Erebus, ngọn núi lửa đang hoạt động cao nhất tại Nam Cực, không chỉ gây chú ý bởi sự hoạt động mạnh mẽ mà còn vì hiện tượng phun ra bụi vàng mỗi ngày. Với độ cao khoảng 3.794 mét, đây cũng là núi lửa đang hoạt động nằm xa về phía nam nhất trên Trái đất.
Đặc điểm độc đáo của núi lửa Erebus
Núi lửa Erebus, được đặt theo tên vị thần bóng tối trong thần thoại Hy Lạp, đã được ghi nhận phun trào từ khi nhà thám hiểm James Clark Ross lần đầu nhìn thấy vào năm 1841. Điểm đặc biệt của ngọn núi này là hồ dung nham tồn tại vĩnh viễn trong miệng núi, luôn đỏ rực ngay cả giữa mùa đông khắc nghiệt. Trên toàn thế giới chỉ có khoảng 5 hồ dung nham như vậy, theo trang IFLScience ngày 21/4.
Bụi vàng từ núi lửa
Ngoài dung nham và khí nóng, các nhà khoa học phát hiện rằng các luồng khí từ núi lửa Erebus còn chứa những tinh thể vàng cực nhỏ, chỉ khoảng 20 micromet. Theo tính toán, mỗi ngày núi lửa này phun ra 80g vàng kết tinh. Dấu vết của bụi vàng đã được phát hiện trong không khí xung quanh khu vực núi lửa, cách ngọn núi khoảng 1.000 km.
Các chuyên gia từ Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) cho rằng nhiệt độ cực cao khiến đá nóng chảy bốc lên từ trong lòng trái đất bên dưới núi lửa Erebus cùng với các hạt vàng, sau đó chúng được đưa lên bề mặt trước khi kết tinh.
Nhà nghiên cứu núi lửa người Anh Tamsin Mather nhận định: "Erebus là một trong số ít núi lửa có hồ dung nham hoạt động liên tục bên trong miệng núi và phun khí 24/24. Trong các loại khí mà nó phun ra có những hạt kim loại nhỏ, bao gồm vàng chứ không chỉ riêng vàng."
Hiện tượng "bom núi lửa" và hang động băng
Bên cạnh việc liên tục phun khí và hơi nước, Erebus thỉnh thoảng còn phóng ra những khối đá nóng chảy một phần bị bắn lên không trung, được gọi là "bom núi lửa". Tuy nhiên, trái ngược với hình ảnh nóng bỏng đó, khu vực này cũng tồn tại các hang động bằng băng độc đáo và ngoằn ngoèo, hình thành từ khí nóng thoát ra. Các hang băng này tạo nên môi trường cực đoan, trở thành nơi nghiên cứu lý tưởng cho các sinh vật ưa điều kiện khắc nghiệt.
Hệ sinh thái hiếm có
Các nhà khoa học cũng phát hiện 61 loài nấm sinh sống tại đây - một hệ sinh thái hiếm trong môi trường tối và nghèo dinh dưỡng. Tuy nhiên, một số dấu hiệu cho thấy chúng có thể liên quan đến sự ô nhiễm do con người gây ra.
Khó khăn trong tiếp cận
Dù mang trong mình nhiều giá trị khoa học, việc tiếp cận núi lửa Erebus vẫn rất khó khăn do điều kiện khắc nghiệt. Phần lớn du khách chỉ có thể quan sát ngọn núi từ xa thông qua các chuyến tàu thám hiểm, trong khi các nghiên cứu trực tiếp vẫn phụ thuộc vào những đoàn khoa học chuyên biệt.
Minh Hoa (t/h theo Tuổi Trẻ Online, Người Lao Động)
