Năm 2026: Bầu trời rực rỡ với loạt sự kiện thiên văn đáng chờ đợi
Năm 2026 sẽ là một năm đáng nhớ cho những người yêu thiên văn, với sự xuất hiện dày đặc của các hiện tượng ngoạn mục trên bầu trời. Từ siêu Trăng, nhật thực toàn phần đầy kịch tính, nguyệt thực toàn phần "Trăng máu" cho đến hàng loạt cuộc hội ngộ đẹp mắt giữa Mặt Trăng lưỡi liềm với các hành tinh, tất cả tạo nên một bức tranh thiên văn phong phú và hấp dẫn.
Phần lớn những sự kiện này có thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường, nhưng nếu được trang bị thêm ống nhòm hoặc kính thiên văn, người xem sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng nhiều chi tiết ấn tượng hơn, từ bề mặt gồ ghề của Mặt Trăng cho đến màu sắc tinh tế của các hành tinh xa xôi.
Các sự kiện thiên văn nổi bật trong năm 2026
Đến thời điểm hiện tại, một số sự kiện Mặt Trăng đầu năm đã trôi qua, bao gồm siêu Trăng đầu tiên vào ngày 3/1/2026, nhật thực hình khuyên "vòng lửa" ngày 17/2/2026 và sự gặp gỡ giữa Trăng lưỡi liềm với sao Thủy ngày 18/2/2026. Dưới đây là những sự kiện tiếp theo đáng chú ý trong năm.
Nguyệt thực toàn phần "Trăng máu": đêm 2–3/3/2026
Nguyệt thực toàn phần thường xuất hiện theo chuỗi ba lần liên tiếp. Sau hai lần trong năm 2025, sự kiện cuối cùng của chuỗi này sẽ diễn ra vào đầu tháng 3/2026 và cũng là lần nguyệt thực toàn phần cuối cùng cho đến tận năm 2029. Trong đêm 2 rạng sáng 3/3, Trăng tròn Giun sẽ đi sâu vào bóng của Trái Đất và chuyển sang màu đỏ cam trong khoảng 58 phút. Hiện tượng "Trăng máu" này có thể quan sát từ miền tây Bắc Mỹ, Australia, New Zealand, Đông Á và khu vực Thái Bình Dương.
Trăng lưỡi liềm và sao Kim: ngày 20/3/2026
Khoảng 45 phút sau hoàng hôn ngày 20/3, một cảnh tượng quen thuộc nhưng luôn quyến rũ sẽ xuất hiện: Mặt Trăng lưỡi liềm non đứng gần sao Kim sáng chói. Khi đó, Mặt Trăng chỉ được chiếu sáng khoảng 5% và treo lơ lửng phía trên sao Kim. Một đường chân trời phía tây thoáng đãng cùng với ống nhòm sẽ giúp bạn thưởng thức trọn vẹn khoảnh khắc tuyệt đẹp này.
Trăng, sao Kim và cụm sao Pleiades: ngày 19/4/2026
Vào sau khi Mặt Trời lặn ngày 19/4 khoảng 1 giờ, hãy hướng mắt về phía tây để chiêm ngưỡng một bức tranh bầu trời tuyệt đẹp. Mặt Trăng lưỡi liềm đang lớn dần, sáng khoảng 9%, sẽ tiến gần cụm sao Pleiades, còn gọi là Thất Nữ, trong khi sao Kim tỏa sáng rực rỡ bên dưới. Tất cả diễn ra gần những ngôi sao đang lặn của chòm Orion, tạo nên một khung cảnh giàu chất thiên văn và đầy thơ mộng.
Nhật thực toàn phần: ngày 12/8/2026
Ngày 12/8/2026, Mặt Trăng sẽ "biểu diễn" màn che Mặt Trời ấn tượng nhất của mình. Trong tối đa 2 phút 18 giây, bóng Mặt Trăng sẽ che kín đĩa Mặt Trời, tạo nên nhật thực toàn phần quan sát được từ đông Greenland, tây Iceland và miền bắc Tây Ban Nha. Phần lớn châu Âu sẽ thấy nhật thực một phần sâu, còn Bắc Mỹ chỉ quan sát được nhật thực một phần nhỏ.
Nguyệt thực một phần: đêm 27–28/8/2026
Nguyệt thực thứ hai của năm 2026 sẽ diễn ra vào đêm 27–28/8 và có thể quan sát từ châu Mỹ, châu Âu và châu Phi. Dù không ngoạn mục bằng nguyệt thực toàn phần hồi tháng 3, hiện tượng này vẫn rất đáng xem. Khoảng 96% bề mặt Mặt Trăng sẽ đi vào bóng trung tâm của Trái Đất, khiến nó chuyển sang sắc đỏ sẫm, trong khi một rìa nhỏ vẫn sáng. Sự dịch chuyển chậm rãi của ranh giới bóng tối trên bề mặt Mặt Trăng luôn mang lại cảm giác hùng vĩ và kỳ bí.
Mặt Trăng trong cụm sao Tổ Ong: ngày 8/9/2026
Khoảng 45 phút trước bình minh ngày 8/9, hãy nhìn về phía đông để thấy Mặt Trăng lưỡi liềm đang tàn, sáng khoảng 9%, nằm ngay bên dưới cụm sao Tổ Ong (M44). Cụm sao này chứa khoảng 1.000 ngôi sao và nằm cách Hệ Mặt Trời khoảng 600 năm ánh sáng. Ống nhòm là công cụ cần thiết để quan sát rõ M44 và tận hưởng vẻ đẹp của cụm sao này.
Mặt Trăng và sao Thổ: ngày 26/9/2026
Cuối năm 2026, sao Thổ sẽ khá nổi bật trên bầu trời đêm và khoảnh khắc đáng chú ý nhất là khi Mặt Trăng tiến sát hành tinh này vào tối 26/9, ngay trước kỳ trăng tròn. Nhìn về phía đông sau hoàng hôn, bạn sẽ thấy sự kết hợp hài hòa giữa Mặt Trăng và "chúa tể vành đai", tạo nên một cảnh tượng đáng nhớ.
Trăng lưỡi liềm và sao Mộc: ngày 6/10/2026
Một trong những hiện tượng hiếm nhất năm sẽ xảy ra vào rạng sáng 6/10: Mặt Trăng và sao Mộc tiến sát nhau chỉ cách khoảng 10 giây cung, một khoảng cách cực nhỏ trên bầu trời. Quan sát tốt nhất vào phía đông khoảng 90 phút trước khi Mặt Trời mọc, khi Mặt Trăng được chiếu sáng khoảng 20% và hiện tượng ánh sáng Trái Đất làm phần tối của Mặt Trăng lờ mờ hiện ra, tăng thêm vẻ huyền ảo.
Trăng, sao Hỏa và sao Mộc: ngày 2/11/2026
Sao Hỏa sẽ không xuất hiện nhiều trên bầu trời đêm trong nửa đầu năm 2026, nhưng đến cuối năm, nó sẽ dần trở lại. Trước bình minh ngày 2/11, Mặt Trăng lưỡi liềm đang tàn, sáng khoảng 43%, sẽ ghé thăm Hành tinh Đỏ, với sao Mộc nằm ngay phía dưới, tạo nên một tam giác hành tinh – Mặt Trăng ấn tượng và hiếm có.
Siêu Trăng gần Trái Đất nhất kể từ 2019: ngày 23/12/2026
Năm 2026 có ba siêu Trăng, vào các ngày 3/1, 24/11 và 23/12, nhưng nổi bật nhất là siêu Trăng cuối năm. Tối 23/12, Mặt Trăng tròn sẽ ở cách Trái Đất chỉ 356.740km, trở thành kỳ Trăng tròn gần nhất kể từ năm 2019. Nó thậm chí còn nhỉnh hơn siêu Trăng ngày 19/2/2019 khoảng 100km, khiến đây là Mặt Trăng tròn lớn và sáng nhất trong gần tám năm qua. Tuy vậy, các siêu Trăng vào tháng 2/2028 và tháng 3/2029 sẽ còn tiến gần hơn nữa.
Với chuỗi sự kiện dày đặc và đa dạng như vậy, năm 2026 thực sự là một năm lý tưởng để ghi chép nhật ký ngắm Trăng. Dù bạn là người mới bắt đầu hay đã quen với bầu trời đêm, mỗi lần ngước nhìn Mặt Trăng trong năm nay đều có thể mang lại một trải nghiệm vừa khoa học vừa đầy cảm xúc, kết nối con người với vũ trụ bao la.
