đô thị, kinh tế số và an sinh xã hội. Với ưu thế sở hữu 65% nhà khoa học đầu ngành và hơn 100 viện nghiên cứu, trường đại học trên địa bàn, Hà Nội đã nhanh chóng nhận được 108 đề xuất từ các trí thức để giải quyết những đặt hàng này. Cùng với đó là kế hoạch chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao dài hạn: cấp học bổng cho 1.000 nghiên cứu sinh, thúc đẩy đào tạo nhân lực bán dẫn và hợp tác quốc tế để hình thành các mô hình đại học công nghệ quốc tế tại Hòa Lạc (Hà Nội).
Một số địa phương đã triển khai những giải pháp quyết liệt đưa Nghị quyết 57 ngày càng đi vào cuộc sống. Tỉnh Quảng Ninh xây dựng các nghị quyết, văn bản quy phạm pháp luật và ban hành chiến lược dữ liệu, chiến lược chuyển đổi số đến năm 2030, đồng thời dành hơn 1.089 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, bảo đảm 3% tổng chi ngân sách.
Các lĩnh vực công nghệ chiến lược đạt được những dấu mốc phát triển quan trọng. Tập đoàn Viettel khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam; Tập đoàn FPT công bố thành lập Nhà máy kiểm thử, đóng gói chip bán dẫn tiên tiến. Mạng 5G cũng được triển khai với hơn 22.400 trạm trên phạm vi toàn quốc, trở thành hạ tầng số then chốt cho chuyển đổi số quốc gia. Mới đây nhất, Việt Nam ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, đóng vai trò kết nối nhu cầu nghiên cứu, thiết kế chip trong nước với hệ sinh thái sản xuất bán dẫn toàn cầu.
Ở lĩnh vực đổi mới sáng tạo, Bộ đã tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, thị trường khoa học công nghệ, chuyển giao công nghệ và các thiết chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Bộ đã tham mưu ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo; triển khai các công cụ quản lý, đánh giá đổi mới sáng tạo cấp quốc gia và địa phương. Các thiết chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo tiếp tục được thúc đẩy, trong đó tập trung phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo tại địa phương, hoàn thiện các cơ chế để đưa Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia vào hoạt động và nâng cấp Sàn giao dịch khoa học công nghệ quốc gia.
Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam năm 2025 xếp thứ 44/139 quốc gia, nền kinh tế. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo xếp thứ 50 toàn cầu, tăng 5 bậc, đạt vị trí cao nhất từ trước đến nay. Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tiên lọt nhóm 100 hệ sinh thái khởi nghiệp hàng đầu thế giới.
Công tác quản lý công nghệ và chuyển giao công nghệ tiếp tục được tăng cường. Tại địa phương đã có chuyển biến rõ từ tổ chức hoạt động hỗ trợ đơn lẻ sang vận hành hệ sinh thái bằng thiết chế, nguồn lực tài chính, chỉ số đo lường và mạng lưới kết nối.
Ở lĩnh vực chuyển đổi số, trọng tâm cũng đang dịch chuyển từ số hóa từng lĩnh vực sang xây dựng hạ tầng và nền tảng dùng chung. Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Chính phủ Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Chuyển đổi số quốc gia; trình Thủ tướng Chính phủ Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045; Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số; Đề án chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc rà soát, phân loại 84 nền tảng số dùng chung từ Trung ương đến địa phương được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, trùng lặp, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Bước ghi nhận hiệu quả thực thi
Phát biểu tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá, sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, công tác hoàn thiện thể chế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cơ bản đã hoàn thành. Bộ trưởng Vũ Hải Quân yêu cầu 6 tháng cuối năm 2026, Bộ cần tập trung công tác tổ chức triển khai chính sách, đồng thời chỉ rõ hai điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là công tác giải ngân gắn với trách nhiệm của người đứng đầu và công tác chỉ đạo, điều hành ở địa phương.
Cụ thể, về công tác giải ngân, Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị quyết liệt triển khai, tập trung tháo gỡ khó khăn, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu nhằm bảo đảm tiến độ thực hiện. Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng đề nghị có sự quyết liệt trong công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo các Sở Khoa học và Công nghệ trong tham mưu cho Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố.
Đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ, Bộ trưởng đề nghị các địa phương xác định các bài toán gắn với thực tiễn và nhu cầu phát triển, có sự tham gia của doanh nghiệp để cùng giải quyết. Trường hợp còn lúng túng trong xác định nhiệm vụ hoặc thiếu nguồn lực, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp xây dựng danh mục các bài toán trọng tâm và đồng hành trong quá trình triển khai.
Về đổi mới sáng tạo, Bộ trưởng cho biết, Bộ sẽ triển khai một số dự án hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng; đồng thời đề nghị các địa phương phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư, tránh phát triển dàn trải, trùng lặp mô hình.
Đối với chuyển đổi số, Bộ trưởng đề nghị các địa phương nghiên cứu, triển khai đầy đủ các quy định hiện hành; trường hợp còn khó khăn, vướng mắc cần kịp thời phản ánh để tiếp tục hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm việc triển khai đạt hiệu quả.
Những kết quả đạt được trong triển khai Nghị quyết 57 trong 18 tháng qua cho thấy, sau khi thể chế được tháo gỡ, nền móng pháp lý cơ bản đã được hình thành, các bước triển khai Nghị quyết 57 trong giai đoạn tới sẽ là những kết quả cụ thể hơn để từ đó giải quyết được những bài toán lớn của quốc gia, đóng góp thực chất của khoa học, công nghệ vào tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.
Tại Phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật ngày 27/6/2026, Chính phủ đã thảo luận, cho ý kiến đối với 15 dự án luật, nghị quyết.
