Elon Musk chuyển hướng: Ưu tiên xây thành phố Mặt trăng, lùi mục tiêu sao Hỏa
Tỷ phú Elon Musk, người sáng lập SpaceX, vừa công bố sự thay đổi chiến lược đáng chú ý: thay vì tập trung vào sao Hỏa, công ty sẽ ưu tiên xây dựng một thành phố tự phát triển trên Mặt trăng trong chưa đầy 1 thập kỷ tới. Phát biểu này đánh dấu một cú quay 180 độ so với quan điểm hơn 1 năm trước, khi ông từng coi Mặt trăng chỉ là "sự xao nhãng" và khẳng định sẽ đi thẳng tới hành tinh đỏ.
Lý do cho sự thay đổi chiến lược
Trên mạng xã hội đầu tuần này, Musk giải thích rằng dù SpaceX vẫn dự định bắt đầu xây dựng thành phố trên sao Hỏa trong 5–7 năm tới, Mặt trăng sẽ là trọng tâm ưu tiên nhằm bảo đảm "tương lai của nền văn minh". Ông lo ngại rằng một "thảm họa tự nhiên hoặc do con người gây ra" có thể làm gián đoạn hoạt động phóng tàu tiếp tế từ Trái đất, khiến thành phố trên sao Hỏa không thể tồn tại. Trong khi đó, thành phố trên Mặt trăng có thể "tự phát triển" và tự duy trì sau khoảng chưa đầy 1 thập kỷ.
Musk cũng chỉ ra rằng các vụ phóng lên Mặt trăng có thể diễn ra với tần suất 10 ngày một lần, trong khi chu kỳ với sao Hỏa là 26 tháng. Điều này nghĩa là xây dựng thành phố trên Mặt trăng sẽ nhanh hơn đáng kể, giúp đẩy nhanh tiến độ thực hiện giấc mơ không gian của ông.
Phản ứng từ giới chuyên gia
Giáo sư Quentin Parker, chuyên gia vật lý thiên văn tại Đại học Hong Kong, cho rằng sự thay đổi này phản ánh nhận thức thực tế hơn từ Musk. "Tôi nghĩ ông Musk nhận ra giấc mơ sao Hỏa của ông ấy có lẽ hơi quá tham vọng hoặc hiện vẫn quá khó so với thực tế những gì công ty có thể làm được trong 10–15 năm tới", GS Parker nhận định.
Ông Parker giải thích rằng theo đuổi sự sống trên Mặt trăng sẽ "dễ hơn nhiều", xét về khoảng cách, chi phí và mức độ rủi ro. "Nếu có sự cố hay tình huống khẩn cấp, bạn chỉ cách Trái đất vài ngày. Còn nếu ở sao Hỏa phải là vài tháng", ông nói.
Thách thức trong việc xây dựng căn cứ Mặt trăng
Tuy nhiên, GS Parker cũng cảnh báo rằng việc xây dựng một thành phố tự phát triển trên Mặt trăng là cực kỳ phức tạp. Theo định nghĩa hiện đại, một thành phố cần tới hàng chục nghìn người, và điều này khó có thể đạt được trong tương lai gần. Ông liệt kê các yêu cầu hạ tầng khổng lồ bao gồm:
- Nơi ở an toàn, có thể xây dưới lòng đất để tránh nguy cơ va chạm thiên thạch.
- Hệ thống năng lượng ổn định.
- Hệ thống hỗ trợ sự sống khép kín, có khả năng tái chế không khí và nước.
- Khả năng sản xuất thực phẩm tại chỗ.
- Hoạt động khai thác mỏ và xử lý vật liệu ngay trên Mặt trăng.
"Rất phức tạp. Thực tế là cho tới nay, chưa có phần nào thực sự được chứng minh, không phải bởi Mỹ hay Trung Quốc, cũng không phải bởi các doanh nghiệp tư nhân như SpaceX", GS Parker nhấn mạnh.
Bối cảnh cạnh tranh không gian toàn cầu
Trong khi đó, cuộc đua không gian giữa các cường quốc đang ngày càng nóng. Trung Quốc và Nga đang hợp tác trong dự án Trạm Nghiên cứu Mặt trăng quốc tế, dự kiến đặt tại cực nam Mặt trăng và hoàn thành cơ bản vào giữa thập niên 2030. Dự án này có sự tham gia của hơn chục quốc gia đối tác.
Tháng trước, Tập đoàn Khoa học và Công nghệ hàng không vũ trụ Trung Quốc (CASC) công bố chương trình Tiangong Kaiwu, tập trung vào khai thác tài nguyên không gian, bao gồm cả Mặt trăng. CASC cho rằng việc này sẽ tạo nền tảng vật chất để "phát triển kinh tế không gian Trái đất – Mặt trăng và xa hơn là khai thác tài nguyên trên toàn hệ Mặt trời". Các tài nguyên tiềm năng trên Mặt trăng bao gồm heli 3 (nguồn năng lượng sạch cho phản ứng nhiệt hạch) và nước (có thể chuyển hóa thành oxy và hydro).
Về phía Mỹ, NASA đang chuẩn bị cho sứ mệnh Artemis 2, dự kiến phóng tàu có người vào quỹ đạo Mặt trăng trong vài tháng tới. Đây sẽ là chuyến bay có người lái đầu tiên của Mỹ tới quỹ đạo Mặt trăng sau hơn 50 năm.
Triển vọng tương lai
GS Parker tin rằng sẽ có một căn cứ Mặt trăng hoàn chỉnh vào năm 2035, do Mỹ và Trung Quốc dẫn dắt. Ông đánh giá cao những thành tựu của Musk với SpaceX, nhưng cũng dự đoán rằng ban đầu chỉ có thể có một tiền đồn bán thường trực, quy mô nhỏ trên Mặt trăng, chứ chưa phải là một thành phố tự phát triển đầy đủ.
"Tôi nghĩ sẽ có một tiền đồn bán thường trực, quy mô nhỏ, có thể tái sử dụng một phần trên Mặt trăng, nơi con người sinh sống. Nhưng tôi không chắc việc trở thành một thành phố tự phát triển sẽ dễ dàng", GS Parker kết luận.
Sự thay đổi chiến lược của Elon Musk không chỉ phản ánh những thách thức kỹ thuật mà còn cho thấy sự linh hoạt trong việc theo đuổi giấc mơ không gian, với Mặt trăng giờ đây trở thành bàn đạp quan trọng cho tương lai của nhân loại.
