Nghiên cứu MIT tiết lộ cơ chế não tự dọn dẹp khi thiếu ngủ
Theo Science Daily, một nghiên cứu mới từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đã phân tích hoạt động não bộ ở người thiếu ngủ và phát hiện sự tồn tại của một cơ chế dọn dẹp kỳ diệu. Cơ chế này tương tự những gì thường xảy ra mỗi khi bạn ngủ, nhưng nó có một tác dụng phụ đáng lo ngại.
Hiện tượng kỳ lạ trong não bộ người thiếu ngủ
Khi bạn ngủ, dịch não tủy sẽ di chuyển ra khỏi não rồi quay trở lại, một quá trình giúp loại bỏ các chất thải tích tụ suốt cả ngày. Tuy nhiên, nghiên cứu này cho thấy não bộ có thể kích hoạt quá trình tương tự ngay cả khi thiếu ngủ, nhưng với hậu quả bất ngờ.
Nhóm nghiên cứu Mỹ đã sử dụng phương pháp quan sát và đo lường đa thông số trên 26 tình nguyện viên. Mỗi người được kiểm tra 2 lần: lần đầu tiên sau một đêm ngủ đủ giấc và lần thứ hai sau một đêm thiếu ngủ. Kết quả cho thấy tình trạng thiếu ngủ đã kích hoạt một quá trình tự dọn dẹp não bộ để bù đắp rất hiệu quả, giúp bạn vẫn có thể làm việc và hoạt động vào ngày hôm sau.
Tác dụng phụ nguy hiểm: Khoảng thời gian 'đơ' kéo dài 12 giây
Tuy nhiên, quá trình này đi kèm với một khoảng thời gian 'đơ' đáng lo ngại. Các quan sát cho thấy người thiếu ngủ thỉnh thoảng rơi vào tình trạng giống một cỗ máy bị gián đoạn hoạt động, với phản ứng chậm hoặc bỏ lỡ các tín hiệu. Khi đó, đồng tử cũng co lại và nhịp tim chậm đi. Vài giây sau, một làn sóng dịch não tủy tràn ra ngoài não rồi di chuyển trở lại.
Đó chính là quy trình dọn dẹp cấp tốc mà cơ thể đã kích hoạt để chống lại tình trạng thiếu ngủ. Toàn bộ quá trình từ lúc bắt đầu 'đơ' cho đến khi hoạt động lại kéo dài đúng 12 giây. Điều này giải thích lý do vì sao sau một đêm thiếu ngủ, chúng ta vẫn có thể làm việc nhưng thỉnh thoảng lại bị mất tập trung, hoặc rơi vào trạng thái gián đoạn hoạt động và suy nghĩ ngắn.
Nguy cơ an toàn trong lao động và giao thông
12 giây có thể ngắn ngủi nhưng sẽ cực kỳ nguy hiểm nếu như bạn đang vận hành máy móc công nghiệp hay điều khiển phương tiện giao thông. Những khoảnh khắc 'đơ' này có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, đe dọa tính mạng và tài sản.
Vì vậy, các kết quả vừa công bố trên tạp chí khoa học Nature Neuroscience là lời cảnh báo mạnh mẽ về tác hại của tình trạng thiếu ngủ. Đồng thời, nghiên cứu cũng gợi ý về khả năng phát triển những ứng dụng công nghệ giúp nhận biết tình trạng 'đơ' tạm thời do thiếu ngủ. Những ứng dụng này có thể nâng cao các biện pháp an toàn cho người lao động, đặc biệt trong các ngành nghề yêu cầu sự tỉnh táo cao.
Nghiên cứu này không chỉ làm sáng tỏ cơ chế sinh học của não bộ khi thiếu ngủ mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của giấc ngủ đủ đối với sức khỏe và an toàn cộng đồng.
