Hội thảo quốc gia đề xuất đánh giá nhà khoa học bằng thực tài, không chỉ bằng cấp
Sáng ngày 4/3, Học viện Chính trị thuộc Bộ Quốc phòng đã phối hợp với Tạp chí Cộng sản tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Phát huy vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng”. Sự kiện này thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu và đại diện các cơ quan liên quan.
Hệ thống định hướng và giải pháp trọng tâm
Tại hội thảo, các tham luận đã thống nhất đưa ra một hệ thống định hướng và giải pháp trọng tâm nhằm phát huy vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong việc triển khai và tổ chức thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Các giải pháp này bao gồm:
- Hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo phát triển, được xác định là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy tiến bộ.
- Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nguồn nhân lực số và đội ngũ chuyên gia đầu ngành, trên cơ sở cơ chế đãi ngộ cạnh tranh, minh bạch và gắn liền với hiệu quả đóng góp thực tế.
Quan điểm của PGS.TS Vũ Văn Phúc về đội ngũ trí thức nhà khoa học
PGS.TS Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện có hiệu quả quan điểm của Đảng trong việc xây dựng đội ngũ trí thức nhà khoa học ngày càng lớn mạnh và có chất lượng cao. Ông cho rằng đội ngũ này phải đáp ứng được yêu cầu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Ông Phúc đề xuất một số biện pháp cụ thể:
- Thực hiện cơ chế phát huy dân chủ, tự do sáng tạo, đồng thời đề cao đạo đức và trách nhiệm của các nhà khoa học trong mọi hoạt động nghiên cứu.
- Ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng số, và cải thiện môi trường làm việc cho trí thức nhà khoa học để họ có thể phát huy tối đa năng lực.
- Trọng dụng và đãi ngộ thỏa đáng đối với nhân tài và các nhà khoa học có trình độ chuyên môn cao, cả trong và ngoài nước, nhằm thu hút và giữ chân người tài.
- Tạo điều kiện thuận lợi để các trí thức nhà khoa học hoạt động hiệu quả, kể cả trong các hoạt động tư vấn phản biện, góp phần vào sự phát triển chung của đất nước.
Đề cao vai trò của trí thức nhà khoa học trong xã hội
Ông Vũ Văn Phúc cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường và nâng cao nhận thức về vai trò của đội ngũ trí thức nhà khoa học trong việc đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Điều này góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Ông kêu gọi hình thành ý thức và tâm lý xã hội tôn trọng, tôn vinh trí thức nhà khoa học, coi “hiền tài là nguyên khí quốc gia” và phát huy truyền thống tôn sư trọng đạo. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ trí thức nhà khoa học phát triển toàn diện, có sức khỏe, năng lực, trình độ và ý thức trách nhiệm cao đối với Tổ quốc và nhân dân.
Đánh giá nhà khoa học dựa trên thực tài thay vì bằng cấp
Một điểm đáng chú ý được nêu ra tại hội thảo là việc cần nghiên cứu xây dựng các tiêu chí tiêu chuẩn để đánh giá chất lượng đội ngũ trí thức nhà khoa học theo hướng thực tài, chứ không dựa trên các tiêu chí thuần túy về bằng cấp. Điều này nhằm đảm bảo rằng năng lực thực sự và đóng góp cụ thể được công nhận và khuyến khích.
Bên cạnh đó, cần hoàn thiện môi trường và điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động của trí thức nhà khoa học, giúp họ tự khẳng định mình, phát triển và cống hiến một cách tối đa, đồng thời được xã hội tôn vinh xứng đáng.
Chính sách trọng dụng và tự chủ cho các cơ sở nghiên cứu
Ông Vũ Văn Phúc đề xuất thực hiện chính sách trọng dụng, đãi ngộ và tôn vinh trí thức nhà khoa học, với mức đối xử bằng hoặc cao hơn chức danh thứ trưởng, bộ trưởng. Điều này giúp các nhà khoa học yên tâm cống hiến về mặt chuyên môn mà không cần phải theo đuổi con đường quan chức.
Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải phân cấp và giao quyền mạnh mẽ cho các học viện, viện nghiên cứu và trường đại học trong việc bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo và các chức danh khoa học như giáo sư, phó giáo sư, mà không cần thiết phải có hội đồng giáo sư nhà nước. Đồng thời, các đơn vị này cần được tự chủ về huy động và sử dụng kinh phí, loại bỏ cơ chế xin-cho như hiện nay để tăng cường hiệu quả hoạt động.
Hội thảo đã kết thúc với những thảo luận sôi nổi và cam kết thúc đẩy các giải pháp đề ra, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững khoa học công nghệ và chuyển đổi số tại Việt Nam.
