Nấm ngưu chương chi (Antrodia cinnamomea), loài nấm đặc hữu của Đài Loan, được mệnh danh là “quốc bảo” và từ lâu được truyền tai như một thần dược hỗ trợ chữa ung thư. Tuy nhiên, những nghiên cứu mới nhất chỉ ra rằng các hoạt chất trong nấm có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm, nhưng chưa thể khẳng định hiệu quả trên cơ thể người. Khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến điều trị thực tế vẫn còn rất lớn.
Gánh nặng ung thư toàn cầu và niềm tin vào dược liệu tự nhiên
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022 thế giới ghi nhận gần 20 triệu ca mắc mới và khoảng 9,7 triệu ca tử vong do ung thư, khiến căn bệnh này trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai toàn cầu. Tại Việt Nam, thống kê của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) cho thấy mỗi năm có khoảng 180.000 ca mắc mới và hơn 120.000 ca tử vong vì ung thư. Trong bối cảnh đó, nhiều bệnh nhân tìm đến các dược liệu tự nhiên như nấm ngưu chương chi với hy vọng cải thiện sức khỏe.
Nấm ngưu chương chi: “Quốc bảo” Đài Loan và những nghiên cứu mới
Nấm ngưu chương chi chỉ phát triển tự nhiên trên cây long não đỏ (Cinnamomum kanehirae), một loài cây bản địa quý hiếm của Đài Loan. Hiện nay, phần lớn nấm được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm để phục vụ nghiên cứu. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Carbohydrate Polymers vào tháng 8/2025, do nhóm khoa học thuộc Đại học Quốc gia Đài Loan và Đại học Quốc gia Dương Minh Giao Thông thực hiện, đã tập trung vào sulfate polysaccharides (SPS) – nhóm phân tử đường chứa glucose, galactose và sulfate. Họ phát triển công nghệ nuôi cấy giúp nấm tạo ra nhiều SPS hơn và xác định được phân đoạn hoạt chất N50 F2 có hiệu quả nổi bật.
Trong các thí nghiệm trên tế bào, N50 F2 giúp giảm các dấu hiệu viêm, đồng thời ức chế và tiêu diệt tế bào ung thư phổi nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Nhóm tác giả nhận định: “Nghiên cứu hiện tại cho thấy sulfate polysaccharides của ngưu chương chi có tác dụng kháng viêm mạnh và ức chế tế bào ung thư trong điều kiện in vitro.” Dẫu vậy, các nhà khoa học cũng lưu ý rằng đây mới chỉ là kết quả trên tế bào nuôi cấy, chưa phải trên cơ thể người.
Khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và điều trị thực tế
Việc một hoạt chất tiêu diệt được tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa với hiệu quả trên cơ thể người. Để trở thành thuốc, hợp chất phải trải qua thử nghiệm trên động vật và các thử nghiệm lâm sàng pha I, II, III nhằm đánh giá tính an toàn, liều lượng và hiệu quả. Quỳnh Chi, một sinh viên ngành Y Dược từng tham quan trung tâm nghiên cứu nấm ngưu chương chi tại Đài Loan, chia sẻ: “Điều khiến tôi ấn tượng là các nhà khoa học ở đây rất thận trọng. Họ không hề gọi ngưu chương chi là thuốc chữa ung thư mà luôn nhấn mạnh đây là một dược liệu có tiềm năng, cần thêm nhiều nghiên cứu.”
Lời khuyên từ các tổ chức y khoa
Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), nhiều sản phẩm thảo dược có thể hỗ trợ sức khỏe hoặc cải thiện triệu chứng, nhưng người bệnh không nên tự ý sử dụng thay thế phương pháp điều trị chuẩn. Điều này có thể làm chậm thời điểm vàng điều trị hoặc gây tương tác thuốc. Cho đến khi có thêm thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn, nấm ngưu chương chi vẫn chỉ là một hướng nghiên cứu đầy hứa hẹn, chứ không phải thần dược thay thế hóa trị, xạ trị hay các liệu pháp nhắm trúng đích.
