Trong không khí kỷ niệm 46 năm chuyến bay lịch sử của tàu Soyuz 37, Trung tướng, Anh hùng Phạm Tuân đã có buổi giao lưu với đông đảo học sinh và độc giả trẻ tại Nhà xuất bản Kim Đồng, Hà Nội, vào tối 1/8. Sự kiện không chỉ ôn lại chiến tích ngày 23/7/1980 - ngày ông cùng phi hành gia Viktor Gorbatko rời sân bay vũ trụ Baikonur bay vào không gian - mà còn hé lộ nhiều câu chuyện thú vị phía sau chuyến bay, trong đó có lý do đặc biệt khiến ông mang bèo hoa dâu của Việt Nam lên quỹ đạo.
Lý do mang bèo hoa dâu lên vũ trụ
Người anh hùng của dân tộc giải thích, bèo hoa dâu là loài thực vật dễ sinh sôi, có khả năng hút khí cacbonic và sản sinh ra oxy. Trên vũ trụ có rất nhiều tia bức xạ, các nhà khoa học muốn tìm hiểu liệu những tia này có tác động đến con người, đến sinh vật và có thể gây ra đột biến gen hay không. Chính vì vậy, việc mang bèo hoa dâu lên tàu Soyuz 37 là để phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học quan trọng này. Đây là một trong những thí nghiệm góp phần làm rõ ảnh hưởng của môi trường không gian đối với sự sống.
Trung tướng Phạm Tuân cũng bồi hồi kể lại khoảnh khắc nhìn Trái Đất từ cửa sổ tàu vũ trụ. Ông nói: “Tôi đã cố gắng tìm dải đất hình chữ S thân thương để ngắm nhìn. Việt Nam rất dễ nhận biết vì có vị trí địa lý đặc biệt. Tôi đã quan sát nước mình qua cửa sổ và trên bản đồ định vị. Đó là cảm giác vô cùng xúc động và tự hào.” Lần đầu tiên thấy Trái Đất lơ lửng giữa không gian xanh thẳm, ông nhận ra rằng tất cả mọi người đều có mái nhà chung là Trái Đất - một hành tinh đẹp vô cùng và cần được gìn giữ.
“Ăn đớp, ngủ treo” trên quỹ đạo
Kể về 8 ngày đêm sống trong điều kiện không trọng lực, Trung tướng Phạm Tuân chia sẻ những chi tiết hóm hỉnh. Khẩu phần ăn của các phi hành gia được đựng trong tuýp, định lượng sẵn trước khi khởi hành. Ông tếu táo: “Vui nhất là khoản ăn bánh mì. Cứ thả mẩu bánh mì trôi lơ lửng rồi mình bơi đến, đớp như cá đớp mồi.” Với giấc ngủ, để tránh trôi tự do trong khoang tàu, các phi công phải chui vào túi ngủ rồi treo cố định vào thành tàu. Chính những trải nghiệm này đã tạo nên một hành trình đáng nhớ không chỉ với riêng ông.
Khoảnh khắc trở về và niềm tin vào thế hệ trẻ
Hỏi về thời khắc xúc động nhất, ông không nhắc đến chiến công mà nhấn mạnh đến sự tiến bộ của loài người trong khoa học công nghệ. “Để hoàn thành nhiệm vụ bay vào không gian là sự phối hợp thành công của bao nhiêu người gồm có các kỹ thuật viên, các nhà khoa học. Nhìn rừng cờ hoa chào đón, tôi vui sướng nghĩ rằng mình sẽ không phải là người Việt Nam cuối cùng bay vào vũ trụ”, Trung tướng Phạm Tuân bày tỏ. Lời chia sẻ ấy cho thấy niềm tin sâu sắc của người anh hùng vào thế hệ trẻ và tương lai khoa học nước nhà.
Cuộc tuyển chọn khắt khe
Trước khi trở thành phi hành gia, Trung tướng Phạm Tuân từng là phi công. Ông nhớ lại quá trình chuẩn bị cho chuyến bay có nhiều phi công Việt Nam tham gia ứng tuyển. Người được chọn phải đáp ứng đủ tiêu chuẩn về sức khỏe, sự hiểu biết và nhận thức về vũ trụ. Sự khắt khe trong tuyển chọn lẫn huấn luyện càng làm nổi bật giá trị của thành công. Buổi giao lưu khép lại trong sự xúc động, để lại trong các bạn trẻ niềm tự hào dân tộc và khát khao chinh phục những tầm cao mới.
