Trong các khu rừng mưa nhiệt đới Nam Mỹ, một kịch bản sinh thái chưa từng thấy vừa được ghi nhận: loài nhện chân dài mong manh không nọc độc đã khống chế và xé xác những con ếch sống có kích thước lớn hơn mình, thách thức mọi quy luật sách giáo khoa.
Phát hiện gây sốc về loài bọ gặt
Từ trước đến nay, giới sinh học vẫn luôn mặc định một trật tự tự nhiên kinh điển: các loài động vật không xương sống nhỏ bé như côn trùng, nhện hay bọ gặt luôn là con mồi béo bở cho các loài động vật có xương sống lớn hơn, nhanh hơn như ếch nhái. Tuy nhiên, loài nhện gặt (Daddy longlegs) hay còn được gọi là bọ gặt, vốn bị coi là nhóm sinh vật chậm chạp, yếu ớt và hoàn toàn vô hại khi không sở hữu bất kỳ tuyến độc nào để tự vệ hay tấn công.
Thế nhưng, một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học Ecology and Evolution đã giội một gáo nước lạnh vào quan niệm truyền thống đó.
Bằng chứng từ bốn cuộc chạm trán sinh tử
Chuyên gia Luís Fernando García cùng các cộng sự tại Đại học Cộng hòa ở Uruguay đã thu thập và phân tích các bản ghi hình ảnh về bốn cuộc chạm trán sinh tử tại vùng nhiệt đới. Trong đó, đại diện thuộc họ Cranaidae của bộ Opiliones (bọ gặt) đã thực hiện những cuộc đi săn không tưởng: quật ngã và xé xác những con ếch còn sống ngay tại chỗ.
"Thật sự rất thú vị khi bắt gặp những quan sát thách thức các câu chuyện đơn giản hóa mà chúng ta học từ sách giáo khoa. Việc phát hiện một con bọ gặt tưởng chừng như vô hại, không có nọc độc lại có thể quật ngã một con ếch là một trong những khoảnh khắc khiến bạn phải dừng lại và suy nghĩ lại về những gì mình từng nghĩ là đã biết", chuyên gia Luís Fernando García chia sẻ.
Cơ chế săn mồi không dùng nọc độc
Điều khiến các nhà khoa học kinh ngạc nhất chính là cơ chế săn mồi của sinh vật này. Bọ gặt hoàn toàn không có nọc độc để làm tê liệt nạn nhân như các loài nhện thực thụ. Do đó, các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng chúng đã tận dụng tối đa vũ khí cơ học: đôi chân xúc giác bắt mồi cực kỳ khỏe. Các cơ quan này được trang bị những cái gai nhọn nổi bật, hoạt động như một gọng kềm khóa chặt con mồi. Chúng nhắm vào các vị trí chiến lược trên cơ thể con lưỡng cư, vô hiệu hóa hoàn toàn khả năng di chuyển của ếch trước khi bắt đầu bữa ăn.
Dù vậy, các nhà sinh học cũng không loại trừ khả năng những con ếch bị tấn công vốn đã ở trong trạng thái bất lợi như đang ngủ, bị thương hoặc suy yếu từ trước. Việc thiếu mẫu vật vật lý khiến ranh giới giữa một cuộc đi săn chủ động hoàn hảo và một hành vi thừa cơ hội vẫn cần thêm thời gian để làm rõ.
Ý nghĩa đối với bảo tồn đa dạng sinh học
Đáng chú ý, một số loài ếch trở thành nạn nhân trong các quan sát này lại thuộc danh mục các loài đang bị đe dọa. Việc phát hiện ra mối đe dọa mới từ những sát thủ không ngờ tới như bọ gặt không chỉ làm phong phú thêm hiểu biết về hệ sinh thái nhiệt đới phức tạp, mà còn đóng vai trò then chốt trong việc hoạch định các chiến lược bảo tồn đa dạng sinh học trong tương lai.
