PGS.TS Lê Hoàng Sơn: Nhà khoa học Việt 6 năm liền top 10.000 thế giới
PGS.TS Lê Hoàng Sơn đã ghi dấu ấn mạnh mẽ trong cộng đồng khoa học quốc tế khi liên tục 6 năm (2019-2024) lọt vào danh sách 10.000 nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới do Clarivate công bố. Với hơn 300 công bố khoa học và hàng loạt ứng dụng trí tuệ nhân tạo được triển khai thực tế, ông không chỉ là một học giả xuất sắc mà còn là người tiên phong đưa nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm.
Hành trình từ toán ứng dụng đến trí tuệ nhân tạo
Sinh ra trong gia đình có bố là bác sĩ và mẹ là giảng viên đại học, Lê Hoàng Sơn được thừa hưởng tinh thần học thuật và sự kiên định từ nhỏ. Ông tốt nghiệp Tiến sĩ chuyên ngành Toán - Tin tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) theo chương trình liên kết với Đại học Politecnico di Milano (Italy) vào năm 2013 và được công nhận chức danh Phó Giáo sư ngành Công nghệ Thông tin năm 2017.
Trong gần hai thập kỷ nghiên cứu và đào tạo, ông tập trung vào các lĩnh vực nền tảng của AI hiện đại như tính toán mềm, hệ tri thức, học máy tích hợp, và trí tuệ nhân tạo đa mô thức. PGS.TS Lê Hoàng Sơn chia sẻ: "Viết ra một bài báo và khi được công bố tại các diễn đàn học thuật uy tín là hạnh phúc với nhà khoa học. Nhưng có lẽ, cảm giác đó sẽ nhân lên gấp bội khi các kết quả nghiên cứu đó được phục vụ cho nhiều người hơn".
Khi AI bước ra khỏi phòng thí nghiệm
Điểm nổi bật trong sự nghiệp của PGS.TS Lê Hoàng Sơn không chỉ nằm ở các công bố được trích dẫn nhiều, mà còn ở khả năng chuyển hóa nghiên cứu thành ứng dụng thực tiễn. Năm 2023, Trung tâm Nghiên cứu Tiên tiến Quốc tế về Trí tuệ Nhân tạo Ứng dụng (AIRC) được thành lập dưới sự dẫn dắt của ông, khẳng định vai trò tiên phong trong hiện thực hóa mô hình AI.
Một số hệ thống tiêu biểu do ông đồng tác giả hoặc chủ trì phát triển bao gồm:
- Hệ thống VNU-DIAGNOSIS: Ứng dụng Deep Learning trong nhận diện vùng bệnh viêm quanh cuống từ ảnh X-quang nha khoa tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
- Hệ thống VNCEPH: Ứng dụng AI để đo đạc 3D và dự đoán hình thái đầu mặt cho người Việt Nam, hỗ trợ phẫu thuật chỉnh hình và phục hình thẩm mỹ.
- Hệ thống AIRC-VL: Công nghệ Visual Question Answering cho phép máy tính "hiểu" và trả lời câu hỏi về nội dung hình ảnh.
- Hệ thống GMED-LIS: Hỗ trợ số hóa toàn diện quy trình xét nghiệm bệnh viện.
Các dự án của ông còn trải rộng sang lĩnh vực quy hoạch viễn thông 3D GIS tại Italy, tư vấn đồ uống tại Mỹ và châu Âu, xây dựng bảo tàng ảo tại New York. PGS Lê Hoàng Sơn nhấn mạnh: "Chúng tôi tin rằng các công nghệ này có thể cách mạng cách mà con người làm việc, và để đưa công nghệ vào cuộc sống tốt đẹp hơn".
AI là tiền đề để tư vấn chính sách hiệu quả
Giai đoạn 2018-2020, PGS.TS Lê Hoàng Sơn tham gia tư vấn, góp ý xây dựng chính sách về trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số cho nhiều bộ, ngành. Ông cũng là thành viên tham gia xây dựng Báo cáo thường niên Trí tuệ nhân tạo Việt Nam tại Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2025.
Trong lĩnh vực giáo dục, ông kiên trì thúc đẩy khái niệm "giáo dục AI toàn diện", đề xuất các trường đại học cần xây dựng chương trình đào tạo ngắn hạn về kỹ năng ứng dụng AI cho sinh viên từ năm thứ ba. Các giải thưởng như Nghiên cứu khoa học trẻ Đại học Quốc gia Hà Nội (2014), Giải thưởng Toán học Việt Nam (2015) cùng hàng loạt bằng khen khác là những dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của ông.
Triết lý nghiên cứu: AI phải phục vụ con người
Hàng loạt sản phẩm công nghệ ứng dụng phản ánh triết lý xuyên suốt trong nghiên cứu của PGS.TS Lê Hoàng Sơn: "AI phải giải quyết bài toán thật, trong bối cảnh thật, với người dùng thật". Ông được đánh giá cao nhờ khả năng kết nối ba trụ cột: nghiên cứu hàn lâm – ứng dụng thực tiễn – chính sách công, đồng thời giữ vững nguyên tắc: "AI phải phục vụ con người, chứ không thay thế con người".
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang tái định hình mọi lĩnh vực, hành trình của PGS.TS Lê Hoàng Sơn cho thấy con đường làm khoa học không chỉ để được trích dẫn, mà để tạo ra những thay đổi bền vững cho xã hội. Ông nhận định: "Khoa học Việt hoàn toàn có thể tạo ra giá trị cạnh tranh quốc tế nếu xây dựng được hệ sinh thái nghiên cứu bền vững, chính sách hỗ trợ dài hạn".
