Nữ Trí Thức Việt Nam Vươn Lên Mạnh Mẽ Trong Nghiên Cứu Khoa Học
Tại các viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm trong trường đại học và các tập đoàn công nghệ hàng đầu, đội ngũ nữ trí thức đang chiếm tỷ lệ ngày càng cao, với số lượng công trình nghiên cứu khoa học tăng đáng kể. Họ không ngần ngại dấn thân vào những lĩnh vực vốn được coi là khô khan như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), hay công nghệ sinh học, chứng minh bản lĩnh và sức sáng tạo không giới hạn.
Thành Tựu Nổi Bật Tại Viện Hàn Lâm Khoa Học Và Công Nghệ Việt Nam
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cơ quan nghiên cứu hàng đầu cả nước, đang chứng kiến sự hình thành của một thế hệ nhà khoa học nữ trẻ đầy hứa hẹn. Trong tổng số gần 1.980 cán bộ khoa học, có 905 nhà khoa học nữ, với đội ngũ tiến sĩ nữ tăng nhanh. Sự trưởng thành này thể hiện rõ trong cơ cấu lãnh đạo, khi tỷ lệ nữ giữ vị trí lãnh đạo các đơn vị thuộc Viện đã vượt 20%.
Nhiều nhà khoa học nữ của Viện đã ghi dấu ấn bằng những công trình xuất sắc, giữ vai trò đầu ngành và đạt các giải thưởng uy tín như Giải thưởng Tạ Quang Bửu, Giải thưởng Kovalevskaia. Họ còn tham gia vào các tổ chức và ủy ban chuyên môn quốc tế quan trọng, góp tiếng nói vào những vấn đề toàn cầu.
GS, TS Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho biết chính sách nhất quán của Viện là bảo đảm bình đẳng giới trong nghiên cứu khoa học, với mọi nhà khoa học đều được đánh giá theo cùng tiêu chuẩn chuyên môn. Đồng thời, Viện có những cơ chế khuyến khích và tạo điều kiện để các nhà khoa học trẻ và nhà khoa học nữ tham gia các chương trình nghiên cứu lớn, được giao nhiệm vụ và xét chọn đề tài phù hợp.
Vai Trò Quan Trọng Trong Các Lĩnh Vực Khác
Tại Viện Dược liệu thuộc Bộ Y tế, số lượng cán bộ nữ làm công tác nghiên cứu khoa học chiếm 50% tổng số cán bộ. Nhiều cán bộ khoa học nữ đã chủ trì các đề tài nghiên cứu khoa học-công nghệ cấp quốc gia, bộ, tỉnh, và đang đảm nhiệm vị trí lãnh đạo các trung tâm, khoa, phòng chuyên môn quan trọng của Viện.
PGS, TS Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), nhấn mạnh rằng trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, phụ nữ không còn là đối tượng thụ hưởng mà đã trở thành chủ thể trực tiếp kiến tạo nên các giá trị mới. Sự hiện diện của phụ nữ ở các vị trí lãnh đạo mang đến những quyết đoán đầy trí tuệ, giúp cân bằng các mục tiêu phát triển kinh tế với an sinh xã hội.
Làn sóng "nữ quyền" trong giới startup công nghệ đang tạo nên những đột phá, với các nữ doanh nhân không chỉ tạo ra lợi nhuận mà còn đặc biệt quan tâm đến phát triển bền vững và trách nhiệm cộng đồng. Trong lĩnh vực giáo dục và y tế, phụ nữ chiếm số đông và đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước.
Định Hướng Và Kỳ Vọng Từ Chính Phủ
Tại cuộc gặp mặt đại diện nữ lãnh đạo, quản lý các cơ quan Trung ương và lễ trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh rằng khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực then chốt để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược phát triển đất nước.
Thủ tướng yêu cầu các cấp, ngành và địa phương tiếp tục quan tâm hoàn thiện thể chế, chính sách, tạo điều kiện để phụ nữ, nhất là đội ngũ nữ trí thức, chủ động tham gia nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và đóng góp sâu hơn vào các mục tiêu chiến lược phát triển đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Thách Thức Và Giải Pháp Cho Môi Trường Khoa Học
Để nhà khoa học nữ đóng góp sâu hơn, nhiều ý kiến cho rằng cần xây dựng một môi trường khoa học "vừa cạnh tranh, vừa nhân văn", có tính đến các yếu tố đặc thù về giới. Rào cản lớn nhất hiện nay là áp lực cân bằng giữa sự nghiệp và trách nhiệm gia đình, cùng với những định kiến vô hình trong một số lĩnh vực kỹ thuật-công nghệ.
PGS, TS Phạm Thanh Huyền, Giám đốc Trung tâm Tài nguyên dược liệu (Bộ Y tế), chia sẻ rằng thực hiện các Nghị quyết 57-NQ/TW và 72-NQ/TW, Viện Dược liệu đang đẩy mạnh các nghiên cứu ứng dụng nhằm phát triển các sản phẩm phục vụ nhu cầu xã hội. Bà cho biết nhiều cán bộ nữ của Viện được đào tạo bài bản tại các nước tiên tiến, có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm nghiên cứu, vì vậy có nhiều tiềm năng phát huy thế mạnh.
PGS, TS Vũ Thu Trang, Phó Trưởng khoa Kỹ thuật thực phẩm, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội, cũng nhận định rằng trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển khoa học-công nghệ, hệ sinh thái nghiên cứu ngày càng được đầu tư bài bản hơn. Đây chính là cơ hội để các nhà khoa học nữ phát huy thế mạnh về sự bền bỉ, cẩn trọng và khả năng kết nối.
Khi được trao cơ hội công bằng và môi trường phát triển phù hợp, nhà khoa học nữ không chỉ tham gia mà còn có thể giữ vai trò dẫn dắt trong nhiều hướng công nghệ mũi nhọn, đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của đất nước.
