Phát hiện chấn động: Quạ không phải kẻ bám đuôi thụ động
Một nghiên cứu đột phá kéo dài hai năm rưỡi được công bố trên tạp chí Science đã lật ngược hoàn toàn giả định hàng thập kỷ của giới sinh học về mối quan hệ giữa loài quạ và chó sói trong tự nhiên. Trước đây, các nhà khoa học từng tin rằng quạ chỉ là những kẻ bám đuôi thụ động, liên tục bay theo đàn sói để chờ ăn chực các mảnh vụn thức ăn thừa. Tuy nhiên, dữ liệu định vị GPS chuyên sâu cho thấy loài quạ không hề bám đuôi sói trên các chặng đường dài.
Thay vào đó, chúng sở hữu một trí nhớ và khả năng định hướng xuất sắc để tự xây dựng một bản đồ tư duy về các địa điểm săn mồi của chó sói, giúp chúng dự đoán chính xác nơi sẽ có bữa ăn tiếp theo. "Chúng có thể bay sáu tiếng liên tục không nghỉ, thẳng đến một vị trí săn mồi", tiến sĩ Matthias Loretto, tác giả đầu tiên của nghiên cứu, kinh ngạc cho biết khi chứng kiến năng lực định hướng của loài quạ.
Dữ liệu GPS khổng lồ vén màn bí mật
Để vén màn bí mật này, nhóm nghiên cứu đã tiến hành một dự án quy mô lớn khi theo dấu 69 con quạ, 20 con chó sói và 11 con báo sư tử bên trong và xung quanh Vườn quốc gia Yellowstone. Họ đã thu thập một lượng dữ liệu khổng lồ với hơn 646.000 vị trí định vị GPS của loài quạ, kết hợp cùng hàng chục nghìn tọa độ của sói và báo sư tử để so sánh trực tiếp với các vị trí săn mồi đã được xác nhận.
Việc đặt loài quạ vào vị trí trung tâm dưới góc nhìn của loài ăn xác thối đã mở ra một bức tranh hoàn toàn mới. Dan Stahler, một nhà sinh học tại Yellowstone thừa nhận, trước đây giới khoa học chưa từng biết loài quạ có khả năng phi thường đến vậy bởi ai cũng nghĩ chúng tuân theo một quy luật đơn giản là cứ bám sát các con sói. Để bẫy và gắn thẻ định vị cho loài quạ, nhóm chuyên gia đã phải ngụy trang bẫy cực kỳ tinh vi bằng rác và đồ ăn nhanh gần các khu cắm trại nhằm qua mặt thị giác sắc bén của loài chim đầy cảnh giác này.
Quạ hiếm khi bay theo sói quá 1 km
Các dữ liệu định vị thu được đã tự kể lại một câu chuyện hoàn toàn khác. Trong suốt hai năm rưỡi, các nhà nghiên cứu chỉ ghi nhận duy nhất một trường hợp quạ thực sự bay theo chó sói trên quãng đường hơn một km và kéo dài hơn một giờ. Điều này chứng tỏ việc bám đuôi đường dài không phải là chiến lược kiếm ăn của loài quạ.
Thay vào đó, bản đồ GPS vạch ra một mô thức kinh ngạc: loài quạ liên tục quay trở lại những khu vực mà hoạt động săn mồi của chó sói diễn ra phổ biến. Dù một chuyến săn đơn lẻ là không thể đoán trước, nhưng qua nhiều năm, các vị trí săn mồi của chó sói luôn tập trung ở các thung lũng phẳng, trống trải, phủ đầy tuyết gần các dòng suối hoặc các con đường - nơi nguy cơ bị săn của nai sừng tấm tăng cao. Với loài quạ, các vùng này hoạt động như một "chạn thức ăn di động", tuy không chắc chắn 100% nhưng luôn đáng để chúng bay những lộ trình thẳng tắp dài tới 155 km trong một ngày để kiểm tra chéo.
Quạ ưa chó sói hơn báo sư tử
Nghiên cứu cũng làm sáng tỏ lý do tại sao loài quạ lại thích gắn kết với chó sói hơn là báo sư tử. Dữ liệu cho thấy các con quạ được gắn thẻ tận dụng tới 48,5% số vị trí săn mồi của chó sói, trong khi con số này ở báo sư tử chỉ là 24,8%. Nguyên nhân xuất phát từ tập tính săn mồi của hai loài thú dữ này. Chó sói thường đi săn theo đàn ở các địa hình trống trải, để lại các xác động vật lớn lộ thiên, giúp quạ dễ dàng quan sát từ trên cao. Ngược lại, báo sư tử là sát thủ đơn độc, thường săn mồi ở vùng rừng núi hiểm trở và có thói quen che phủ kín đáo xác con mồi, khiến việc trộm thức ăn của quạ trở nên khó khăn hơn nhiều.
Bài học về trí thông minh hoang dã
Phát hiện này khẳng định trí thông minh vượt trội mang tính hoang dã của loài quạ, chứng minh chúng có khả năng học hỏi thói quen của loài khác trên diện rộng thay vì chỉ là những kẻ ăn xác thối thụ động. Phát hiện mới này đã bổ sung một chương hoàn toàn mới vào kho tàng nhận thức vốn đã nổi tiếng của loài quạ. Không chỉ dừng lại ở các khả năng như tích trữ thức ăn, ghi nhớ nơi ẩn giấu hay lập kế hoạch cho tương lai như loài vượn lớn, quạ hoang dã còn biết học hỏi cả thói quen sinh hoạt của một loài động vật khác trên một không gian bao la.
Giáo sư John M. Marzluff thuộc Đại học Washington, tác giả chính của nghiên cứu nhấn mạnh, kết quả này thay đổi sâu sắc cách con người tư duy về phương thức tìm kiếm thức ăn của các loài ăn xác thối, đồng thời cảnh báo rằng chúng ta có thể đã đánh giá thấp trí thông minh của nhiều loài sinh vật trong một thời gian rất dài.
