Tại khu vực Khe nứt Kafue ở Zambia, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng các đồng vị heli sủi bọt lên từ các suối nước nóng địa nhiệt mang dấu ấn của lớp phủ Trái Đất. Đây là dấu hiệu tiềm tàng cho thấy một ranh giới mảng kiến tạo mới đang được hình thành. Nói cách khác, mảnh vỏ Trái Đất mà Zambia nằm bên trên đang nứt đôi.
Phát hiện mới về cấu trúc địa chất
Vỏ Trái Đất vốn không liền mạch, mà gồm nhiều mảnh gọi là mảng kiến tạo, liên tục di chuyển, trượt đè lên nhau, tan vỡ, chui xuống lòng đất, bị tái chế. Khe nứt Kafue là một phần của hệ thống khe nứt trải dài 2.500 km theo đường chéo xuyên qua trung tâm châu Phi, cuối cùng có thể kết nối với Sống núi giữa Đại Tây Dương, ranh giới nơi mảng kiến tạo châu Phi tiếp giáp với mảng kiến tạo Nam Mỹ.
Dưới sự dẫn dắt của nhà địa chất học Rūta Karolytė từ Đại học Oxford (Anh), các nhà nghiên cứu đã lấy mẫu khí sủi bọt trong nước của các suối nước nóng ở Zambia, gồm 6 mẫu nằm trong khu vực Khe nứt Kafue và 2 mẫu nằm ngoài khu vực này.
Kết quả phân tích mẫu khí
Kết quả phân tích các mẫu khí sủi bọt ở Khe nứt Kafue đã tiết lộ các đồng vị heli bất thường, vốn đã được Trái Đất giấu vào sâu bên trong lòng lớp phủ từ hàng tỉ năm trước. Việc các đồng vị này tái xuất cho thấy sự tồn tại của một vết nứt địa chất sâu, đủ để chất lỏng từ lớp phủ trào lên.
Ngoài ra, còn có dấu hiệu mờ nhạt hơn của khí carbon dioxide có nguồn gốc từ lớp phủ. Trong các hệ thống đứt gãy phát triển hơn, lượng carbon dioxide có xu hướng tăng lên khi hoạt động của lớp phủ tăng.
Ý nghĩa đối với tương lai châu Phi
Trước đây, người ta đã biết rằng châu Phi sẽ bị tách rời, nhưng hầu hết mối quan tâm đổ dồn về phía Đông, nơi mảng kiến tạo Somalia được cho là sẽ tách rời mảng châu Phi. Những gì vừa được phát hiện ở Khe nứt Kafue là bằng chứng cho thấy quá trình tan vỡ của châu Phi này sẽ phức tạp hơn nhiều, với sự rạn nứt lan đến Tây Nam Phi, tạo thành một hệ thống chéo cắt ngang lục địa.
Nói cách khác, châu Phi sẽ chia năm xẻ bảy trong tương lai chứ không đơn giản là tách đôi. Tất nhiên, đó là một quá trình rất dài lâu và chậm chạp. Trong suốt cuộc đời mình, bạn sẽ thấy châu Phi giữ nguyên hình dạng.
Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Frontiers in Earth Science.
